Interview:
Tess Franke
De legal thriller in Nederland
Door Charles den Tex
2 april 2008 | Onverwacht laat,
eigenlijk, heeft Nederland zijn eigen legal thrillers gekregen. Natuurlijk
hebben andere schrijvers zich wel eens geworpen op ‘een zaak’, maar een
schrijver die echt de wereld en de mores van de Nederlandse rechtspraktijk tot
onderwerp nam, die was er nog niet.
Vreemd, want de rechterlijke macht, het openbaar ministerie en de advocatuur zijn al jaren niet meer weg te denken uit het nieuws. Vaak maken advocaten zelf het nieuws. Daar krijgen ze ook alle gelegenheid toe, want ieder praatprogramma op de televisie of radio wil een van de spraakmakende advocaten aan tafel. Niet alleen om wat zij kunnen vertellen over de zaak die op dat moment in de belangstelling staat, ook vanwege het gemak waarmee zij de (voor)oordelen van anderen onderuit kunnen halen.
Nederland is allang rijp voor een serie
boeken die achter de schermen van de rechtspraak duikt. Televisieseries als
Pleidooi
en Keyzer & De Boer
toonden dat al aan. Het wachten was op een thrillerschrijver die een overtuigend
personage neer kon zetten in een wereld waar niets is wat het lijkt.
Met de ontdekking van auteur Tess Franke en haar personage Femke Wolzak (De
inwijding, 2006) is dat voorgoed
veranderd. Femke werkt in die wereld die wij allemaal kennen via mensen als
Moszkowicz, Spong, Hammerstein en Doedens. Advocaten die zware criminelen
verdedigen en daarbij gebruikmaken van alle mogelijkheden die de wet hun biedt.
Femke maakt carrière bij het Amsterdamse bureau Thans, Spreeuwenberg &
Spreeuwenberg, en in het tweede deel van de serie neemt ze de plaats in van haar
inmiddels overleden mentor, Thans. Ze is zelf partner. En dan leert ze
razendsnel hoe de moraal zich plooit rond de mazen in de wet.
Schrijfster Tess Franke schrijft het op in
een waanzinnig soepele stijl. Ze plaatst haar hoofdpersoon Femke trefzeker
tussen haar keiharde cliënten en collega’s en haar kwekkende vriendinnen, tussen
het gevecht om de waarheid en de gezelligheid van een middagje shoppen.
Charles: ‘Hoe belangrijk is de waarheid?’
Tess: ‘Of de waarheid ooit te vinden is
geweest, betwijfel ik ten zeerste. Misschien had ik het vroeger niet zo door als
nu. De advocatuur is een prestatiegerichte branche waarin bijzonder meetbare
resultaten worden behaald en waarin alle spelers een groot arsenaal aan
tactische en politieke trucjes beheersen. Een advocaat kan een halfvol glas
gewoon halfleeg noemen; een glas waar niet meer dan een bodempje in zit noemt
hij bijna halfvol. Bovendien kan de advocaat bij halflege glazen beginnen over
de tapvergunning, de betrouwbaarheid van de leverancier, de kwaliteit van het
glaswerk en de nauwkeurigheid van de meting, dan wel over de legitimiteit van de
vraag. Bij hele goeie strafpleiters heb je soms het idee dat je naar een
illusionist zit te kijken.’
‘In De beproeving, verschenen in februari 2008, gebruikt Femke Wolzak wel heel discutabele trucs. Kan dat zomaar?’
‘Wat Femke in De beproeving flikt, is wel een
doodzonde. Natuurlijk gaat het er niet elke dag zo aan toe. Maar het gebeurt
wel. En het past ook bij Femke om eraan mee te doen. Ze beschermt een vriendin,
dat is voor haar belangrijk, en bereikt toch haar doel. Voor haar heiligt het
doel de middelen, in dit geval, maar het is natuurlijk duidelijk dat ze over de
schreef gaat. Ik hou nou eenmaal niet van maagdelijk blanke heldinnen. Sterker
nog, meiden die naar de top willen, zullen bereid moeten zijn vieze handen te
maken. En hoe Femke ook over van alles en nog wat mag twijfelen, dat ze naar de
top wil, staat vooralsnog vast.’
‘Hoe kan een rechter dan ooit tot een juiste beslissing komen, als een advocaat zo ongegeneerd de zaak voor de gek kan houden?’
‘Er is helaas een enorme kloof tussen
juridische kennis en begrip van de praktijk. Rechters roepen vaak
getuige-deskundigen op, zonder dat ze het theoretische niveau van wat die mensen
te vertellen hebben, kunnen volgen. Wat weet een rechter nou van medisch
handelen, of van motortechniek of van manipulatie van beleggingsderivaten? Als
hij van een van die drie al verstand heeft, dan toch zeker niet ook van de twee
andere. En toch moet hij uitspraak doen. Een nadeel is ook dat rechters hun
persoonlijke achtergrond nu eenmaal niet kunnen wegpoetsen. Een streng
christelijke mannelijke rechter interpreteert de verkrachting van een
verleidelijke vrouw heel anders dan een feministische, hoor!’
‘Hoe belangrijk zijn voor jou de feiten? Moet alles precies kloppen of ga je daar iets losser mee om? Het genre, de legal thriller, doet vermoeden dat de juistheid van feiten voorop staat.’
‘Feiten zijn inderdaad belangrijk. Als ik
iets niet zelf kan controleren, dan heb ik er eigenlijk de pest in. Bijvoorbeeld
dat de doopsgezinde kerk in Haarlem dicht was op de dag dat ik er kwam kijken.
Ik had het interieur graag nauwkeurig beschreven, maar ik kon niet lang genoeg
blijven. Nu heb ik die informatie van internet gehaald en kloppen sommige dingen
niet. Dat steekt me toch. Het binnenplaatsje dat grenst aan de C&A klopt en daar
ben ik dan ook blij mee. Echt uitmaken doet het natuurlijk niet, maar toch … Ik
heb zelf nooit zulke spectaculaire zaken gedaan. De meeste informatie komt van
mijn partner, van vrienden en vriendinnen, studiegenoten en uit ander onderzoek.
Erg instructief – en tekenend voor het amateurisme in de rechtszaal – vond ik
dat boek over de zaak Julia de B. Het is echt onthutsend om te zien hoe de
rechtbank zich daar heeft laten inpakken door malicieuze redeneringen. Als ik
kan meewerken aan de bewustwording dat er in die zin flink wordt geblunderd, dan
graag.”
‘Blijft Femke actief in die criminele hoek van de advocatuur? Of wordt ze een vrouwelijke privédetective?’
‘Femke gaat zich ontwikkelen. Misschien dat haar kantoor meer in de richting van de politieke advocatuur gaat. Wie weet? Maar voorlopig niet. Met de verhouding ten opzichte van de oude en de jonge Spreeuwenberg heb ik wel plannen, maar die vertel ik liever niet.’
Met dank aan uitgeverij De Geus
Kijk hier voor de columns van Tess Franke voor Ezzulia.
Kijk hier voor de columns van Charles den Tex voor Ezzulia.
Wil je reageren op dit
interview?
Dat kan op het forum van Ezzulia, waar een apart topic is aangemaakt
voor reacties over de boeken van Tess Franke of over dit interview.
Kijk
hiervoor op ons boekenforum.
Interviews
Op Ezzulia staan veel interviews en iedere week komen daar weer nieuwe bij. Kijk hier voor het overzicht van Kort & Krachtig en hier voor de grotere interviews.