Wat is zelf je meest favoriete wetenschappelijke feit? Waarover heb je jezelf het meest verbaasd, of waarvan heb je het meest profijt gehad?

Ik verbaas me vooral over alle onderzoeken die keer op keer weer aantonen dat vrije wil een wassen neus is. We zijn dieren, gedreven door hormonen, dierlijke driften, onze plaats in het gezin en nog een hele sleep andere factoren. Zelfs de naam die je krijgt is van invloed op je leven. Uit Duits onderzoek blijkt dat leraren die twee identieke proefwerken krijgen het proefwerk met de naam ‘Charlotte’ erboven beter beoordelen dan een proefwerk met de naam ‘Cindy’ erboven. Dan kan Cindy nog zo slim zijn, studeren zit er voor haar waarschijnlijk niet in.

 

Je bent hoofdredacteur van de populairwetenschappelijke nieuwssite Faqt.nl, op wat voor manier vult het boek deze site aan?

Boek en site gaan over dezelfde onderwerpen: opmerkelijke wetenschap, technologie en trivia. Op internet schrijven we korte stukken, dat hoort bij het medium; daarnaast kun je op de site natuurlijk interactief zijn en bijvoorbeeld filmpjes gebruiken. In het boek heb ik meer de ruimte om er mooie verhalen over te maken. We hopen natuurlijk dat mensen door het boek de site ook leren kennen en vice versa.

 

Hoe ben je te werk gegaan bij het samenstellen van dit boek?

Doordat ik hoofdredacteur ben van Faqt.nl gaan er dagelijks ontzettend veel potentiële onderwerpen over mijn bureau. Voor het boek heb ik geput uit onderwerpen die we op de site hebben behandeld en die heb ik wat verder uitgediept. Daarnaast hebben we in allerlei databases gezocht naar zaken die te ingewikkeld waren voor de site, maar goed in het boek konden.

 

Je doet nog meer dingen dan alleen schrijven, kun je ons wat meer over jezelf vertellen?

Ik ben freelance journalist sinds 1995. In de loop der tijden heb ik voor vrijwel alle belangrijke Nederlandse geschreven media gewerkt. Daarnaast heb ik ook behoorlijk wat radio- en televisiewerk gedaan, inclusief een beetje presenteren. Mijn sterkste kant is – denk ik - dat ik een verhalenverteller ben. Misschien ben ik daarin een typisch jongste kind: ik wil mensen laten luisteren. Zou iemand eens onderzoek naar moeten doen: de beroepskeuze van jongste kinderen. Vrijwel alle collega-journalisten die ik heb gevraagd zijn jongste kinderen.

 

Hoe slaag je erin om gecompliceerde onderwerpen leuk en toegankelijk te beschrijven?

Het belangrijkste is dat je zaken niet te abstract maakt. Je kunt met moeilijke woorden alles saai maken. De grote vraag die we onszelf bij Faqt altijd weer stellen is: waar gaat dit onderzoek eigenlijk over? Neem het onderzoek ‘Male attraction goals lead to perceptual readiness for status products.’ Bij Faqt zetten we daar de kop ‘Sexy vrouw? Man ziet Porsche’ boven en we introduceren het begrip ‘Porsche syndroom’. Het onderzoek gaat er overigens over dat mannen bij het zien van een schaars geklede vrouw gevoeliger worden voor de aankoop van dure producten.

 

Wat voor soort schrijver ben je?

Tekst moet bij mij in de eerste plaats ‘lekker’ zijn. Als je van teksten een bittere pil maakt, zal niemand je lezen. Ik kan oprecht blij worden van een mooie tekstuele vondst of als ik lezers even op het verkeerde ben zet.

 

In het boek geef je verschillende feiten weer, maar niet altijd met een handvat hoe er mee om te gaan. Zoals bijvoorbeeld de situatie met een schreeuwende baas die dus eigenlijk onzeker is. Wat je vervolgens zou moeten doen wordt niet verteld, het is dus duidelijk geen zelfhulp boek. Hoe heb je dit boek wel bedoeld?

