René, je boeken bevatten altijd wel verwijzingen naar de actualiteit. Wat beoog je ermee?

Mijn boeken spelen over het algemeen in ‘het hier en nu’. De personages leven dus ook in deze tijd en hebben ervaringen die daarmee te maken hebben. Ze kijken naar de televisie, ze lezen de krant, enzovoorts. Dat betekent dat de actualiteit vanzelf, dus via die personages, mijn boeken binnenkomen.
 

In Van twee kanten spelen boodschappenlijstjes een aantal keer een rol. Kijk je zelf ook altijd op de lijstjes die achterblijven in karretjes?

Ja, ik moet eerlijk zeggen dat ik behoorlijk nieuwsgierig ben naar wat andere mensen doen en nalaten. Ik moet er vaak om denken dat ik niet in het openbaar mensen ongegeneerd ga aanstaren. Maar bij die nieuwsgierigheid hoort dus ook het uit boodschappenkarretjes vissen van achtergelaten boodschappenlijstjes. Ik mag trouwens ook graag kijken naar wat mensen op de band bij de supermarkt leggen. Soms zie je merkwaardige combinaties van producten, bijvoorbeeld een grote tros bananen met een pakje groene thee. Maar één flesje bier met twee sixpacks cola vind ik ook leuk. Waarom dat ene flesje Heineken? Het is niet zo dat ik bij boodschappenbriefjes meteen personages ga verzinnen die ik in boeken gebruik. Moet ik misschien toch eens gaan doen.
 

Geloof je er in dat het recht altijd zegeviert, ook als de mazen van de wet mensen laat ontsnappen?

Nee, ik geloof zeker niet dat het recht altijd zegeviert, kijk maar naar het aantal onopgeloste moordzaken. Als gewoon lid van deze maatschappij heb ik daar natuurlijk wel een moreel oordeel over: mensen die (ernstige) fouten hebben gemaakt, zouden moeten worden bestraft. Maar als schrijver sta ik er anders tegenover. Per boek kan het verschillen of een dader ook inderdaad aan de politie weet te ontsnappen. Ik vind ook niet dat ik wat dat betreft de lezers een lesje moet voorleggen. Ze zijn verstandig genoeg om zelf over het al of niet zegevieren van het recht te kunnen oordelen.
 

In je boek wordt de hoofdrol vervuld door een wat labiele vrouw die zich erg makkelijk laat overheersen door anderen en zich snel in de slachtofferrol manoeuvreert. Waarom heb je voor een dergelijke hoofdpersoon gekozen en niet voor het prototype sterke vrouw?

In dit geval was het nodig om een vrouw te kiezen die – uiteraard tegen haar zin – in een slachtofferrol terechtkomt, waar ze zich dan natuurlijk weer uit moet zien te werken. Het is toch een beetje het stramien van vrouw met foute man; dat stond voorop toen ik aan het boek begon te werken. In vorige boeken, bijvoorbeeld in Schone handen, heb ik dat anders aangepakt met een krachtiger vrouwelijke hoofdpersoon. Je zou kunnen zeggen dat elk verhaal de personages krijgt dat het verdient. Het is wel zo dat er oorzaken zijn waarom de hoofdpersoon in Van twee kanten niet sterk in haar schoenen staat. Het is belangrijk om daar juist altijd bij het inkleuren van de karakters in een boek rekening mee te houden.
 

Hoe moeilijk is het voor een man om in de huid van een vrouw te kruipen?

Laat ik zeggen dat het mijn feminiene kant is. Nee, zonder gekheid: als schrijver moet je in de huid van veel verschillende karakters kunnen kruipen: ouderen, jongeren, mensen uit laag sociaal milieu, rotzakken, aardige mensen, en dus ook mannen en vrouwen. Je moet een soort empathie hebben, je in mensen in kunnen leven. Daar komt bij dat ik over het algemeen redelijk goed op kan schieten met vrouwen. In mijn vorige universitaire werkkring kon ik ook vaak beter overweg met mijn vrouwelijke dan met mijn mannelijke collega’s. Wat betreft het schrijven vanuit het perspectief van een vrouw: ik weet nog dat ik een keer in de fout ging. Mijn vrouw, die het manuscript las, maakte me daarop opmerkzaam. Maar ja, dat ging toen ook over wat ik maar noem ‘de intieme verzorging’.
 

Hoe is de titel Van twee kanten tot stand gekomen? Zat de titel al in je hoofd voor je begon te schrijven?

Nee, toen ik begon te schrijven had ik nog geen titel, maar in september/oktober, toen ik de tekst voor de aanbiedingscatalogus van de uitgever moest leveren, moest er dus ook een titel komen. Ik heb wat gebrainstormd met mijn vrouw en met mijn redacteur bij Anthos. Uiteindelijk heb ik zelf Van twee kanten bedacht. Zeer toepasselijk volgens mij, op twee manieren toe te passen, en bovendien toch een min of meer vaste frase, en daar houd ik wel van als titel.

