Ezzulia interview
Willem
Bisseling
JUNIOR AGENT BIJ SEBES & VAN GELDEREN LITERAIR AGENTSCHAP
Door Kristine Groenhart | Ezzulia.nl
27 juli 2009 | Al tien jaar is Sebes & Van Gelderen hét literaire agentschap van Nederland. Ze vertegenwoordigen tientallen auteurs, waaronder René Appel, Herman Brusselmans, Tess Franke, Ronald Giphart, Hanneke Groenteman, Daniëlle Hermans, Roel Janssen, Arthur Japin, Yvonne Keuls, Gerrit Komrij, Yvonne Kroonenberg, Cees Nooteboom, Thomas Rosenboom, Robert Vuijsje en Joost Zwagerman. Om er maar eens een paar te noemen.
Willem Bisseling is als junior agent bij
Sebes & Van Gelderen de rechterhand van Paul Sebes. Hoe is het om in de schaduw
te staan van de grootste literair agent van Nederland?
"We verdelen de auteurs"
Willem, hoe ben je terechtgekomen als junior bij het grootste literair agentschap van Nederland?
Ik studeerde in Leiden en was lid
van dezelfde studentenvereniging waar Paul Sebes vroeger lid was. Eigenlijk was
het ouderwets netwerken, zoals die dingen gaan. Ik kende iemand van Pauls
dispuut en die heeft me bij hem geïntroduceerd. Ik stuurde een mail, een week
later ging ik langs en een paar maanden later werkte ik er vier dagen in de
week. Dat was overigens tijdens mijn studie, toen ik ook nog een scriptie moest
schrijven. Inmiddels ben ik afgestudeerd en werk ik fulltime.
Wat is precies jouw rol bij Sebes en van Gelderen?
In principe doe ik dezelfde dingen
die Paul ook doet. Wij bespreken alle werkzaamheden met elkaar. Ik lees
manuscripten en vertegenwoordig auteurs bij uitgeverijen. Daarnaast coördineer
ik vrijwel alle spreek- en schrijfopdrachten voor bekende Nederlandse auteurs.
Iets wat Paul zelf niet zo vaak meer doet. Wanneer een bank, verzekeraar,
bibliotheek, reclamebureau of wie dan ook een opdracht heeft voor een bekende
auteur als Zwagerman, Nooteboom of Van Dis, zorg ik voor de invulling en de
onderhandelingen tussen beide partijen. Verder ondersteun ik natuurlijk Paul bij
zijn eigen projecten en boeken. En natuurlijk zijn er altijd wat administratieve
klussen die ook moeten gebeuren...
Hoe scheiden jullie de zaken en doen jij en Paul Sebes ook veel samen? Heb jij je eigen bestand met auteurs en je eigen contacten bij uitgeverijen?
Wij doen inderdaad heel veel samen, al verdelen we de auteurs. Dit is niet op alfabet, of op kwaliteit, of op welke indeling dan ook. We spreken samen af wie we vertegenwoordigen, omdat het uitkomt of omdat de een meer met een bepaald manuscript heeft dan de ander. Het is natuurlijk wel zo dat de grote namen en bekende auteurs als Prinses Laurentien, Maarten van der Weijden, Rob Kamphues, Manon Uphoff, Robert Vuijsje en Geerten Meijsing door Paul zelf worden gedaan. Ook komen er veel van onze auteurs uit zijn persoonlijke netwerk dus ook die vallen onder Paul zelf. Meestal zorgen we er wel voor dat we in ieder geval allebei één keer het manuscript van elkaars auteurs hebben gelezen, zeker bij de jonge fictieauteurs die steeds meer onder mij vallen, zodat de een de ander altijd kan vervangen indien nodig. Tja, en heel belangrijk, contracten tekenen, dat is toch echt iets wat Paul moet doen. Overigens bespreken we altijd alle auteurs samen, voordat we ze vertegenwoordigen. Als wij het allebei goed vinden, dan is er toch vast nog wel iemand anders die het goed vindt? Soort algemene smaak.
De contacten die ik bij
uitgeverijen heb, zijn na een paar jaar dezelfde als die Paul heeft. Het
afgelopen jaar heb ik erg mijn best gedaan om bij uitgeverijen vertrouwen te
winnen dat ook de titels die ik vertegenwoordig interessant zijn. Tegenwoordig
kennen de meeste redacteuren en uitgevers mij wel (hoewel nog niet iedereen!) en
wordt er ook wel het een en ander van mij aangenomen...
Heb je zelf de laatste tijd nog een succes geboekt met een auteur bij een uitgever?
