10 juni 2010 | Op 15 juni 2010 om 11.50 dient in het Paleis van Justitie te Arnhem (Walburgstraat 2-4) het proces dat misdaadromanschrijver Jac. Toes heeft aangespannen tegen het Nederlands Letterenfonds, voorheen het Fonds voor de Letteren. Met dit proefproces wordt geprobeerd een einde te maken aan de discriminatie waarmee Nederlandstalige misdaadromanschrijvers zich zien geconfronteerd bij het aanvragen van financiële ondersteuning.

Jac. Toes vroeg eind 2008 een werkbeurs aan voor het schrijven van Het Leugenarchief (inmiddels in november
2009 verschenen). De toekenning van die subsidie werd geweigerd omdat het fonds in eerder werk van Jac. Toes
(met name Kunst zonder Genade, genomineerd voor de Gouden Strop 2008) ‘geen literaire kwaliteit’ aantrof. Wel roemde het Letterenfonds Kunst zonder genade als ‘geslaagd in zijn genre’. ‘Geen literaire kwaliteit’ is een containerformulering die misdaadauteurs ontvingen op hun aanvraag van een werk- of reisbeurs.

De Nederlandstalige misdaadliteratuur heeft in de laatste twintig jaar een enorme kwalitatieve opmars gemaakt, zowel in de breedte (subgenres) als in de diepte. Het fonds gaat daar volledig aan voorbij. Weliswaar hanteert het als doelstelling het bevorderen van de diversiteit van de Nederlandse literatuur, maar het negeert daarbij het genre misdaadliteratuur.

Tijdens de beroepsprocedure tegen de afwijzing van het instituut Fonds voor de Letteren stuitte Jac. Toes op willekeurig gehanteerde en volstrekt ondoorzichtige toetsingscriteria, anonimiteit van de beoordelaars en het
achterhouden van de leesadviezen die de basis van de afwijzing vormen. Om de kwestie principieel aan de orde te kunnen stellen, restte Jac. Toes slechts de gang naar de rechter. Hij wordt daarbij ondersteund door Stichting Rechtshulp Auteurs en uitgeverij De Geus. Advocaat Ruud Vos heeft een beroepschrift opgesteld dat de toetsingscriteria van het fonds en de wijze waarop ze worden toegepast aan de kaak stelt, vraagtekens plaatst bij de deskundigheid van de beoordelaars, en wijst op belangenverstrengeling.

Belangrijk inhoudelijk onderdeel is een contra-expertise van literatuurwetenschapper Gert Jan de Vries. Hij geeft
niet alleen een oordeel over Kunst zonder genade maar plaatst ook de gehanteerde criteria in een bredere historische context. Ter zitting zal Jac. Toes de boycot van misdaadromanschrijvers aan de orde stellen en de rechtbank verzoeken om:

1) vernietiging van het besluit van het Letterenfonds hem geen werkbeurs te verlenen;
2) opdracht te geven aan het Letterenfonds de aanvraagprocedure opnieuw te laten uitvoeren met helder omschreven, controleerbaar toegepaste, op het genre toegesneden beoordelingscriteria door een commissie met aantoonbare deskundigheid op het terrein van de Nederlandse misdaadliteratuur.