Skip to: site menu | section menu | main content

 

 
Currently viewing: www.ezzulia.nl » Uitgelicht

Jo Nesbø

Hoe raar een dubbeltje kan rollen

Door: Ronald de Jong 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Jo Nesbø werd in 1960 geboren, in een omgeving waar boeken en het vertellen van verhalen een belangrijke rol speelden. Het gezin Nesbø verhuisde al vroeg van Oslo naar het kleinere plaatsje Molde waar Jo en zijn broer Knut hun dagen doorbrachten met voetballen. Een talent dat werd herkend en op zijn zeventiende debuteerde Nesbø in het eerste elftal van Molde. De tijd die overbleef naast het voetballen werd besteed aan het schrijven van teksten voor een aantal vrienden die in een band speelden. De jonge voetballer vond energie steken in school absoluut niet nodig, hij streefde een profcarrière bij het Engelse Tottenham Hotspur na. Er werd een lelijke streep door de rekening gehaald toen van beide knieën de kruisbanden scheurden. Einde profcarrière. 

Voor Nesbø was dit een zware tegenslag. Alles wat hij tot nu toe had bereikt was gebaseerd op zijn talent en niet op inzet of discipline. Het roer moest radicaal om en hij nam volgens eigen zeggen zijn eerste volwassen besluit: hij ging verder studeren in militaire dienst ergens in een noordelijke uithoek van Noorwegen. Op basis van inzet, discipline en talent kon Nesbø na zijn diensttijd gaan studeren aan de Handelshogeschool in Bergen. Een instituut met een lange eerbiedwaardige traditie, maar ook een omgeving die ruimte bood aan muziek, literatuur en theater. 

 

Tijdens zijn studie in Bergen werd hij gevraagd om mee te spelen in band ’De Tusen Hjem’.  En zo werd hij, gitarist van drie akkoorden, lid van een heavy metal band. Waarschijnlijk was heavy metal een te groot woord want het was meer elektronisch versterkte herrie, zodat de een na de andere zanger vertrok. Nesbø werd naar voren geschoven als zanger en begon door het schrijven van tekst en meer melodieuze muziek de band vorm te geven. Dit resulteerde uiteindelijk in een plaatje dat werd ontdekt door het lokale radiostation en waarvan er zeker vijfentwintig exemplaren werden verkocht. 

Terug in zijn geboortestad Oslo, kwam Nesbø in contact met een jonge jazzbassist Magnus Larsen jr. die hij nog uit Molde kende. Met Magnus, zijn broer Knut en een drummer richten ze een nieuwe band op. Door geregeld in dezelfde kroeg te spelen kregen ze steeds vaker de vraag om ook op te treden. Een vaste naam voor hun band hadden ze niet, zodat ze de ene week Nasse og Nedfallsfruktene en de volgende week Pigs in Space heetten hetgeen in de kroeg al snel resulteerde in ‘dat zijn die jongens van vorige week’. Door de band in 1992 dankbaar omgezet in de naam Di Derre wat zoiets betekent als ‘die daar’. Di Derre werd steeds bekender en de band toerde door Noorwegen en kreeg een platencontract aangeboden dat in 1993 resulteerde in hun eerste album ‘Den Derre med Di Derre’, een jaar later gevolgd door ‘Kvinner og Klær’. Di Derre was een groot succes, de cd’s gingen als warme broodjes over de toonbank en de concerten waren binnen enkele uren uitverkocht. In de woorden van Nesbø: ‘Opeens waren we popsterren.’ 

Naast de successen die Nesbø meemaakte met Di Derre was hij overdag werkzaam als beurshandelaar in Oslo. Door de combinatie van overdag achter een bureau zitten tot sluiting van de beurs, dan snel met het vliegtuig naar een optreden en de volgende ochtend weer terug naar Oslo, brandde Nesbø razendsnel op. Hij besloot dan ook om een half jaar vrijaf te nemen en in overleg met zijn werkgever en de band vertrok hij naar Australië met in zijn rugzak het verzoek van een uitgeverij om zijn ‘on the road’ belevenissen met de band Di Derre eens op papier te zetten. 