Op dit moment zit ik in drie
veilingen voor boeken waarvan ik heel veel verwacht. Het hangt ervan af wanneer
je dit artikel laat verschijnen, maar volgende week kan ik je er meer over
vertellen! Omdat ik nog maar recent mijn eigen titels verkoop kan ik nog niet
zeggen of het successen zijn. Er is zojuist een kinderboek van Mohamed Sahli
verschenen dat ik verkocht aan Pimento: Blijf van me af! Verder
verschijnt dit najaar de debuutroman van Judy Westerveld bij Sijthoff:
De schoonmaker. Een soort kruising tussen de bekende Engelse komedie The
office en Het bureau van Voskuil. Dat gaat zeker wel het een en
ander doen. Ook heb ik een hele mooie memoir verkocht van Liliane Pelzman
aan L.J. Veen: En verder geen leed. Haar moeder overleefde tijdens WOII
vijf concentratiekampen door steeds op de goede momenten de juiste keus te
maken. Een fascinerend en beklemmend waargebeurd verhaal. Dit boek verschijnt in
november. Ik denk dat daar veel aandacht voor zal komen. En dan nog een thriller
van Alex van Galen bij Bruna: Duivelssonate, en een debuutroman
van Rick van Leeuwen aan Thomas Rap: De kleptomaan die niet stelen kon.
Die twee verschijnen beide in het voorjaar. Als ik het zo bekijk, gaat het
eigenlijk wel goed met mijn verkopen!
Jij hebt meegeschreven aan het boek Bestseller van Paul Sebes maar staat niet genoemd als auteur op het omslag. Vind je dat niet jammer? En hoe vind je het om altijd in de schaduw te staan van Paul Sebes die toch de meeste aandacht krijgt?
Als ik achttien jaar in het vak
gezeten zou hebben en het vak van literair agent in Nederland mede op poten had
gezet, dan had ik dat inderdaad erg jammer gevonden. Paul heeft de invulling van
dit vak natuurlijk wel helemaal in zijn eentje bedacht: dus niet alleen de
primaire vertegenwoordiging van de manuscripten maar juist ook die combinatie
met de grote commerciële opdrachten, de cursussen en de pr-klussen. Ik werk nu
tweeënhalf jaar bij Paul en heb vorig jaar aangeboden het boek mee te schrijven.
Dat ik niet op het omslag zou komen, was meteen al duidelijk: dat wilde de
uitgeverij niet. Paul is immers de merknaam waar we mee naar buiten treden.
Waarom zou het publiek dat ook willen? Waarom zou de lezer van Bestseller iets
aannemen van iemand die nog helemaal niet bekend is in het vak? Ik zie het meer
als een vorm van ghostwriting. Ik heb geschreven met de stem van Paul. Ik ken
hem goed genoeg om te weten hoe hij dingen zegt en vooral ook waarom. Ik zie het
dan ook niet zozeer als in de schaduw staan. Ik kom pas net kijken in het vak en
vind niet dat ik mag verwachten dat ik in elke krant sta of op elk
radioprogramma te horen ben. Ik doe mijn werk met plezier en volgens mij doe ik
het goed. De adviseurs van ministers komen ook niet met hun hoofden voor de
camera's, maar zijn wel degelijk van belang in het beleid maken, toch? Overigens
sta ik in het colofon vermeld als co-auteur. Daarmee ben ik natuurlijk wel heel
blij.
Je redigeert ook manuscripten die bij jullie binnenkomen. Wat is je vooropleiding? Kun je zelf ook goed schrijven?
Ik heb Nederlands en Literatuurwetenschappen gestudeerd in Leiden. Nederlands vond ik eigenlijk niet zoveel aan, dat was in Leiden vooral gericht op historische taalkunde. Toen ben ik er Literatuurwetenschappen bij gaan doen en daar vond ik in ieder geval genoegdoening wat betreft de literatuur die we lazen en bestudeerden. Tot mijn spijt heb ik Literatuurwetenschappen nooit afgemaakt. Dit was niet omdat ik het niet leuk vond, maar omdat ik besloot naar Amsterdam te gaan om daar de master Redacteur/editor te doen. Deze master richt zich specifiek op het uitgeefvak. Helaas was deze studie in Amsterdam niet te combineren met die in Leiden.
Grappig dat je vraagt of ik ook
goed kan schrijven, omdat ik redigeer. Wat zal ik daar op zeggen? Kan een
regisseur perse goed acteren? Kan een dirigent perse goed viool spelen? Je hebt
als redacteur een goed gevoel voor taal nodig en een zekere creativiteit, maar
dat betekent niet meteen dat je ook goed kan schrijven. Ik heb in mijn
studententijd overigens wel eens wat verhalen en gedichten geschreven, en daar
zelfs prijzen mee gewonnen, maar een roman.... ik zou het niet weten. Wellicht
dat er nog ooit wat verschijnt, maar dan zeker niet onder mijn eigen naam!
Wat vind je leuker, het contact met de schrijvers of het contact met de uitgeverijen?
