Interviews
Op Ezzulia staan veel interviews en iedere week komen daar weer nieuwe bij. Kijk hier voor het overzicht van Kort & Krachtig en hier voor de grotere interviews.
Ezzulia Interview:
Robert Harris
Door: Ronald Eikelenboom
28 oktober 2007 | Vorig jaar verscheen van Robert Harris de roman Imperium, het eerste deel van wat een trilogie over het oude Rome moet worden. Nu ligt Geest in de winkel, een thriller die zich afspeelt in de hedendaagse wereld van de war on terror met een hoofdrol voor een Britse premier die zich na een lange regeerperiode terugtrok om zijn memoires te schrijven. Daar wil ik meer van weten. Dus zit ik op een zaterdagochtend in een prachtige bibliotheek van een hotel aan de Herengracht tegenover de schrijver die moeiteloos wisselt tussen heden en verleden.
"AMERIKA IS SCHULDIG AAN OORLOGS-MISDADEN"
Om maar met de deur in
huis te vallen: ik had eigenlijk verwacht dat uw nieuwe boek het tweede deel van
de Imperiumtrilogie zou zijn.
Ik ook! Maar vorig jaar rond deze periode gebeurden er zoveel dingen die vroegen
om een boek dat ik samen met mijn uitgevers besliste om eerst Geest te gaan
schrijven. Dat moest meteen gebeuren, nu de materie nog actueel was. Nog mooier
zou het zijn geweest als het boek vorig jaar om deze tijd was verschenen, toen
Tony Blair net afgetreden was. Het uitwerken was bijna een haastklus. Ik begon
in januari met schrijven en in juli was ik klaar. Het was best een klus om het
zo snel te schrijven maar ik geloof in deadlines, wat dat betreft ben ik nog
steeds een journalist.
Uw karakter Adam Lang doet
sterk aan Tony Blair denken, maar in interviews in Engelse kranten hebt u al
laten weten dat het niet als een afrekening met Tony Blair moet worden gezien.
Toch moest ook ik tijdens het lezen aan Blair denken.
Ik heb elementen van Tony Blair en zijn regeerperiode gebruikt maar Adam Lang is
een verzonnen figuur, ik heb hem veranderd, andere dingen laten doen, andere
dingen laten zeggen, dingen die nooit gebeurd zijn, dus uiteindelijk is het
iemand anders dan Tony Blair. Het boek is een satire op het gewone leven.
Het karakter Pompeius in
Imperium deed mij dan weer denken aan George Bush, mede door de uitspraak “Wie
niet voor ons is, is tegen ons”.
Het doel van een boek als Imperium is niet alleen om het verleden te construeren
maar ook om commentaar te geven op het heden, er zijn parallellen met de huidige
tijd. Een van de lessen van het boek is dat er eigenlijk weinig verandert in
politiek en ook het menselijk handelen blijft vrij gelijk. Dus ja, het handelen
van politici toen en nu vertoont sterke gelijkenissen. Gesjoemel tijdens
verkiezingen, het sluiten van deals in achterkamertjes... Nou ja, die zagen toen
niet blauw van de sigarenrook. Maar het werkt goed om de hedendaagse politiek om
te zetten naar een Romeinse context.
Maar moet ik uw boeken
zien als kritiek op de hedendaagse politiek, of is het slechts satire?
Het is niet alleen satire. Ik zoek naar gebeurtenissen in het verleden om een
beeld te schetsen van wat er vandaag de dag aan de hand is. Niet dat ik het
verleden naar mijn hand wil zetten om maar een parallel met het heden te kunnen
schetsen. Hedendaagse politici reageren hysterisch op nationale veiligheid om
zichzelf op die wijze extra macht toe te eigenen, en dat is ook iets wat
gebeurde ten tijde van het Romeinse rijk en dat versnelde de ondergang van de
vorm van democratie die ze daar toen hadden. En dat is al met al een sterke les
die je uit de geschiedenis kunt trekken.
De democratie zoals we die
nu kennen is in gevaar door de huidige focus op nationale veiligheid?