Tijdens de dertig uur durende reis naar Sydney, bedacht Nesbø echter de plot voor zijn eerste misdaadroman. Aangekomen en wakker liggend door de jetlag begon hij met schrijven en zette hij zijn vaste hoofdpersoon politieman Harry Hole in de steigers. In de vijf weken die volgden trokken Nesbø en Hole gezamenlijk door Australië. Een tocht die onder andere bestond uit een bezoek aan een nachtclub, zeeaquarium en een cursus parachutespringen. Weer terug in Oslo schreef Nesbø in twee zeer intensieve, van de mensheid terugtrokken, weken zijn eerste boek Flaggermusmannen

Nesbø stuurde zijn manuscript naar de uitgeverij onder het pseudoniem Kim Erik Lokker, omdat hij niet wilde worden gezien als die popster die zo nodig een boek moest schrijven. Aardig is dat dit pseudoniem Kimer-i-klokker staat voor klokkenluiden. Na drie nagelbijtende weken werd Nesbø gebeld door de uitgeverij met de mededeling dat zij het manuscript graag wilde uitgeven. De uitgeverij vroeg waarom hij had gekozen voor een pseudoniem. Nesbø noemde zijn naam maar er ging bij zijn gesprekspartners geen lichtje branden. Toen hij zei dat hij zanger was bij de toch wel bekende band Di Derre begon één van de aanwezigen een nummer te neuriën. Helaas een nummer van een andere band. 

In de herfst van 1997 verschijnt Flaggermusmannen onder zijn eigen naam. Het boek krijgt zakelijke en serieuze recensies en wordt ook goed verkocht. De angst van Nesbø om te worden beoordeeld als zanger die krampachtig een boek probeert te schrijven blijkt niet terecht. Sterker nog: het boek wint de Riverton-prijs voor beste Noorse misdaadroman in 1997 en wint in 1998 ook de Glassnøkkel prijs voor beste Scandinavische misdaadroman.

Nesbø vertrekt in de winter van 1998 naar Bangkok in zijn voetsporen gevolgd door Harry Hole en in een tijdbestek van twee maanden schrijft Nesbø zijn tweede misdaadroman Kakerlakkene. Bij het verschijnen van dit tweede boek is de pers minder enthousiast dan over het debuut. Hoewel het boek volgens Nesbø zelf veel beter is bekeken vanuit de techniek van het schrijven is het voor hem ook duidelijk wat de recensenten missen. Het boek komt teveel uit het hoofd en te weinig uit het hart.

Met deze kennis begint Nesbø aan zijn derde boek met Harry Hole getiteld Rødstrupe. Hierin behandelt hij een thema waar zijn inmiddels overleden vader zelf een boek over had willen schrijven. Noren die vochten aan de zijde van de Nazi’s tegen het communisme en Noren die in eigen land vochten tegen de bezettingsmacht. In dit in Oslo afspelende boek introduceert Nesbø de corrupte politieman Tom Waaler, die onder zijn schuilnaam De Prins een leidende figuur is geworden in de illegale wapenhandel.

De strijd met Tom Waaler wordt als doorlopende verhaallijn gevoerd in de drie boeken die Nesbø zelf betiteld heeft als de Oslo-trilogie bestaande uit Rødstrupe, Sorgenfri en Marekors

Na Marekors kwam Harry Hole terug in het zesde deel in deze serie, dat in 2005 verscheen onder de titel Frelseren, een boek dat in januari 2008 is verschenen in een vertaling van Annelies de Vroom als De Verlosser. In Noorwegen is Nesbø al weer een stap verder en werd Snømannen gepubliceerd. Naast zijn misdaadromans heeft Nesbø zijn oeuvre uitgebreid met twee novellen en een kinderboek met de titel Doktor Proktors prompepulver dat is aangekocht door uitgeverij Lemniscaat. 

