Door: Martijn Lindeboom

6 januari 2012 | De Paul Harland Prijs is de oudste en meest gerenommeerde schrijfwedstrijd voor sciencefiction-, fantasy- en horrorverhalen in het Nederlandse taalgebied. De PHP wil de fantastiek (en dan speciaal die uit Nederland en België) uit het literaire verdomhoekje halen.
Op 4 februari wordt de uitslag van de schrijfwedstrijd bekendgemaakt tijdens de Paul Harland Dag in Utrecht. Na de uitslag worden ook workshops en panels georganiseerd, die behalve voor schrijvers, ook voor lezers en liefhebbers van de fantastiek interessant zijn.

Hokjesdenken

Het grote publiek weet onmiddellijk wat we bedoelen als we het over fantasy hebben: “Elfen, draken en eindeloze tochten door fantastische landschappen”. Idem dito voor sciencefiction: “Ruimteschepen, laserstralen en eindeloze tochten tussen de sterren”. Horror? “Domme tieners, die één voor één afgeslacht worden door een gek en eindeloze tochten door de hel”.

En het oordeel daarover: “Rotzooi, pulp, kinderachtig, stom: links laten liggen.”

Liefhebbers van de fantastische genres weten natuurlijk beter. Maar hoe kun je dat nu een beetje soepel duidelijk maken, zonder als zonderling weggezet te worden? Achtergrondinformatie over de fantastische genres en voorbeelden kunnen helpen om die vooroordelen weg te nemen. Dit artikel is deel één van een serie die daaraan bij wil dragen.

Twee veel voorkomende vooroordelen wil ik hierbij kort behandelen: ‘fantastiek is pulp’ en ‘Nederlandse fantasy kan niet wat wezen’.

Fantastiek in de mainstream

Veel literaire lezers denken dat fantastiek en pulp aan elkaar gelijk staan. Om daar wat tegenin te brengen (afgezien van de wet van Sturgeon) zijn er allerlei mainstream auteurs te noemen die fantastiek schrijven, of fantastische thema’s gebruiken. De ontdekking van de Hemel van Harry Mulisch, De kellner en de levenden van Simon Vestdijk, veel van het werk van Hubert Lampo en Blokken van F. Bordewijk vind ik mooie, klassieke voorbeelden. In het buitenland zijn er natuurlijk veel meer auteurs van literaire fantastiek te vinden. Denk aan George Orwell, Bram Stoker, Haruki Murakami, Mary Shelley, Doris Lessing, H.G. Wells en Jules Verne. En wordt In de ban van de ring van J.R.R. Tolkien niet inmiddels ook als literatuur gezien?

Fantastiek in Nederland

Daarnaast heerst onder lezers die wel van fantasy, sciencefiction en/of horror houden, soms het vooroordeel dat goede fantastiek uit het buitenland komt. Sinds de jaren zeventig is een mooi aantal Nederlandse sciencefiction-, fantasy- en horrorauteurs bij reguliere uitgeverijen gepubliceerd. Denk aan Peter Schaap, Wim Gijsen, W.J. Maryson en anderen. En de afgelopen jaren lijkt de schroom voor het uitgeven van Nederlandse auteurs wat af te nemen, wat prachtige publicaties heeft opgeleverd, van bijvoorbeeld Adrian Stone (Ad van Tiggelen), Thomas Olde Heuvelt, Paul Evanby (Paul Evenblij), Natalie Koch, Tais Teng (Thijs van Ebbenhorst Tengbergen) en Jack Lance (Ron Puyn) bij Meulenhoff/Boekerij, Querido, Verschijnsel en Luitingh. Ons taalgebied is kleiner dan bijvoorbeeld het Engelse, maar dit zijn uitstekende auteurs, met fantastische boeken.

101 open hokjes

De organisatie van de Paul Harland Prijs heeft het op zich genomen om de fantastiek transparanter te maken en de genres en stromingen die soms door de clichébeelden van het grote publiek ondergesneeuwd raken naar de oppervlakte te halen. Fantasie moet zich niet in een hokje laten drukken of aan te strikte regels voldoen. Tuurlijk zijn er genres, subgenres, parodieën op genres en anti-genres, maar al die hokjes zijn niet dicht en beperkend, maar juist open en elkaar stimulerend. Daarom zijn we een essayserie gestart onder de titel ‘De 101 open hokjes van de fantasie’ waarin we schrijvers, uitgevers, journalisten en kenners aan het woord laten over de fantastiek in al haar vormen.

Serie essays op Ezzulia

Deze maand verschijnt er een serie artikelen hier op Ezzulia over (sub)genres van de fantastiek. Ze zijn geschreven voor lezers en schrijvers, met het doel vergezichten te schetsen van al het moois dat er in de fantastische genres te vinden is.
U kunt essays verwachten over Magisch realisme (Thomas Olde Heuvelt), Klassieke fantasy (vóór Tolkien, Frank Norbert Rieter), Steampunk (Paul Evanby) en SF als Sociale Fictie (Roelof Goudriaan). Op de website van de Paul Harland Prijs staan al acht eerdere afleveringen uit deze serie (over Literaire superhelden, Sciencefiction, Epische fantasy, Sciencefiction als toekomstvisie, Cyberpunk, Crossover fantasy, Horror en Nippon noir).

Noot voor schrijvers: uw fantastische verhalen van maximaal 10.000 woorden zijn welkom voor de Paul Harland Prijs 2012 (deadline ergens in juli, houd de website in de gaten).

Wie is Martijn Lindeboom?

Martijn Lindeboom is schrijver, performer, Taekwon-Do leraar en organisator. Hij heeft inmiddels meer dan zestig verhaalpublicaties en zeven boeken op zijn naam staan, meest recent het historische verhalenboek Schatten uit de schaduw. Daarnaast treedt hij regelmatig op als verhalenverteller, docent ‘Schrijf geschiedenis!’ en als krijgsmeester Qu’Mar Ti-jin. Ook organiseert hij de schrijfwedstrijd voor fantastische verhalen, de Paul Harland Prijs.

 

Fotobewerking door Remco Nieboer
Website: http://www.reer-art.nl

 

 

 

---

Reageer op dit artikel

Dat kan op het forum van Ezzulia, waar een apart topic is aangemaakt over de Paul Harland prijs en deze reeks met essays.

Kijk hier voor dit topic op het Ezzulia forum

---