Mikkel. Je bent nog relatief onbekend. Zou je iets meer over jezelf kunnen vertellen?

Ik ben 41 jaar en naast het schrijven werk ik ook parttime als IT specialist. Dat is totaal iets anders, maar voor mij zorgt dit voor een goede balans. Ik schrijf parttime en ik werk parttime in de IT. Voor mij werkt dat het beste. Ook woon ik samen met mijn vriendin.
 

Hoe is het idee voor Letter voor letter ontstaan?

Het idee ontstond op een feestje waar ik een meisje sprak. Zij stelde dat wanneer je alleen al aan een ander dénkt, dit hetzelfde is als daadwerkelijk ontrouw zijn. Ik was het daar helemaal niet mee eens en ons gesprek resulteerde in een lange discussie. Mijn gedachten hierover waren dat als je veroordeeld of beoordeeld wordt op wat je denkt, dat de meest vreselijke mensen in de wereld schrijvers zijn. Ze denken niet alleen vreselijke dingen, maar ze schrijven ze ook nog eens op. Toen ik later weer thuis was bleef deze gedachte door mijn hoofd spoken en ontstond het idee om een schrijver als personage te nemen die de meest afschuwelijke boeken schrijft. Wat ik daar in mee wilde nemen is ook hoe de mensen om hem heen hier mee omgaan en op reageren.
 

Aan jouw vorige boek heb je bijna 6 jaar gewerkt. Hoelang heb je aan Letter voor letter gewerkt?

Het is altijd lastig te zeggen hoe lang ik aan een boek werk. Grotendeels komt dat omdat ik natuurlijk parttime schrijf. Dit boek schreef ik wel een stuk sneller dan dat bij mijn debuut. Ik heb er ongeveer anderhalf jaar over gedaan. Toen mijn debuut door de uitgeverij was geaccepteerd, ben ik er mee begonnen. Ik was dus al weer een tijdje bezig toen dat uitkwam.
 

Waarom nam het schrijven van Letter voor letter minder tijd in beslag?

Voornamelijk omdat het niet zo moeilijk was als de eerste keer. Ik wist wat ik wilde schrijven en ook hoe ik het wilde schrijven. Vaak schijnt het schrijven van een tweede boek moeilijker te zijn, maar zoals ik al zei: ik wist wat ik wilde schrijven en dat scheelde een stuk toen ik daadwerkelijk met het verhaal bezig was.
 

Hoe gaat jouw schrijven in zijn werk?

Eigenlijk ga ik heel organisatorisch aan het werk en een groot gedeelte van mijn tijd besteed ik aan het maken van aantekeningen en het doen van research. Daarna begin ik pas met schrijven, als ik precies weet hoe het verhaal zich gaat ontwikkelen en ook gaat eindigen. Ook bij Letter voor letter is het zo gegaan. Natuurlijk veranderen er wel dingen tijdens het schrijven, maar eerlijk gezegd was dit ditmaal niet het geval. Het is geworden zoals ik had voorzien.
 

Waaruit bestaat jouw publiek?

Voornamelijk mannen. Bij mijn vorige boeken waren er ook wel vrouwelijke fans, maar eerlijk gezegd denk ik niet dat veel vrouwen dit boek leuk zullen vinden. Er gebeuren natuurlijk veel gewelddadige gebeurtenissen. Ook houden vrouwen veel meer van emotionele diepgang. Ze moeten zich kunnen identificeren. Dat is met Letter voor letter ook wat lastig. Van mannen heb ik wel veel goeie reacties gehad.
 

Denk je dat je in de toekomst ooit een boek zult schrijven dat ook vrouwen zal trekken?

Ik hoop het, maar ik vrees dat dit moeilijk gaat worden. Maar zeg nooit, nooit. Ik ben eigenlijk nog maar een beginnende schrijven. Dit is nog maar mijn tweede boek, dus wie weet.
 

Je komt uit het noorden van Europa. Wat, in jouw visie, maakt een Noord-Europese schrijver, anders dan een West-Europese schrijver?

Mmm, lastige vraag. Ik denk dat er niet heel veel verschil is, want schrijvers uit Noord-Europa worden erg beïnvloed door West-Europese schrijvers. Maar wat misschien wel een verschil is, is dat ‘wij’ meer sfeer lijken te kunnen creëren als we een omgeving beschrijven. Onze karakters lijken af en toe wat afstandelijker, maar dat maken we ruimschoots goed met onze beschrijvingen van steden en natuurgebieden.
 

Wat vond je lastig bij het schrijven van dit boek?