Moeilijk. Het is allebei leuk. Of anders gezegd, het verschilt in heel veel gevallen per uitgever en auteur. Sommige schrijvers zijn soms heel onzeker en willen het liefst zes keer per dag bellen, dat hebben uitgeverijen minder. Schrijvers zijn dan heel gelukkig met een deal bij een uitgever en zeer dankbaar. Maar dat hebben uitgevers ook weer, die zijn vaak heel dankbaar dat een schrijver zich bij hen voegt. Bij schrijvers ben je heel bewust bezig met iemands creatieve proces en probeer je daarin te sturen. Bij uitgeverijen ben je vooral bezig met het commerciële proces, hoewel je ook met hen samen een zo goed mogelijk product wil maken. Eigenlijk is ons werk één grote win-win-situatie, waarin je zowel uitgevers als schrijvers gelukkig maakt.
Hoe zie jij de toekomst van het agentschap voor je? Zullen er meerdere literair agenten komen?
Zeer rooskleurig. Het gaat heel
erg goed met Sebes & Van Gelderen en ik ben niet voornemens binnenkort weg te
gaan. Er zullen wel meerdere literaire agenten komen, maar dan vooral ter
uitbreiding van dit kantoor, vermoed ik. We worden steeds groter en er is
capaciteit om uit te breiden. En misschien zal in de toekomst ook mijn
achternaam in de bedrijfsnaam prijken!
Paul Sebes geeft cursussen Literair Debuteren en sinds kort ook vervolgmasterclasses. Hebben jullie al resultaat geboekt met die cursussen? Hebben jullie op deze manier nieuw talent ontdekt? En geeft Paul Sebes deze cursus alleen of speel jij hier ook een actieve rol? Hoe vaak wordt deze cursus eigenlijk gegeven en is er veel animo voor?
De cursus Literair Debuteren vindt ieder jaar een keer of drie a vier plaats, bij ons op kantoor in Amsterdam. De masterclasses, die een vervolg zijn op de cursus, vinden tweemaal per jaar plaats in het buitenland. Tijdens de cursus krijgt elke cursist een close reading op een tekst die hij inlevert. Deze close reading wordt gedaan door drie verschillende lezers, verder door mij en door Paul. Paul behandelt de close reading tijdens de cursus en praat dan een uur in op de cursist wat er goed, maar vooral ook wat er niet goed is aan de tekst.
Daarnaast krijgen alle cursisten ruim voor de cursus een aantal opdrachten van mij. Die variëren van het schrijven van een seksscène tot een pastiche, van een alinea zonder bijvoeglijke naamwoorden tot een stuk waarin alle tijden aan bod moeten komen. Deze opdrachten worden door mij behandeld tijdens de cursus. Daarnaast ondersteun ik natuurlijk ook de close readings.
Er is veel animo voor de
cursussen, temeer omdat elke cursus wel een stuk of twee à drie auteurs oplevert
die daadwerkelijk bij een grote literaire uitgeverij worden uitgegeven.
Voorbeelden te over: Daniëlle Hermans met onder andere haar
internationaal verkochte bestseller Het Tulpenvirus, Richard Hemker
met een prachtige verhalenbundel Scherzo, Joost Vandecasteele met
zijn verhalenbundel Hoe de wereld perfect functioneert zonder mij, en
Ivo Victoria wiens debuut Hoe ik nimmer de ronde van Frankrijk van
min-twaalfjarigen won en dat het me spijt. En nog veel meer. Het is erg leuk
om te zien hoe beginnende auteurs gedurende een cursus steeds beter worden en
uiteindelijk ook vaak verkocht worden aan een uitgeverij.
En dan tenslotte: wat moet een debuterend schrijver nooit doen?
Roepen dat hij of zij de nieuwe Hermans, Reve of Grunberg is. Hoe goed je ook bent of wordt gevonden; arrogant worden en naast je schoenen lopen is een verschrikkelijke eigenschap. Natuurlijk zal de nieuwe Hermans, Reve of Grunberg uiteindelijk eens opstaan, maar ik denk dat het belangrijk is om eerst je plek te (ver)kennen binnen de literaire wereld. Eigenlijk werkt de schrijverswereld net als de gewone arbeidsmarkt. Als je nieuw bent zul je je moeten bewijzen. Dat is dus niet meteen op de kansel gaan staan en roepen dat je over twee jaar directeur bent van het bedrijf.
Wil je reageren op dit interview?
Dat kan op het forum van Ezzulia, waar een apart topic is aangemaakt
voor de discussie over dit interview met Willem Bisseling.
Kijk
hiervoor op ons boekenforum.
Interviews
Op Ezzulia staan veel interviews en iedere week komen daar weer nieuwe bij. Kijk hier voor het overzicht van Kort & Krachtig en hier voor de grotere interviews.