Wie denkt dat Nesbø zijn handen vol heeft aan het schrijven vergist zich lelijk. Nesbø blijft optreden met zijn band Di Derre en hieruit kan de conclusie worden getrokken dat zelfs voor een voetballer met gescheurde kruisbanden het dubbeltje raar kan rollen.


Bibliografie:

1997: Flaggermusmannen (Vleermuisman) Harry Hole 1

1998: Kakerlakkene (Nog niet vertaald in Nederlands) Harry Hole 2

2000: Rødstrupe (Wraakuur, 2004; De Roodborst, 2008) Harry Hole 3

2001: Karusellmusikk (Novelle, niet vertaald in Nederlands)

2002: Sorgenfri (Zes seconden te laat) Harry Hole 4

2003: Marekors (Dodelijk Patroon) Harry Hole 5

2005: Frelseren (De Verlosser) Harry Hole 6

2007: Snømannen (Nog niet vertaald in Nederlands) Harry Hole 7

2007: Doktor Proktors prompepulver (Kinderboek, aangekocht door Lemniscaat)

2007: Det hvite hotellet (Novelle, niet vertaald in Nederlands)

  

Herrie met Harry:

Bijzonderheden:
Harry Hole, geboren in Oslo in het stadsdeel Oppsal. Leeftijd ergens eind dertig en ongetrouwd. Kijkt terug op één grote en veel kleine liefdes. Geen kinderen maar wel een soort van vader voor Oleg, zoon van Rakel. Woont in de Sofies Gate in het stadsdeel Bislett.

Uiterlijk:
Is 1,94 lang, afgetraind en ziet er vaak uitgemergeld uit. Blond haar dat op 1 cm lengte machinaal wordt gestekeld op een groot gelijkvormig hoofd. Bleke huid, sterke neus met een fijnmazig net van rode adertjes. Blauwe ogen met een waterige blik die langdurig alcoholmisbruik vaak met zich meebrengt. De mond is het opvallendste kenmerk van Harry, hierdoor worden vrouwen aangetrokken.

Loopbaan:
Politieschool en studie rechten, beide iets bovengemiddeld afgesloten. Onderzoeker bij geweldsmisdrijven in politiedistrict Oslo. Na één jaar FBI-training in Chicago heeft Harry zich gespecialiseerd in seriemoorden. Korte tijd bij het  speciale politie observatie team (POT) waarna hij weer is teruggekeerd naar geweldsdelicten.

Interesses:
Muziek - alles van de Sex Pistols tot Duke Ellington, van Neil Young tot Slipknot. Film - beste film aller tijden is The conversation van Francis Ford Coppola. Harry is van mening dat Starship Trooper van Paul Verhoeven een meesterwerk is en Mel Gibsons film Braveheart is daarentegen prutswerk. Roesmiddelen - is van vaderskant alcoholist en drinkt sinds hij een jaar of 18 is. Heeft zijn drankgebruik meestal onder controle maar de meeste tijd voelt het als een roedel honden die in zijn buikholte trekken aan de lijn. Sport - fietsen en Harry speelt wat met gewichten aangezien hij houdt van de reinigende werking van pijn.   

Referenties:
Bjarne Møller: beschermengel van Harry en chef van de afdeling geweldsmisdrijven. Noemt Harry de meest bekwame onderzoeker en meest onbekwame medewerker van de afdeling. Geeft aan dat Harry’s dwarse gedrag, zeker tegen autoriteit en regels, hem tot een gevaar maakt voor zichzelf en zijn omgeving.

Ståle Aune: psycholoog en adviseur bij misdrijven. Harry is ook bij hem in behandeling voor zijn alcoholisme. De twee zijn inmiddels vrienden geworden.

Øystein Eikeland: taxichauffeur en jeugdvriend van Harry sinds hun kindertijd in Oppsal. Is van mening dat Harry een meer liberale houding moet aannemen ten opzichte van amfetaminen.

Rakel: De vrouw waar Harry van houdt. Alleenstaande moeder. Zij en Harry proberen samen en zonder elkaar te leven en beide lukt niet goed.