Omdat dit verhaal over een auteur gaat, net als ikzelf ben, moet je heel erg opletten dat je niet teveel over jezelf in het karakter gaat inbrengen. Als je hier niet op let, kan dit ongemerkt gebeuren. Gelukkig is dat niet gebeurd. Mijn familie zei zelfs dat ze helemaal niets van mij in Frank, mijn protagonist, herkende. Dat vond ik natuurlijk fijn om te horen. Wat ook lastig was, was het schrijven van het laatste hoofdstuk. Gelukkig had ik genoeg tijd om mezelf hierop voor te bereiden. Ik wist natuurlijk hoe het verhaal ging lopen. Maar toen het zover was bleef het heel speciaal om deze scènes te schrijven. Moeilijk maar speciaal. Nu nog, als ik het weer teruglees, gaat mijn hart sneller kloppen.
 

Het verhaal gaat over een redelijk succesvolle horrorschrijver, hoewel dit succes grotendeels op zijn eerste boek is gebaseerd. Zijn latere werk is veelal hetzelfde en noemt hij zelf ook dikwijls slecht. Hij wordt geconfronteerd met het gegeven dat iemand de moorden in zijn boeken nadoet. Tot in detail. Wie deze persoon is laat je echter in het midden.

Klopt, ik wilde dat ook absoluut niet weggeven. Ik wilde gebruik maken van het gegeven dat in dit genre boeken waarin seriemoordenaars een grote rol spelen, het normaal is om ook meerdere verdachten te hebben. Ik wilde de lezer laten kiezen wie uiteindelijk de moordenaar kon zijn. Dat is deel van het cliché.
 

Maar weet je zelf wie de moordenaar is?

Ah, dat is een goeie vraag. Voor mij zijn er meerdere mogelijkheden. Sommige van die mogelijkheden worden niet eens in het boek beschreven. Maar nogmaals het was de bedoeling om dit open te laten, dus meer toelichting kan ik echt niet geven (lacht).
 

In Letter voor letter speelt ook een journaliste die een soort van haat-liefde verhouding heeft met Frank, de protagonist. Heb je hiervoor een voorbeeld genomen?

Nee, helemaal niet. Deze journaliste is voor mij de meest verschrikkelijke versie van een literair journaliste. Opportunistisch en absoluut niet bezig met wat het voor een schrijver betekent om een boek te schrijven.
 

In het verhaal worden veel clichés gebruikt. Een stijl die goed bij de protagonist past, omdat hij zo schrijft. Waarom heb je ervoor gekozen om jouw boek in dezelfde stijl te schrijven en niet wat meer afstand te nemen hiervan? Was je niet bang dat het verhaal uiteindelijk te gemaakt en clichématig zou uitvallen?

Toen ik besloot om een boek te schrijven over een auteur die verschrikkelijke horrorachtige verhalen schrijf, wilde ik het boek schrijven in de stijl die dat karakter zou gebruiken. Natuurlijk realiseerde ik me dat dit zou betekenen dat dit clichématig zou uitvallen, maar lang heb ik daar niet bij stil gestaan. Als auteur moet je soms risico’s durven te nemen, anders wordt het schrijven erg saai.
 

Maar toch neem je een risico. Hoe stond je uitgever hier tegenover. Was het moeilijk om hem te overtuigen van de schrijfstijl die je voor Letter voor letter had gekozen?

Weer een goede vraag. Tja, hoe stond hij er tegenover? Eigenlijk was het niet echt een probleem. Hij begreep wat ik wilde bereiken en kon zich daar helemaal in vinden.
 

De schrijver in Letter voor letter voert een psychologisch spel met zichzelf. De rode lijn in zijn leven, maar ook in het boek, is: wat is waar en wat is fictie? Het speelt in zijn boeken en het druppelt langzaam door in zijn leven. Een grens die hij zijn inziens, tijdens het schrijven van zijn verhalen, heeft overschreden? In hoeverre denk je dat dit speelt in de boeken die jij schrijft? Waar stopt de fictie?

Natuurlijk zitten er elementen van mezelf in Frank. Niet alleen omdat hij een auteur is, maar omdat er in elk karakter elementen zitten van de schrijver. Gelukkig ben ik niet zo bitter en paranoïde als hij is. In dat opzicht zijn we totaal anders. Ik hoorde laatst een nieuwe theorie over dromen. Een die wel overeenkomt met hoe ik naar verhalen kijk. Men zegt dat de mensen en plaatsen die in je dromen een rol spelen, niets meer zijn dan verschillende kanten van jezelf. Als je het zo bekijkt geldt dat ook voor verhalen en de karakters die in deze verhalen een rol spelen. Het zijn uiteindelijk allemaal verschillende kanten van je eigen persoonlijkheid.

Frank gebruikt voor de hoofdpersonen vaak mensen uit zijn directe omgeving. Hij gebruikt zijn verhalen als uitlaatklep en wraak. Hoe ga jij te werk? Zijn je karakters fictief, of maak je gebruik van de wereld om je heen en wat je zelf meemaakt?

