20 juli 2009 | Op 15 september a.s. zal in Engeland en Amerika het nieuwe
boek van Dan Brown verschijnen: The Lost Symbol. Het vijfde boek
van de koning van de bestsellers, zijn derde over Robert Langdon, en de opvolger
van De Da Vinci Code. Van dat laatste boek verkocht Dan Brown
wereldwijd meer dan zeventig miljoen exemplaren (waarvan 1,3 miljoen in
Nederland en Vlaanderen) en bracht de verfilming door regisseur Ron Howard een
slordige 750 miljoen dollar in het laatje. Ondanks het enorm succes van De Da
Vinci Code, maar ook diens voorganger Het Bernini Mysterie, is er
toch enige scepsis over het nieuwe boek van Dan Brown. De boekhandels
zijn – ook in Nederland – wat terughoudend bij het bepalen van hun aantallen
voor de Engelstalige editie. De eerste druk bedraagt weliswaar het recordaantal
van ruim zes miljoen exemplaren, maar uitgeverij Double Day geeft aan de
boekhandel ook de waarschuwing af dat het boek na de eerste uitlevering mogelijk
een paar weken niet of nauwelijks leverbaar zal zijn. De uitgever is namelijk
van plan om te wachten op de retouren uit de supermarkten en warenhuizen, waar
nieuwe boeken doorgaans slechts een paar weken in de verkoop blijven, om die
vervolgens als tweede uitzet te gebruiken voor de boekhandel. Daarin wordt het
vertrouwen dat The Lost Symbol het succes van De Da Vinci Code zal
gaan benaderen weer enigszins tegengesproken, ondanks de waanzinnig hoge eerste
druk.
De Nederlandse editie van The Lost Symbol gaat naar verwachting ruim voor de feestmaanden verschijnen. Uitgeverij Luitingh heeft het boek reeds aangekondigd in haar fondslijsten richting de boekhandel en geeft aan dat de verwachtingen hooggespannen zijn. Maar ondanks de enthousiaste geluiden vanuit de uitgeverij is er ook in Nederland geen volledig vertrouwen in een nieuw megasucces voor Dan Brown. Er zijn sinds De Da Vinci Code zes jaar verstreken en in de tussentijd zijn de bekende thema’s uit het werk van Brown al behoorlijk uitgemolken. Aan de andere kant kan je echter ook stellen dat er in Nederland en Vlaanderen 1,3 miljoen boeklezers zijn die De Da Vinci Code hebben gelezen en zonder nadenken ook zijn nieuwe boek zullen kopen. Maar ja…. Dat dachten ze bij A.W. Bruna ook van het nieuwe boek van Carlos Ruiz Zafón en daar blijken de verkoopcijfers in eerste instantie toch wat tegen te vallen.
Wie het weet mag het zeggen.
vijftien schrijvers over DAN BROWN
Samenstelling: Eric Herni | Ezzulia.nl
Ezzulia vroeg een groot aantal Nederlandse en Vlaamse auteurs naar hun mening over de boeken van Dan Brown. En of zij iets begrijpen van het feit dat er twijfels bestaan over het succes van The Lost Symbol.
De antwoorden kwamen van Willem Asman, Bavo
Dhooge, Lieneke Dijkzeul, Corine Hartman, Paul Goeken, Kristine Groenhart, Geert
Kimpen, Tomas Ross, Peter Schaap, Nicolet Steemers, Felix Thijssen, Suzanne
Vermeer, Jacob Vis, Judith Visser en Peter de Zwaan.
Voordat het Ezzulia Schrijverspanel het antwoord geeft op de vraag of zij de terughoudendheid van de boekhandel begrijpen, gaan we eerst eens inventariseren wie De Da Vinci Code eigenlijk allemaal hebben gelezen? En wat hun mening was over de meest succesvolle en spraakmakende thriller aller tijden.
Suzanne Vermeer geeft de aftrap: “Ik heb met plezier The Da Vinci Code gelezen, maar ben geen uitgesproken fan van Dan Brown. Hij is een duidelijke formuleschrijver, en dat doet hij wel goed. Ik geloof ook wel dat hij er veel moeite in heeft gestoken en het feit dat mensen al die plekken in Rome nog eens na gaan lopen, dat is toch eigenlijk geweldig voor zo'n auteur? Je kunt wel zien wat zijn boeken teweeg hebben gebracht: een hele markt aan spannende boeken met cultuurhistorische of religieuze elementen kwam op gang. Niet dat ik geloof dat dat soort boeken nog niet bestond, maar het genre is na zijn boeken wel groter geworden. Alleen al, omdat lezers, uitgevers en recensenten andere boeken met zijn boeken gingen vergelijken.”