Ik heb een allergie voor zelfhulpboeken omdat ze pretenderen alle lezers te kunnen ‘redden’ door de toepassing van bepaalde regels. Bij Faqt laten we veel over aan onze lezers, niet alleen op de site, maar ook in het boek. Mensen zijn heel goed in staat om dingen die in het boek staan toe te passen op hun eigen leven – of niet als ze daar geen zin in hebben.

 

Je hebt veel gebruik gemaakt van buitenlandse onderzoeken, maar zijn die wel altijd toepasbaar in Nederland? Vooral als die onderzoeken voornamelijk in eigen land zijn gedaan, zou dit cultureel wel eens afwijkend kunnen zijn.

Als ik sinds het begin van Faqt één ding heb geleerd, dan is het wel dat mensen juist erg veel hetzelfde zijn. Natuurlijk zijn er culturele componenten, je kunt niet de smaakbeleving van een Italiaan klakkeloos van toepassing verklaren op een IJslander. Maar steeds meer internationale onderzoeken tonen aan dat wat geldt in Swaziland, ook opgaat in Taiwan, Togo en Tjietjerksteradeel. Heel veel onderzoek wordt tegenwoordig in meerdere landen uitgevoerd om te kijken of er cultuur aan te pas komt.

 

Hoeveel gebruik maak je zelf van jouw tips? Bijvoorbeeld t.a.v. de manipulatie van tijd? Ga je echt langzaam aandoen als je het druk hebt of gestrest bent? Ben je als mens in staat om jezelf psychologisch hiertoe te dwingen?

Tegenwoordig ben ik me veel meer bewust van de trucs die de supermarkt uithaalt om me meer en duurdere producten te laten kopen. Maar ze blijven gemeen, die marketingwetenschappers, en bedenken iedere keer weer nieuwe manieren om je het geld uit de zak te kloppen. Sinds kort ga ik ook vaker door de knieën omdat de goedkoopste producten bij de vloer staan.

 

Sta je zelf nog wel eens in de file?

In het boek beschrijf ik een Amerikaans onderzoek waaruit blijkt dat in een file de rechterbaan vaak het snelste is, omdat daar vrachtauto’s rijden, die minder snel optrekken en remmen. Uit eigen ervaring kan ik vertellen dat dat klopt. Gisteren reed ik nog in een file op de A2. Ik ging naar de rechterbaan en ondanks de instroom van auto’s via een oprit, was deze baan veel en veel sneller. Vooral de linkerbaan, waar de zenuwpielen rijden, staat het langste en vaakste stil. Ander onderzoek toont aan dat auto’s voorlaten beter is voor de doorstroming dan krampachtig proberen ze achter je te laten invoegen. Ook daarvan kan ik nu proefondervindelijk zeggen: ja het werkt! Beleefdheid betaalt zichzelf terug in de vorm van snelheid. Het lijkt tegenstrijdig, maar probeer het eens.

Je stelt in je boek dat veel mensen juist slechter presteren onder druk en dus beter niet tegen een deadline aan kunnen werken. Toch zijn er heel veel mensen die beweren juist beter onder druk te presteren. Inclusief ikzelf. Is dit slechts perceptie?

Het onderzoek waar je aan refereert liet groepen mensen al dan niet onder tijdsdruk beslissingen nemen. Daaruit komt duidelijk naar voren dat mensen die geen deadline hebben, vaak tot de beste beslissing komen. De realiteit is natuurlijk dat we niet altijd de keuze hebben. Vooral journalisten leven van deadline naar deadline en kunnen onder invloed van stresshormonen soms een topprestatie neerzetten. Bij sommigen is stress zelfs de enige motivator om echt aan het werk te gaan. Toch zie je dat oude volkswijsheden als ‘slaap er nog een nachtje over’ bij belangrijke beslissingen (een nieuwe baan, huis kopen) vaak goede raad zijn.

 

Je spreekt in jouw boek over ‘chronesthesia’, het naar voren en achteren bewegen, omdat ons motorisch systeem is gekoppeld aan ons brein. Dit zou komen omdat we tijd letterlijk opvatten als een beweging, maar heeft dit ook nog een ander doel?