Absoluut! Het feit dat we nu al een eeuw of twee een vorm van democratie hebben
in de westerse wereld is geen garantie dat dat nog wel twee eeuwen zo zal
blijven. Als je de geschiedenis er naast legt is er alle reden om bezorgd te
zijn en te waken over het democratisch proces. Dat is het mooie aan deze boeken,
het gemak waarmee mensen worden gemanipuleerd is duidelijk aan te tonen. Fictie
leent zich daar goed voor, veel beter dan non-fictie. En het is ook wat ik
liever schrijf.
Geest is niet alleen een
politieke thriller maar net als Imperium ook weer een legal thriller.
Klopt. Ik heb de juridische regels en consequenties uit laten zoeken en het zou
daadwerkelijk uitgevoerd kunnen worden. Die wetten zijn aanvankelijk ingevoerd
om Afrikaanse dictators te kunnen berechten maar die wetten keren zich nu tegen
Amerika, Engeland en andere Europese bondgenoten die zich mogelijkerwijs
schuldig maken aan het faciliteren van oorlogsmisdaden.
Wat de reden is dat
Amerika het internationaal strafhof niet accepteert?
Precies. Er is ondertussen zoveel bewijs van stelselmatig martelen door de CIA
dat dat niet meer ontkend kan worden. Ze zijn schuldig aan oorlogsmisdaden.
Een ander aspect van het
boek gaat over het werk van een ghostwriter, zou u zelf als ghostwriter kunnen
werken?
Ghostwriting, ik zou dat zelf ook heel goed kunnen doen. De reden om dat dan te
doen zou het geld zijn, je kan er snel een hoop geld mee verdienen en dat
gebruiken om vervolgens tijd te hebben je eigen boeken te schrijven. Maar het is
ook een lastige klus, je kunt niet echt de waarheid schrijven, het is geen
journalistiek werk maar het schrijven van een geromantiseerde versie van de
werkelijkheid, woorden in iemands mond leggen, een leven vorm geven, plooien
gladstrijken. En uiteindelijk verdien je er geen waardering mee, enkel geld.
Maar mocht Tony Blair u
vragen?
Dat is erg onwaarschijnlijk, maar al vroeg hij het, dan nog zou ik het niet
doen. Zolang ik van mijn eigen boeken kan leven doe ik dat toch liever. Er is
niets mis met ghostwriting, en misschien zou ik het eerder in mijn carrière wel
gedaan hebben, maar op dit moment zeker niet.
Elk hoofdstuk in Geest
bevat een quote uit het boek Ghostwriting van Andrew Crafts als inleiding. Dat
is een soort handboek voor Ghostwriters?
Ja, dat klopt. De fragmenten geven het boek een extra toefje realiteit, zo werkt
het echt voor een ghostwriter. Mijn uitgever mailde Andrew Craft om toestemming
om de fragmenten te gebruiken en hij ging daarmee akkoord. Andrew was ook
aanwezig tijdens de boekpresentatie, een vreselijk aardige man. Hij had Geest
gelezen en vond dat ik het werk van een ghostwriter op treffende wijze
beschreven had.
Er is best veel moderne
techniek in Geest verwerkt, de TomTom speelt een bijzondere rol evenals Google
en Wikipedia. Heeft techniek de thriller veranderd?
Enorm! De laatste hedendaagse thriller schreef ik in 1998 (Archangel, red.),
toen was er al wel internet maar niet op de schaal zoals dat er nu is. Dat heeft
gevolgen voor thrillers, je hoeft een karakter niet meer naar een schimmige bar
te sturen om met een informant te praten, hij kan de informatie gewoon googelen
of via mobiele telefoon met iemand in contact komen. Dat zit ook in Geest en het
is leuk om dat te kunnen gebruiken. Of Google Earth. Je kan zo bij iemand in de
achtertuin kijken.
Ook de research voor boeken is dankzij de techniek gemakkelijker geworden. Ik ben wel naar Martha's Vineyard afgereisd om de locatie te bekijken, maar andere locaties in het boek heb ik enkel met Google Earth gezien.