Wel gelezen, maar geen echte fan. Die conclusie kunnen wij bij meerdere auteurs trekken, blijkt ook uit de mening van bijvoorbeeld Nicolet Steemers: “Ik heb alleen de Da Vinci Code gelezen. Spannend en intrigerend, maar een echt plotgedreven boek. De personages waren niet meer dan vehikels om de verhaallijn gaande te houden. Mijn voorkeur gaat juist uit naar het omgekeerde: uit de personages volgt de plotlijn, wat boeken met een natuurlijke, organische structuur oplevert.” Ook Bavo Dhooge heeft zich prima weten te vermaken, al weet hij niet zeker of dat enkel en alleen aan Dan Brown was toe te schrijven: “Ik heb enkel ‘De Da Vinci Code’ en ‘Het Bernini Mysterie’ gelezen en die zijn, gezien de vooroordelen die ik had door recensies en andere reacties, eigenlijk best wel meegevallen. Ik heb de boeken wel gelezen aan de rand van een koel zwembad in Cannes, Zuid-Frankrijk, dus denk ik dat elk boek in zo’n omstandigheden wel meevalt.” Ook Corine Hartman is redelijk positief over De Da Vinci Code: “Van De Da Vinci code heb ik genoten, niet in de laatste plaats omdat ik een Italië-liefhebber ben. Spannend verhaal, leest lekker weg, helemaal goed voor een paar verloren vakantieuurtjes. Een tijd later las ik het Bernini Mysterie, en ik kan me herinneren dat ik de ontknoping nogal ongeloofwaardig vond. Overleefde de hoofdrolspeler geen val uit een helikopter zonder parachute? Daar ben ik geloof ik afgehaakt.”
Felix
Thijssen las alleen De Da Vinci
Code en is op basis van dat boek zeer lovend over Dan Brown: “Ik ben
waarschijnlijk niet de enige die van Brown alleen de Da Vinci Code heeft
gelezen, het zat erg goed in elkaar, goed geschreven, maar wat mij vooral
fascineerde en aan het lezen hield was de nogal uitzonderlijke theorie of
hypothese die eraan ten grondslag lag en voor de christelijke wereld
blasfemistisch en opruiend genoeg was om voor veel beroering te zorgen, en dus
publiciteit, plus het onvermijdelijke moeras van epigonen.”
"Ik durf te stellen dan Tomas Ross meer in zijn mars heeft dan Dan Brown"
De eerste echte kritiek komt van Paul Goeken, die Dan Brown niet dezelfde status kan toedichten als auteurs als bijvoorbeeld Frederik Forsyth en Wilbur Smith: “Toen The Da Vinci Code net was verschenen, kreeg ik een berichtje van mijn vriend Sander Verheijen, de oprichter van crimezone.nl en leesditboek.nl. Hij was helemaal wild van het boek. Na het lezen van dit geschreven wonder, was ik toch minder enthousiast dan Sander. Beduidend minder, zelfs. De Da Vinci code is zo’n typisch geval van ‘op de juiste tijd op de juiste plaats zijn’. Met een aansprekende titel en lekker verhaal opent een prima schrijver opeens een ‘nieuw’ genre. Boem, een mondiale knaller! Een prima schrijver, maar geen top. Deze beste man kan zich bij lange na niet meten met de echte groten der aarde van ons genre. Hierbij refereer ik aan Hiaasen, Smith of Forsyth. Ik durf zelfs te stellen dat Willem (Tomas Ross voor intimi) meer in zijn mars heeft dan deze Amerikaan. Uitspraken die ik doe op basis van één boek. Nadien nooit meer iets van hem gelezen.”
Tomas Ross zou volgens Goeken dus een betere auteur zijn dan Dan Brown. Zeer benieuwd dus wat hij van de boeken van Dan Brown zal vinden. Ross: “Ik ken maar twee van de vier boeken, Da Vinci Code en Bernini Mysterie, vind die allebei vrij langdradig en bovendien is inderdaad het basisidee van de Da Vinci Code regelrecht gepikt.” Recht voor z’n raap, precies zoals wij dat van Tomas Ross gewend zijn. Maar hij heeft Het Bernini Mysterie en De Da Vinci Code in ieder geval gelezen, wat niet al zijn collega’s kunnen zeggen.