Hoe moeilijk is het om de perfecte openingszin voor een nieuw boek te vinden?

Ik vind de perfecte openingszin niet zo belangrijk. Het gaat mij veel meer op de openingsscène. Waar en hoe introduceer je je belangrijkste personage? Waar stapt de lezer het verhaal binnen. Die eerste zin is, vergeleken daarmee, een kleine barrière. Als ik er later ontevreden over ben, schrap en herschrijf ik, zoals ik veel schrap en herschrijf. Die openingsscène moet echter meteen goed zijn en de lezer nieuwsgierig maken naar wat er volgt.
 

Doe je tegenwoordig meer of minder research voor je boeken dan vroeger?

Bij dit boek was er niet zoveel research noodzakelijk. Het verschilt dus per boek, en ik kan niet zeggen dat het in het algemeen meer of minder wordt.
 

Wat vind je het leukste aan het hele schrijfproces?

Het bedenken van een verhaal, het vinden van oplossingen als ik met plotproblemen zit, dat is leuk. Een lekkere dialoog schrijven ook. Ik denk niet dat ik daar ooit genoeg van zal krijgen, maar ja, de jaren beginnen te tellen, zal ik maar zeggen. Ik zat vroeger op een ritme van een boek per jaar, en tegenwoordig houd ik een boek per anderhalf jaar aan. Dat wil ik voorlopig een tijd zo houden. Ideeën heb ik nog genoeg.
 

Schrijven is schrappen wordt altijd gezegd. Merk je dat je door je ruime ervaring steeds minder hoeft te schrappen?

Nee, schrijven wordt niet makkelijker in de loop der tijd. Misschien ben ik ook mijn onbevangenheid van het begin kwijt. Dat betekent ook dat schrappen – vooral als het leuke scènes zijn of aardige vondsten – altijd moeilijk blijft en dat schrappen blijft noodzakelijk. Het wordt absoluut niet minder.
 

Hoe belangrijk is je redacteur voor jou?

Mijn redacteur is zeer belangrijk, en dan vooral op twee momenten. Eerst in de beginfase als er een grof idee is voor een nieuw boek. Om dat idee verder in te vullen of uit te werken is een discussie met mijn redacteur van groot belang. Het tweede moment doet zich voor als ik de eerste versie van het boek heb ingeleverd. Dan komt het commentaar, bij Van twee kanten bijvoorbeeld op het karakter en de gedragingen van de hoofdpersoon. Ik maak dan gretig gebruik van de kritische notities die ik krijg voorgeschoteld. Niet dat ik alles overneem, maar wel veel.
 

Hoe lang duurt het bij jou voordat je een boek ‘los kunt laten’ en je hoofd weer vrij kunt maken voor een nieuw verhaal?

Rond de tijd dat het boek verschijnt, kan ik al weer beginnen te denken aan de volgende thriller. Niet dat ik dat nieuwe boek dan als het ware al kwijt ben, maar dat zit dan in een apart compartimentje in mijn hoofd. In een ander compartimentje begin ik dan na te denken over een volgend boek. Die twee boeken, dus het huidige en het volgende, zitten elkaar helemaal niet in de weg.

 

Foto: Merlijn Doomernik

 

---

Meer over René Appel op Ezzulia:

Kijk hier | Columns van René Appel

Kijk hier | Kort & Krachtig interview (2007)

kijk hier | Interview n.a.v. Schone Handen (2007)

kijk hier | Interview n.a.v. Weerzin (2008)

 

---

Van twee kanten
Auteur: René Appel
Uitgeverij Anthos
ISBN: 978 90 414 1581 3
Paperback
Prijs: € 19,95
Verschenen: maart 2010

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Doktersassistente Fransien Wagtendonk heeft het moeilijk als haar vader onverwacht komt te overlijden, terwijl haar moeder met een andere man in Australië woont. Gelukkig ondervindt ze veel steun van haar buurvrouw Tosca. Toch ziet ze pas echt een nieuwe toekomst als Rob Laarman, een ondernemende organisatieadviseur, op haar pad verschijnt. Fransien en Rob trouwen, maar al snel komen de twijfels en met die twijfels de angst. Hoe zit het met het verleden van Rob? Waar voert hij eigenlijk zijn werk uit? En de kinderen uit zijn vorige huwelijk, waarom blijven die voor Fransien verborgen? Buurvrouw Tosca wakkert het wantrouwen aan, maar de vraag welke rol haar eigen belangen daarbij spelen, groeit met de dag.

 

---