Martine Kamphuis
Open brief aan Vrij Nederland Detective & Thriller Gids
1 juni 2008 | Martine Kamphuis verstuurde vandaag een open brief aan Vrij Nederland. Dit vanwege de 29ste Detective & Thriller Gids en de kritiek van "MP" op haar boek Kift en - in het vervolg daarop - de overige beoordelingen van deze recensent.
Hieronder de brief van Martine Kamphuis waarin zij om opheldering vraagt.
Geachte meneer Fallaux,
Uw thrillergids heeft een grote impact, zowel in de periode direct na het verschijnen alsook jaren later, dankzij het feit dat de aan boeken toegekende sterren op Internet terug zijn te vinden. Dit brengt met zich mee dat u een zekere macht heeft, waar zorgvuldig mee omgesprongen moet worden. Jammer genoeg is het uw redactie dit jaar niet gelukt dat consequent te doen.
Het zal u niet verrassen dat mijn eerste punt van kritiek de bespreking van mijn eigen werk (Kift) betreft. Al bij het lezen van de eerste zinnen van de recensie was duidelijk dat de recensent het boek niet heeft (uit)gelezen: 'MP' wijst een personage aan als dader van een moord die door een ander personage gepleegd is. Dat een recensent de clou van een spannend boek wil verklappen is al twijfelachtig, het onjuist weergeven van de afloop van een thriller gaat nog weer een stap verder.
Het is natuurlijk niet per definitie laakbaar als een recensent een boek niet uitleest - een thriller kan zo slecht geschreven zijn dat in de bespreking duidelijk gemaakt kan worden dat het ondoenlijk was om de eindstreep te halen. Maar te doen alsof het boek (uit)gelezen is terwijl dit niet het geval is, is onzorgvuldig en onprofessioneel.
U zou tegen kunnen werpen dat het feit dat 'MP' zich in de dader vergist niet hoeft te betekenen dat het boek niet (uit)gelezen is - het verhaal kan zo mistig zijn dat men het spoor wel bijster moet raken, zelfs al leest men dapper door. In het geval van Kift is dat echter niet aannemelijk - daarvoor zijn de besprekingen elders te positief. De Volkskrant noemde het bijvoorbeeld "..een goed opgebouwd verhaal...", tijdschrift Boek schrijft: "De spanning en de vragen die het verhaal oproept, zorgen ervoor dat het boek tot het einde blijft boeien en niet meer is weg te leggen", het AD heeft het onder andere over "een ingenieus vlechtwerk" en zo zou ik nog een poosje door kunnen gaan. Hoewel het ondanks loftuitingen in andere media uiteraard mogelijk is dat het boek in uw gids negatief beoordeeld wordt, is het gezien het bovenstaande niet houdbaar te stellen dat Kift zo verwarrend geschreven is dat uw recensent er wel in moest verdwalen.
Een volgende, verder strekkende onzorgvuldigheid ontdekte ik nadat ik de gids doorbladerde op zoek naar andere recensies van 'MP'. Zijn/haar beoordelingen leken opvallend laag uit te vallen vergeleken met die van andere recensenten. Een half uurtje turven (waarbij ik me beperkt heb tot de bespreking van Nederlandse en Belgische boeken omdat daar de impact van uw beoordelingen het grootst is) bevestigde mijn eerste indruk. In mijn berekeningen is het gemiddelde van de door 'MP' toegekende sterren is het laagste van alle recensenten (minder dan één ster) en het ligt ver onder het gemiddelde aantal dat een oorspronkelijk Nederlandstalig boek in deze editie van de thrillergids krijgt. Ter vergelijking: 'EvE' geeft gemiddeld ruim twee sterren, 'AS' zo'n tweeëneenhalf en 'HK' haalt bijna de drie. Daarbij is de differentiatie in de toegekende scores bij geen enkele andere recensent die meer dan twee Nederlandse en/of Belgische boeken besproken heeft zo gering als bij 'MP', die niet boven één ster uitkomt.
Hoewel de absolute getallen klein zijn (voor de vier hier bovengenoemde mensen gaat het in totaal om zo'n 40 boeken), zijn de verschillen tussen de recensenten groot. In uw positie zou ik daar onrustig van worden.
U kunt zich natuurlijk verschuilen achter de verklaring dat er door een ongelukkige speling van het lot juist bij 'MP' opvallend veel ondermaats werk terecht is gekomen. Hopelijk gaat u zorgvuldiger om met mijn opmerkingen en richt u als redactie de kritische blik eens naar binnen. Wellicht kan dat leiden tot richtlijnen met betrekking tot het al dan niet (uit)lezen van boeken en het in recensies aanwijzen van juiste en onjuiste daders. Daarnaast lijkt het mij een goed streven in de toekomst te zorgen voor enige onderlinge afstemming bij de toekenning van sterren, zodat het niet meer voorkomt dat de gemiddelde beoordeling van verschillende recensenten zomaar met meer dan een factor drie uiteen kan lopen.
In afwachting van uw reactie groet ik u vriendelijk,
Martine Kamphuis
Rotterdam, mei 2008
Wil je reageren op deze brief?
Dat kan op het forum van Ezzulia, waar een speciaal topic is aangemaakt over de boeken van Martine Kamphuis.
Klik hier voor het Martine Kamphuis topic op ons forum.