Peter Schaap: “Ik heb alleen het tweede deel gelezen. Ik heb iets tegen boeken waarin op volstrekt kunstmatige manier informatie wordt verstrekt of achtergehouden die de hoofdpersoon al lang weet. In de tweede plaats vind ik in zijn stijl de vermenging van feit en fictie niet aantrekkelijk. Ik word nieuwsgierig gemaakt naar iets wat waarschijnlijk toch niet waar is. Bij Fantasy is dat natuurlijk altijd het geval, maar daar vind ik het in het kader van suspension of belief wel toegestaan. Dus ik denk dat deel 4 wel langs mij heen zal lopen.” Lieneke Dijkzeul: “Ik moet bekennen – en niet eens met schaamrood op de kaken – dat ik wat Dan Brown betreft nooit verder ben gekomen dan de eerste veertig pagina’s van De Da Vinci Code. Het is het type boek dat mij totaal niet aanspreekt. Er worden aan de lopende band mensen geïntroduceerd waarvan het karakter niet verder komt dan de klank van hun stem, hun beroep of wat ze aanhebben. Dat hou ik niet zo’n baksteen lang vol.” Hiermee onderschrijft Dijkzeul een klein beetje de kritiek die ook Nicolet Steemers al gaf over de personages die niet echt tot leven lijken te komen.
Judith Visser is nooit begonnen aan de boeken van Dan Brown. “Heel eerlijk gezegd heb ik de boeken van Dan Brown nog niet gelezen. Natuurlijk is zijn naam mij bekend en weet ik hoe succesvol hij is, maar het is er om een of andere reden nooit van gekomen een boek van hem te kopen. Er waren altijd andere boeken die me interessanter leken, maar misschien liet ik me afschrikken door de hype. Als iedereen, tot en met de buurman of je kleine neefje aan toe, een bepaald boek al aan het lezen is dan verliest het op mij al snel zijn aantrekkingskracht.” Peter de Zwaan is er ook nooit aan begonnen en zal ook geen tijd verspillen aan het nieuwe boek van Brown: “Over de boeken van Dan Brown werd gezegd: die moet je lezen. Omdat ik niets moet lees ik nooit boeken die zo’n aanbeveling krijgen. Ik ken dus geen boek van Brown en ook zijn nieuwe zal ik met genoegen laten schieten.” Jacob Vis is er net als Peter de Zwaan en Judith Visser nooit aan begonnen, maar heeft net als Felix Thijssen wel veel respect voor de auteur: “Over Dan Brown kan ik alleen zeggen dat ik diep respect heb voor wat hij heeft bereikt. Als je in talloze landen wekenlang de toptienlijst aanvoert dan heb je iets gepresteerd dat maar voor heel weinigen is weggelegd. Pet af voor Dan Brown.”
Het slotakkoord is voor Geert Kimpen, die zeer positief is over het werk van Dan Brown en tevens van mening is dat Brown met zijn boeken wereldwijd een boeiende discussie op gang heeft gebracht. “Dan Brown is misschien niet de beste schrijver van het afgelopen decennium, maar hoe dan ook de meest invloedrijke. Het is fantastisch hoe hij wereldwijd een discussie heeft weten op gang te brengen, met name, met de Da Vinci Code natuurlijk. Een boek waar zelfs het Vaticaan door gedwongen werd, om op te reageren. Dat vind ik knap. Hij heeft een thema aangepakt dat heel veel mensen diep raakt, en waar naar mijn idee soms te laagdunkend over gedaan wordt, door de “serieuze” pers. Hij heeft een perfecte vorm gevonden om een belangrijk thema aan te snijden – namelijk dat het Nieuwe Testament niet zo heilig is als miljoenen mensen eeuwenlang gedacht hebben, en nog steeds denken. Maar dat dit geschrift niet door “inspiratie van de heilige geest” maar door wel doordachte redactie van de kerkvaders tot stand is gekomen, waarbij heel wat kennis is weggesneden, en vervalsingen zijn toegevoegd. Of je nu gelovig bent of niet; de bijbel was en is één van de gezaghebbendste geschriften die we kennen. Als je een groot publiek kunt duidelijk maken, dat dit boek niet