Of neem de research voor de historische thrillers. Vrijwel elke tekst uit de oudheid staat tegenwoordig in vertaling online. Van de grote historische figuren waren die wel in boekvorm te verkrijgen, maar bij de meer obscuurdere figuren was dat heel vaak niet het geval. Dankzij internet zijn de teksten van en over hen nu wel beschikbaar, en dat is echt fantastisch.
En een derde aspect is het contact met de uitgevers. Op een donderdagavond in juli legde ik de laatste hand aan het manuscript en de volgende dag, met een druk op de knop, was het in New York, München, Parijs, Milaan, Amsterdam... En zeker in de Engelstalige landen, het kan direct door naar de drukkerij. Geen gedoe meer met tipp-ex, fotokopieën en dikke pakken papier per post versturen. Het versnelt het proces enorm.
Voor schrijvers wordt internet steeds belangrijker. Geest was net uit en een dag later verschenen de eerste hits met recensies al op Google. Van lezers, maar ook van kranten. In het pre-internet tijdperk verschenen er enkele recensies in de krant, en dat was het. Maar nu... het verschijnt op internet en het blijft op internet. Boeken blijven zo veel langer levendig.
Een ander boek van u,
Pompeii, wordt momenteel verfilmd door Roman Polanski. In hoeverre bent u
daarbij betrokken?
De film Pompeii is voor minstens een jaar uitgesteld wegens een acteursstaking.
En het is afwachten of het daarbij blijft. Zoals het er nu naar uitziet
verdwijnt het in de ijskast. Dat is jammer, want ik ben bij deze film meer
betrokken dan bij eerdere boekverfilmingen. Bij eerdere films had ik slechts een
adviserende rol.
Voor Pompeii heb ik de screenplay geschreven samen met Polanski. Terwijl ik bezig was met Geest ben ik naar Parijs gevlogen om dat er even tussendoor te doen. En op een bepaalde manier hielp de samenwerking met Polanski weer om Geest af te schrijven. Ik weet niet precies hoe, maar zo voelt het. Hij is een boeiende en inspirerende persoon om mee te werken.
Zijn er plannen om nog
andere van uw boeken te verfilmen?
Er is interesse voor Geest getoond, het is nog even afwachten hoe dat loopt. Ik
ben wel blij met de interesse van filmproducenten in mijn boeken, een verfilming
is vaak weer een nieuwe impuls in de verkoop van het boek. En ik hoop ook in de
toekomst vaker aan de screenplay mee te werken, het is een fascinerende klus om
te doen.
Wanneer is het volgende
deel van de Imperium trilogie te verwachten?
Ik streef ernaar dat het volgend najaar in de winkels ligt. De research is
klaar, ik weet wat ik wil vertellen en de karakters zijn af. Het is een kwestie
van het hoofd leegmaken en wederom de klassieke wereld induiken en gaan
schrijven. Het plan is om in januari het schrijfproces te beginnen en het rond
de zomer af te ronden. Of het dan ook hier meteen in vertaling verschijnt, weet
ik niet, maar ik wil het in ieder geval in Engeland en Amerika in de winkels
hebben liggen volgend jaar rond deze tijd.
En dan volgt er nog een derde en laatste deel. Ik weet nu nog niet of ik dat meteen schrijf of eerst weer een roman die zich in het hedendaagse afspeelt. Ik heb genoeg werk voorlopig. Het ergst als schrijver is om een boek af te ronden en vervolgens geen idee te hebben wat nu te doen. En het leuke is dat mensen in Engeland, Duitsland en nu hier in Nederland en Vlaanderen nieuwsgierig zijn naar het volgende deel, iedereen wil weten hoe het verder gaat. Dat is geweldig.
Geest
Auteur: Robert Harris
Oorspronkelijke titel: Ghost
Uitgever: Cargo (Bezige Bij)
ISBN: 978 90 234 2625 7
Prijs: 18,50
Bibliografie Robert Harris:
1992: Vaderland
1996: Enigma
1999: Archangel
2004: Pompeii
2006: Imperium
2007: Geest
Wil je reageren op dit
interview?
Dat kan op het forum van Ezzulia, waar een apart topic is aangemaakt
voor reacties op dit interview. Of voor een discussie over de boeken
van Robert Harris.
Kijk
hiervoor op ons boekenforum.