Skip to: site menu | section menu | main content
Amy
Efaw
Schuldig
Amy Efaw: Schuldig
GESLAAGDE SPAGAAT
Jessie van Loon |
www.ezzulia.nl
“Het fenomeen van de ‘vuilnisbaby’s’ is in
Amerika een onzichtbare tragedie, die nauwelijks begrepen en zelden erkend wordt”,
schrijft Amy Efaw in het naschrift van Schuldig. In de
VS wordt naar schatting elke dag ten minste één baby in een vuilnisbak gedumpt.
Bijna de helft van deze kinderen is minder dan een etmaal oud. Waarschijnlijk is
dit slechts het topje van de ijsberg, want de meeste van deze kinderen worden
nooit gevonden.
Amy Efaw, moeder van vijf kinderen, doet onderzoek naar zogeheten
neonaticide, zoals moord op kinderen jonger dan 24 uur genoemd wordt. Ze is
hiermee begonnen toen haar man, een aanklager van het Amerikaanse leger, te
maken kreeg met een zaak van een vrouwelijke soldaat die in een barak heimelijk
een kind baart, deze in een vuilniszak stopt en hem in een container dumpt.
Efaw is vooral geïnteresseerd in de vraag hoe het komt dat ook in deze tijd
moeders zich blijkbaar gedwongen kunnen voelen om zo’n stap te zetten. Dit
resulteert in haar overtuigende relaas Schuldig.
Devons moeder komt opgewonden thuis na haar
nachtdienst in de supermarkt: in het straatje achter hun huis is een baby in een
vuilcontainer gevonden. De 15-jarige Devon kan er geen touw aan vastknopen. Ze
ligt op de bank en voelt zich ellendiger dan ooit. Pijn, verwardheid,
duizeligheid en het gevoel dat ze elk moment in een zwart gat kan verdwijnen.
Haar moeder, met de geur van ‘vochtig haar, goedkope parfum, sigaretten en
pepermuntkauwgum’ om zich heen, heeft niets in de gaten. Even later komen twee
rechercheurs aan de deur in het kader het buurtonderzoek.
Het volgende dat Devon zich realiseert, is dat ze zich in een ziekenhuis
bevindt. Ze verzet zich tegen de arts die haar wil onderzoeken, en schopt deze
midden in het gezicht. Naast poging tot moord, verlating van een afhankelijke
persoon en verwaarlozing, komt in de aanklacht tegen Devon nu ook mishandeling
te staan. Ze belandt, in afwachting van het proces, in de jeugdgevangenis Remann
Hall. Van de advocate die ze toegewezen heeft gekregen, hoort Devon dat iedereen
die ze kent allang weet wat er gebeurd is. Hoe komt het toch dat ze zelf zo’n
groot gat heeft in haar geheugen? Zij zwanger? Een baby? Gedumpt?
Devon voelt de lichamelijke pijn, maar wacht even, ze is toch die oplettende
scholier met een scherp observerend vermogen, eersteklas keeper van het
footballteam met meer verantwoordelijkheidsgevoel dan haar moeder?
Eén ding heeft ze zichzelf voorgenomen: nooit zo te worden als haar moeder die
op haar 17e in verwachting raakte maar nooit een echte moeder kon zijn. ‘Zodra
Devon een ‘mam’-trekje bij zichzelf ontdekte, drukte ze het onmiddellijk de kop
in.’ Dus als ze verliefd wordt, zich laat meeslepen en seks heeft met een
jongen, bant Devon elke herinnering hieraan uit haar geheugen. En zo kan de seks
in haar beleving ook geen gevolgen hebben…
Het is advocate Do die het meisje beetje bij beetje laat vertellen wat er
gebeurd is en langzaam gaat Devon beseffen wat ze gedaan heeft. Ze is schuldig,
dat staat als een paal boven water. Maar was het voorbedachte rade? Wist ze écht
niet dat ze zwanger was? Moet Devon voor de strafrechter verschijnen zodat haar
levenslang boven het hoofd hangt? Of lukt het de advocate Devons zaak onder de
kinderrechter te laten vallen, en bestaat de kans dat ze op haar 21e weer vrij
komt? En zo ja, is dat dan terecht?