Søs: De jongere zus van Harry. Heeft het syndroom van Down en voelt zichzelf de grotere zus die op Harry moet passen.

Jim Beam: bevat 40% alcohol en is sinds zeker twintig jaar een trouwe vriend van Harry.

Ambities en toekomstperspectief:
Ambities - slechtheid snappen. Liefde begrijpen.

Toekomstperspectief - de nabije toekomst ziet er duister uit en daarna wordt het nog donkerder. En dan volgt uiteindelijk de hel.

 


DE HARRY HOLE REEKS:

 

Vleermuisman (2000) - Flaggermusmannen (1997)

 

De eerste zaak van inspecteur Harry Hole die op onderzoek wordt gestuurd naar Sydney om de moord te onderzoeken op een Noorse actrice. Bijgestaan door een collega van de politie in Sydney met een Aboriginal achtergrond ontdekt Harry dat er meer jonge blonde vrouwen zijn vermoord.

Harry probeert deze zaak op te lossen door zijn blonde vriendin Brigitta als lokvogel in te zetten. De Vleermuisman, het symbool van de Aboriginals voor de dood, is in deze zaak nooit ver weg. 

Voor dit debuut ontving Nesbø Den gyldne revolver, prijs voor beste misdaadroman in Noorwegen in 1997. In 1998 ontving hij ook voor dit boek de Glassnøkkel prijs voor beste Scandinavische misdaadroman. 

Willy Wielek in Trouw - Een boek waarover een waas van treurigheid hangt: alle illusies gaan in rook op. Maar tenslotte overwint de hoop.

 

Niet vertaald - Kakerlakkene (1998) 

 

In Bangkok wordt de Noorse ambassadeur vermoord. Harry Hole moet voor zijn tweede zaak weer op reis ditmaal om zijn Thaise collega’s te ondersteunen. In de koffer van de ambassadeur wordt kinderporno gevonden en verder onderzoek maakt duidelijk dat er ook sprake was van speelschulden. Dat het slachtoffer heeft samengewoond met de Noorse premier maakt de situatie extra complex zeker omdat zaak buiten de pers moet worden gehouden.

Harry duikt diep in de onderwereld van Bangkok waar moraal en wetten geen rol van betekenis spelen.  

De rechten van het boek werden verkocht aan Zweden, Denemarken, Duitsland en Frankrijk.

 

Wraakuur ( 2004) / De Roodborst (2008) - Rødstrupe (2000) 

 

Harry is na een ongelukkig schiet-incident weggepromo-veerd naar de Binnenlandse veilig-heidsdienst. Hier komt hij op het spoor van een groep wapen-smokkelaars die wordt geleid door de Prins. Een van de wapens is een bijzonder sluipschuttersgeweer en Harry heeft het sterke vermoeden dat hiermee een aanslag wordt voorbereid. Op jacht naar de schutter moet hij zich mengen in de gewelddadige kringen van neonazi’s in Oslo. En niet alleen de neonazi’s loopt Harry tegen het lijf maar ook de inmiddels oudere Noren die zij aan zij met nazi-Duitsland hebben gevochten aan het oostfront tegen het communisme laten van zich horen. Wanneer Harry sterke verdenkingen heeft tegen zijn collega Tom Waaler kan hij dit verhaal alleen kwijt aan de nieuwe liefde in zijn leven, Rakel.  

Kirkus Previews - "Nesbø bids fair to turn Norway into serious competition for Sweden as Scandinavia’s crime center."  

Voor Rødstrupe ontving Nesbø in Noorwegen de Bokhandlerprisen 2000.