zo heilig is als dat we zo lang gedacht hebben, dan vind ik dat knap. Op Brown’s research valt wel af te dingen. Voor mijn boek De Geheime Newton heb ik ook uitgebreid onderzocht of het mogelijk zou zijn dat er ooit een Priorij van Sion bestond, waarvan Newton grootmeester zou geweest zijn, zoals Brown beweert. Wel, ik heb er niet één spoor van gevonden, behalve dan de documenten waar Brown zich op baseerde, waarvan inmiddels overtuigend is aangetoond dat deze een vervalsing zijn. Het is ook om een andere reden geheel onwaarschijnlijk dat Newton een dergelijke Priorij zou geleid hebben; hij was er immers van overtuigd dat Jezus niet Goddelijk was. Het was dus voor hem totaal onbelangrijk of Jezus wel of niet getrouwd was en nageslacht had. Want als Jezus niet goddelijk is, zijn z’n afstammelingen het ook niet. Newton verachtte net de koningen van zijn tijd die zichzelf wel als goddelijk zagen. Dus ik hoop dat de vele jaren die verstreken zijn sinds het verschijnen van de Da Vinci Code door Brown gebruikt zijn om zijn huiswerk iets beter te doen, en zich alleen te baseren op feiten. Maar hoe dan ook, ik heb alle boeken van Brown met heel veel plezier gelezen. Het zijn ware pageturners, waarbij je niet kunt stoppen met lezen. Dat vind ik een grote verdienste van een schrijver. Als je dan in zo’n pageturner ook nog een belangrijk thema aankaart, dat zo’n grote maatschappelijk discussie op gang brengt, dan ben je voor mij een grote schrijver. Je moet zijn werk niet literair willen beoordelen. Er zijn tal van schrijvers die misschien wel “beter” of “mooier” kunnen schrijven, maar wiens werk veel minder relevant is. Ik kijk dus erg uit naar zijn nieuwe boek!”
"Ik denk dat het nieuwe boek zeker weer een succes zal worden"
Genoeg gezegd en geschreven over de kwaliteit van de boeken van Dan Brown. Het blijven persoonlijke meningen en wat kan je verder zeggen over een boek dat ruim zeventig miljoen keer over de toonbank ging? Dat de cijfers uiteindelijk voor zich spreken? Of dat het grote publiek altijd gelijk heeft? Het is wat kort door de bocht, maar als je van een boek zo ontzettend veel kan verkopen, dan moet er uiteindelijk toch wel wat meer aan de hand zijn dan alleen maar een uitgekiende marketing of een slim gecreëerde hype.
Maar hoe zit het nou met de boekhandelaren? Valt het te begrijpen dat zij - ondanks al die waanzinnige verkoopresultaten uit het verleden - twijfelen over het succes van The Lost Symbol?
Corine Hartman is in ieder geval zeer nieuwsgierig naar het nieuwe boek van Dan Brown. “Of hij zichzelf weet te verbeteren en of hij durft te vernieuwen. Of ik het ga lezen en of het een succes wordt? Vast wel.” Weinig twijfel dus bij Hartman en ook Paul Goeken denkt dat de boekhandel zich onnodig zorgen maakt. “Kijk naar de trend, de bekende namen verkopen steeds meer, terwijl de rest langzaam maar zeker inlevert. Waarom die terughoudendheid van de boekhandel? Geen flauw idee, daarvan heb ik, zoals van zoveel dingen, geen verstand en hou daarover dus mijn mond.” Een mening die Kristine Groenhart wel kan delen: “Ik denk dat zijn nieuwe boek de boekhandels zal uit vliegen en begrijp de terughoudendheid dus eigenlijk niet. De nieuwe Dan Brown? Die wil toch iedereen?” Lieneke Dijkzeul denkt dat de twijfel bij de boekhandel andere redenen heeft en dat het nieuwe boek uiteindelijk wel zijn weg naar de lezers zal weten te vinden. “Ik denk dat het nieuwe boek zeker weer een succes zal worden, zij het misschien iets bescheidener dan DDVC. De eventuele terughoudendheid van de boekhandels heeft meer te maken met de recessie dan met iets anders. Boekhandels kopen momenteel gewoon voorzichtig in.”