Het is raadselachtig waarom mensen in hun lichaamshouding tot uitdrukking laten komen of ze over verleden of toekomst spreken. Gebaren, lichaamshouding, non-verbale communicatie vind ik een van de meest interessante onderzoeksgebieden, juist omdat er nog zo veel te ontdekken is. Een tijdje geleden heb ik de radio gehaald omdat ik probeer een nieuw woord in de Nederlandse taal te introduceren: ‘gebaarfossiel’. Er zijn gebaren die we maken die waarschijnlijk tienduizenden jaren oud zijn, zoals achter je oren krabben omdat je iets niet meer weet. Met name in Frankrijk wordt onderzoek gedaan naar waar die gebaren vandaan komen. De theorie is dat ze werden gebruikt voordat we onszelf goed met gesproken taal uit konden drukken. Met handen, voeten en zelfs het hele lichaam werd dan een verhaal verteld. Chronosthesia is waarschijnlijk ook uit deze periode.

 

Er is een onderzoek dat het beter is om aan de linkerkant van je baas te zitten bij een bespreking, omdat dit je positie versterkt en je serieuzer wordt genomen door je collega’s en je leidinggevende. Er wordt beter naar je geluisterd. Je zou zelfs de potentiële opvolger zijn. Er is ook een ander onderzoek dat zegt dat als je communicatief wil worden gehoord, je in het rechteroor van je collega moet spreken. In zekere zin conflicteren deze twee onderzoeken. Hoe kijk jij hier tegen aan? Hebben al die onderzoeken zin?

Dat deze twee onderzoeken elkaar tegen lijken te spreken hebben meer mensen me verteld, dus daar gaan we in een volgende druk iets meer over schrijven. Het punt is namelijk dat beide onderzoeken elkaar wel degelijk gelijk geven. Door links van je baas te gaan zitten, zal hij zich naar je toe moeten draaien om je aan te kijken. Daarbij draait het rechteroor naar je toe, terwijl het linker wegdraait. Zo krijg je letterlijk het oor dat het meest gevoelig is voor beïnvloeding naar je toe.

Wat betreft de zin van onderzoek: het komt niet vaak voor dat de mensheid grote dingen ontdekt op een eureka! moment. Veel vaker is iemand bezig met een experimentje en denkt ‘dat is gek’. Soms zijn vreemde en op het eerste gezicht onnodige onderzoeken de opmaat voor veel meer kennis.

 

Heb je bij de feiten waarbij de hersenhelften belangrijk zijn, ook rekening gehouden met het functioneren van linkshandige en rechtshandige mensen? Hierbij werkt het vaak omgekeerd.

Zo’n 10 tot 15 procent van de mensen is linkshandig. Dat er in de hersens van deze mensen ‘iets’ anders gebeurt dan bij rechtshandigen is wel duidelijk. Alleen wát precies wordt nog onderzocht. Het is in ieder geval niet zo dat hun hersens ‘in spiegelbeeld’ zitten. Recentelijk zijn wetenschappers er achter gekomen dat je een rechtshandige linkshandig kan maken door een magneet om iemands hoofd te zetten. Zo activeer je een ander deel van de hersens. Ook blijken linkshandigen (net als homoseksuele mannen overigens) beter in het onthouden van gezichten. Hoe dat komt? Tja, daar wordt nog druk naar gezocht. Wetenschappers weten al wel dat linkshandigen hun beide hersenhelften beter laten samenwerken dan rechtshandigen.

 

Je hebt elk hoofdstuk verdeeld in een uur van de dag en zo wandel je de hele dag door. Waarom heb je gekozen voor deze aanpak?

Ik had een kapstok nodig om te laten zien dat je wetenschap voor allerlei facetten in je leven kunt gebruiken. Een gewone doordeweekse dag leek me een handige manier.

 

Wat was voor jou het meest lastige bij het schrijven van Meer geld, vaker seks en nooit meer in de file?

Een keuze maken. Er is zó veel opmerkelijk onderzoek, dat het soms lastig kiezen was. Mensen vragen me nu ook: waarom zit er geen hoofdstuk in over muziek maken, of over naar het theater gaan? Schrijven is schrappen, dat blijft voor mij altijd moeilijk.