 

Zes Seconden te Laat (2005) - Sorgenfri (2002)

 

De titel ‘Zes seconden te laat’ heeft betrekking op een overvaller die de bankbediende 25 seconden de tijd geeft om het geld te overhandigen. Na 31 seconden schiet hij de vrouw achter de balie neer. Harry Hole die niet ongeschonden uit het laatste boek ’Wraakuur’ is gekomen en problemen heeft met zijn alcoholisme gaat aan de slag met deze zaak. Hierbij geholpen door zijn collega Beate Lønn die het vermogen heeft om elk gezicht te onthouden dat zij ooit heeft gezien. Zij bijt zich vast in de videobeelden die zijn gemaakt van de dader. In dit vierde boek onderzoekt Harry ook nog steeds de zaak die zijn naaste collega het leven heeft gekost en worden de verdenkingen tegen Tom Waaler steeds concreter. 

VN Detective & Thrillergids 2006 - … razendknap geschreven, met veel actie.  ***

 

Dodelijk patroon (2006) - Marekors (2003)

 

In dit derde deel uit de Oslo-trilogie spreekt Harry Hole zijn laatste restje energie aan als hij samen met zijn rivaal Tom Waaler op jacht moet naar de seriemoordenaar die Oslo teistert.  Zijn relatie met Rakel bereikt een dieptepunt en ook het onderzoek naar de dood van zijn collega wil niet echt te vlotten. Door de alcoholnevelen wordt langzaam een patroon duidelijk. De ster van de duivel blijkt een dodelijk patroon en zet Harry op het juiste spoor. In een razende vaart neemt Nesbø de lezer mee naar de ontknoping waarbij niet alleen de seriemoordenaar wordt ontmaskerd. 

Gertjan Dikken in Parool - Kippenvel gegarandeerd, Dodelijk patroon kan blindelings mee met vakantie.

 

De Verlosser (2008) - Frelseren (2005)

De decembermaand is al een eind op streek en Kerstmis nadert in het steenkoude Oslo als voor de ogen van een groot publiek een officier van het Leger des Heils wordt doodgeschoten. Snel wordt duidelijk dat er sprake is van een professionele aanslag door een Kroatische huurmoordenaar die zijn vak heeft geleerd in en om Vukovar, tijdens meedogenloze gevechten met zijn Servische vijanden. Harry Hole werkt met zijn vaste team aan deze zaak, waarbij hij niet langer onder bescherming staat van zijn voormalige chef Møller. Privé raakt Harry nogal onder de indruk van Martine Eckhoff, een heilsoldate. De huurmoordenaar verschuilt zich in de onderbuik van Oslo tussen de alcoholisten, hoeren en junks. Grote vraag voor de lezer: wat komt de verlosser brengen zo rond de kerst? 

Anne Holt - ’De verlosser’ is zonder twijfel de beste Scandinavische misdaadroman van de afgelopen jaren.

 

Nog niet vertaald - Snømannen (2007)

 

De Sneeuwman is het zevende boek waarin Harry Hole het opneemt tegen een echte seriemoordenaar. De Sneeuwman brengt zijn slachtoffers alleen om het leven wanneer de eerste sneeuw valt, waarbij hij overspelige vrouwen kiest als slachtoffer en ze letterlijk omvormt tot sneeuwpoppen. De onnavolgbare timing en hoge mate van complexiteit tijdens het uiteen zetten van deze verdrietige fabel over ouderschap, ijdelheid en verlies, bevestigt nogmaals dat Jo Nesbø thuis hoort in de internationale top van misdaadauteurs. 

Snømannen kreeg in Noorwegen in 2007 in de Bokhandlerprisen. 

Uitgeverij De Bezige Bij heeft dit zevende boek van Nesbø aangekocht voor de Nederlandse markt.

 


Nog niet genoeg van Harry?

Blue Owl Books

Misdaadromans.nl

De Bezige Bij

nesbo.de

schwedenkrimi.de

krimi-couch.de

 


Talk about Harry !

Heb je een mening over dit artikel of over de boeken van Jo Nesbø? Bezoek dan het Ezzulia forum, waar een speciaal topic is aangemaakt voor liefhebbers van de boeken van Nesbø.


Klik hier voor het Nesbø topic op het Ezzulia Forum.

 

 

 

 

 

 

Terug naar boven

Terug naar boven