Bavo Dhooge heeft echter wel degelijk begrip voor de doemdenkers: “Ik vrees echter dat de twijfel van de boekhandels een beetje terecht is: als Dan Brown weer uit hetzelfde vaatje tapt, zal de lat natuurlijk nog hoger liggen. Doet hij dat niet, dan zullen zeker een pak lezers afhaken. In ieder geval heeft de publicatie een tijdje op zich laten wachten, wat niet echt een goed voorteken is. Met enige vertraging heb ik zijn vorige boeken gelezen, dus vrees ik ook dat ik pas binnen een jaar of drie, vier een eigen oordeel zal klaar hebben.” Felix Thijssen ziet ook juist in de lange tijd tussen De Da Vinci Code en het nieuwe boek het grote dilemma voor Dan Brown. “Een planetaire orkaan als met de Da Vinci Code was moeilijk opnieuw te ontketenen of te evenaren, soms (dikwijls) blijken dit eenmalige hoogvliegers en kan de rest alleen maar minder zijn; ik begrijp dus de twijfel en voorzichtige inkoop van de boekhandels.”
De twijfel lijkt me gerechtvaardigd”, zegt Tomas Ross. “Brown is wat je noemt een uitmelker, maar aan de andere kant schijnt dat nu juist het geheim van de bestseller te zijn.”
Ook Suzanne Vermeer kan zich de afwachtende houding vanuit het boekenvak wel voorstellen, al denkt ze dat het uiteindelijk wel goed zal komen met Dan Brown. “Ik begrijp de terughoudendheid van de boekhandel wel een beetje, je weet natuurlijk nooit of iemand al die hooggespannen verwachtingen waar kan maken. Maar het is ook de Hollandse nuchterheid en het conservatisme: "Nou, nog maar even zien of dit ook wat wordt." Terwijl ze ook kunnen zeggen: "Hoera, weer een potentiële bestseller". Dat kan ervoor zorgen dat het boek ook minder groot wordt. Ik ben erg benieuwd of de lezers er echt op hebben zitten wachten, maar ik denk wel dat het een succes gaat worden, al is het alleen al omdat mensen nieuwsgierig zijn na al die tijd, ook als ze nog nooit een Dan Brown hebben gelezen.”
Willem Asman heeft ook een hele duidelijke mening over (het nieuwe boek van) Dan Brown. “Om te beginnen: ‘De boekhandel’’ trachten te doorgronden is even ambitieus als Afrika willen begrijpen. Ik heb beide geprobeerd en hoe meer ik erover te weten kwam, hoe minder ik begreep. Collega Brown verdient ons respect maar ook ons mededogen. Wereldberoemd na Da Vinci, een merk om U tegen te zeggen, zijn carrière een sprookje. Maar wanneer hij niet oppast ook: klem in de greep van hoopvolle uitgevers, lezers en boekhandels. Ik vrees voor het effect van dergelijke druk op creativiteit, maar laat me graag door Dan verrassen. De moraal van de beste sprookjes: Be careful what you wish for.”
Het eindoordeel van het Ezzulia Schrijverspanel is water op het vuur van de twijfelende boekhandel. Onzekerheid alom en niemand die het zeker weet. Wat al met al raar blijft voor het nieuwe boek van een fenomeen die de hele boekenwereld zes jaar geleden op z’n kop heeft gezet. Misschien is de verfilming van Angels & Demons een indicatie? Het eerste boek van Dan Brown over Robert Langdon, in Nederland bekend als Het Bernini Mysterie, heeft in de Europese bioscopen weer flink weten te scoren. Het kreeg betere kritieken dan de verfilming van De Da Vinci Code en ook Tom Hanks scoorde een stuk beter in zijn rol van Langdon. Het publiek loopt dus nog altijd warm voor de verhalen van Dan Brown en dat zou de uitgeverijen enigszins gerust moeten stellen.
Het Ezzulia schrijverspanel:
De volgende keer buigen een groot aantal auteurs zich over de het nieuwe boek van Tolkien dat deze week gaat verschijnen: De legende van Sigurd en Gudrun. Hebben de auteurs in het Ezzulia Schrijverspanel ooit iets van Tolkien gelezen? Zitten de liefhebbers van fantasy nog op een niet eerder uitgebracht boek van hem te wachten?
Eerdere artikelen in deze serie:
- Ezzulia Schrijverspanel over Michael Jackson |
kijk hier
Wil je reageren op dit artikel?
Dat kan op het forum van
Ezzulia, waar een apart topic is aangemaakt voor het Ezzulia Schrijverspanel.
Kijk
hiervoor op ons forum.