 

Je laat elke dinsdag een gesproken column horen op BNR. Hoe is het om dit te doen?

Soms serieus, vaak hilarisch. Met presentator Paul van Liempt kan ik erg goed opschieten, het is een zeer sympathieke man met een natuurlijke nieuwsgierigheid. Hij probeert me altijd van mijn à propos te halen met onverwachte vragen of opmerkingen. Luister maar eens, iedere dinsdag om tien voor elf.

Je hebt veel boeken geschreven, o.a. over de Koninklijke familie. Wat vind je zo fascinerend aan hen?

Ik ben ooit het Koninklijk Huis ‘ingerold’. Ik werkte aan de Quote 500 lijst van rijkste Nederlanders en niemand wilde de Oranjes doen omdat die te moeilijk zouden zijn. ‘Geef maar aan mij’, zei ik. Waar ik vervolgens het meest door werd gegrepen is de geheimzinnigheid die rond deze familie heerst. Ze worden van alles en iedereen afgeschermd, de Rijksvoorlichtingsdienst is dodelijk benauwd voor iedere vorm van publiciteit. Dat prikkelde mijn nieuwsgierigheid alleen maar en voor ik het wist had ik er vier boeken over geschreven. Ze blijven me boeien, maar mijn hoofdbezigheid is nu wel Faqt.

 

Wat voor soort boeken lees je zelf graag?

Non-fictie, bij voorkeur journalistieke boeken. Ik ben een grote fan van de Amerikaanse journalist P.J. O’Rourke. Hij is een soort reisschrijver tegen wil en dank met een haarscherp observatievermogen. Wat ik ook geweldig vind: De Crisiskaravaan van Linda Polman. Ze laat zien hoe goede doelen een inefficiënte industrie zijn geworden, gevoed door westers schuldgevoel. Dat boek had dertig jaar geleden al moeten worden geschreven, vóór Jan Pronk.

 

Welk boek zou je heel graag willen schrijven?

Dat hou ik nog even geheim. Ik loop al een paar jaar rond met twee ideeën die ik graag binnenkort eens uit zou gaan voeren. Zoals alle schrijvers ben ik ondertussen doodsbang dat iemand anders er mee aan de haal gaat.

 

Waar werk je momenteel aan?

Faqt-boek nummer twee verkeert in de embryonale fase!
 

 

Foto's: Mirjam Immerzeel
Met dank aan: Uitgeverij Paradigma (FMB)
Eindredactie: Gerd Boeren

 

---

Over Natasza Tardio:
Natasza Tardio heeft een enorme drive voor schrijven, literatuur en journalistiek. Als freelance journalist, tekstschrijver, schrijfcoach en literair agent heeft ze ervaring in alle aspecten van het schrijversvak.

Naast het zelf schrijven van boeken, begeleidt ze schrijvers bij het schrijven van hun roman. Ook werkt ze als literair agent, journalist, doet aan manuscript beoordeling en heeft al een aantal jaren ervaring met het redigeren van romans, korte verhalen, zakelijke teksten en (commerciële) artikelen.

Voor meer informatie: www.nataszatardio.nl

 

---

Meer geld, vaker seks en nooit meer in de file
Auteur: Philip Dröge
Uitgeverij Paradigma
ISBN: 978 90 499 6027 8
Paperback
Prijs: € 12,50
Verschenen: augustus 2010

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Betere seks? De beste tactiek om loonsverhoging te krijgen? Slimmer ouder worden? Nooit meer in de file? Philip Droge laat, aan de hand van een gemiddelde dag van een gemiddelde Nederlander, zien hoe wetenschap de kwaliteit van je leven flink kan verbeteren. Wetenschap is grappig, boeiend, actueel en inspirerend – en handig om je doelen te bereiken!

Philip Dröge is journalist en hoofdredacteur van de populairwetenschappelijke nieuwssite Faqt.nl.

Hij is een grote liefhebber van waanzinnige wetenschap. Philip heeft gewerkt voor vele Nederlandse en buitenlandse bladen en kan gecompliceerde onderwerpen leuk en toegankelijk beschrijven.

---