In de rechtszaal doet Devon een schokkende ontdekking. Er is één levensgroot
verschil tussen haar en haar moeder: haar moeder liet Devon op haar vijfde
huiseigenaren te woord staan die de huurachterstand kwamen vorderen, haar moeder
liet Devon als kleuter soms een heel weekend alleen thuis, maar ze heeft Devon
nooit kwaad willen doen, laat staan in een vuilniszak gedumpt…
Schuldig, een jeugdroman,
geschikt vanaf 15 jaar, is zowel voor volwassenen als adolescenten een schokkend
realistisch relaas. ‘Een échte moeder doet zoiets niet’ is de algemeen heersende
opvatting en een vrouw die tóch die stap zet, wordt vervolgd, gestraft en
uitgestoten. Maar al lezende krijg je onvermijdelijk sympathie voor Devon, een
verwarde tiener die haar eigen baby bij het afval zet. Je bevindt je in een
spagaat; je wéét toch wat goed en fout is? Amy Efaw maakt de situatie
invoelbaar en haalt vooroordelen onderuit. Ze blaast de lezer even van z’n
sokkel.
Zoals de uitgever op de flaptekst belooft: “Met inlevingsvermogen en precisie
ontrafelt Amy Efaw de ware Devon, die doodsbang is, vreselijk in de war en
radeloos op zoek naar hoop, terugverlangend naar haar zelfverzekerde ik.”
Amy Efaw draagt haar boek niet alleen op aan ‘baby Nick en baby Vaughn
en de talloze baby’s die nooit gevonden werden en geen naam hebben’, maar ook
aan ‘de meisjes in Remann Hall’, de jeugdgevangenis waar ook Devon belandt. Dat
illustreert de spagaat waarin ook Efaw zich als schrijfster bevindt.
Maar op een geloofwaardige manier weet ze in Schuldig de
afstand tussen vooroordeel en werkelijkheid te overbruggen.
Even vóór het verschijnen van Schuldig
is in Nederland de website vondelingenluik.nl gelanceerd. Want ook in Nederland
komt te vondeling leggen en babymoord voor. Vaker zelfs dan we denken, al heeft
geen enkele instantie betrouwbare cijfers.
Onderzoeker Kerstin van Tiggelen is initiatiefnemer van de website. Ze voert
promotieonderzoek uit aan de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht en zegt
over Schuldig: “Hartstikke goed, dit boek, want er zijn best
veel jonge vrouwen, tieners zoals Devon, die bevallen. Soms vanwege een
ongelukje tijdens het vrijen zoals in Schuldig, soms vanwege
incest of verkrachting. Wat de oorzaak ook is, eenzaamheid is een lastig
probleem, zoals je ook ziet bij Devon. En als de vader een bekende is, kan angst
voor zijn reactie de zaak verergeren. Maar je bent niet de enige en er staan
mensen voor je klaar, bijvoorbeeld bij het Fiom (073 612 88 21) of Siriz (0900
202 10 88). Bij hen kun je ook anoniem hulp krijgen.”
Heb je babydoding van dichtbij meegemaakt? Van Tiggelen wil graag met je in
contact komen, voor jezelf en om mensen te laten zien hoe het zo ver kan komen.
Kijk op vondelingenluik.nl voor meer informatie.
Babymoord kan niet van de ene op de andere dag worden uitgebannen, dat is ook de
conclusie van Amy Efaw. Maar met Schuldig probeert ze
het taboe te doorbreken dat Van Tiggelen omschrijft als ‘een van de grootste
taboes in onze samenleving’.
Schuldig
Auteur: Amy Efaw
Oorspronkelijke titel: After
Uitgeverij Van Goor
ISBN: 978 90 475 1377 3
Paperback
Prijs: € 18,99
Verschenen: oktober 2010
Wil je reageren op deze recensie of heb je een
mening over de boeken van auteur?
Klik
hier voor het speciale topic op het forum van Ezzulia.