Nee, dat doe ik niet. Tenminste, niet in het uiteindelijke resultaat. In de eerste versie speelt dit wat meer, maar ik ben een echte herschrijver en herschrijf het geheel wel twaalf tot veertien keer. Aan het eind zijn alle overeenkomsten eruit. Dit heeft ook wel te maken met het feit dat ik best wel bezorgd ben over hoe mijn familie erover denkt.
 

De auteur in jouw boek krijgt regelmatig het kritiek dat zijn boeken teveel op elkaar lijken. Hoe denk jij dit zelf te voorkomen als schrijver?

Mijn hoop en verwachting is dat ik continu andere boeken zal schrijven. Ik weet ook zeker dat ik totaal ongeschikt ben om een serie te schrijven. Om een karakter opnieuw en opnieuw te gebruiken lijkt me verschrikkelijk. Ik voel me daar zeer oncomfortabel bij. Het hergebruiken van karakters betekent dat ik informatie moet achterhouden. Dit om te garanderen dat er nog ontwikkeling zit in zo’n personage. Dat lijkt me helemaal niet leuk. Voor mij is de behoefte om elke keer wat nieuws te verzinnen, en iets nieuws te doen, dus ontzettend belangrijk. Essentieel eigenlijk.
 

Bij je vorige boek kreeg je als kritiek dat je personages vaak erg oppervlakkig bleven. Ook in dit verhaal blijven ze in zekere zin erg oppervlakkig. Je krijgt niet echt een band met de karakters. De lezer haat ze niet maar houdt ook niet van ze. Het blijft afstandelijk. Het schokeffect aan het einde beperkt zich dan ook tot walging met betrekking tot de details, in plaats van sympathie met de schrijver. Ben je jezelf hiervan bewust?

Dat is een interessante observatie en eerlijk gezegd ben ik me hiervan nooit echt bewust geweest. Maar misschien komt dat wel omdat ik vooraf weet hoe het gaat eindigen en werkt dit onbewust door. Misschien dat er daardoor wat afstandelijkheid ontstaat. Dat zou best kunnen.
 

Waarom heb je ervoor gekozen om van perspectief te veranderen bij het laatste hoofdstuk. Het maakt het geheel nog afstandelijker en de gebeurtenissen nog plastischer?

Ik vond het belangrijk dat de lezer aan het eind goed begreep dat het boek dat mijn karakter schreef, deel uitmaakte van de afspraak die hij uiteindelijk met de moordenaar maakte. Voor mij was die wisseling van perspectief dan ook noodzakelijk.
 

Het boek leest als een psychologische thriller, echter aan het eind vervalt het in een van de boeken die de protagonist zelf ook schrijft. Een te expliciete horror, waarin de martelingen zo plastisch worden beschreven dat het de lezer met afschuw vervult. Hoe je schrijft valt niet meer op en wat je schrijft wil je zo snel mogelijk achter je laten. Persoonlijk vond ik de beschreven gebeurtenissen zo gruwelijk, dat ik de laatste 20 pagina’s scannend ben doorgekomen. Het was te plastisch en ‘over de top’ om elke zin letterlijk te lezen en in me op te nemen. Ben je niet bang dat het laatste hoofdstuk alles wegvaagt wat je in de rest van het boek, de opbouw, hebt beschreven?

Hierop zijn twee antwoorden. Het eerste is: ja. Natuurlijk ben ik bang dat als de lezer een goede leeservaring heeft, hij door het laatste hoofdstuk zo zal gruwelen dat hij de rest vergeet en het boek aan de kant schuift. Maar het tweede antwoord is: nee. Het verhaal bouwt langzaam naar de climax op. We weten wat voor soort boeken Frank schrijft en dat het choquerende verhalen zijn. Tijdens de duur van het verhaal krijgen we al indrukken over de extreme clichés die hij gebruikt in zijn boeken, maar pas aan het eind zullen we echt weten hoe gruwelijk deze zijn.
 

Vanavond ga je naar Power of Plots, een boekenfestival t.b.v. het spannende boek. Hoe ervaar je dit soort gebeurtenissen. Jouw hoofdpersonage was er niet erg gek op.

Frank is erg paranoïde. Hij houdt niet van mensen en al helemaal niet van grote groepen mensen. Ik daarentegen vind het leuk om mensen te ontmoeten en hun meningen te horen. Het is leuk om te horen hoe lezers op je verhalen reageren. Een lezer heeft me na het lezen van Letter voor letter aangesproken en zei: ‘Ik wist niet dat je dit in je had.’ Dat vond ik een groot compliment. Het betekent dat ik met iets compleet nieuws ben gekomen en dat is precies wat ik tracht te bereiken. Elke keer weer iets nieuws.
 

Jouw personage in het boek raakte zijn gezin kwijt door de boeken die hij schreef. Hij kreeg zelfs een contactverbod. Hoe heeft jouw directe omgeving gereageerd op jouw nieuwste boek?

Gelukkig is de reactie van mijn familie niet zodanig (lacht). Maar natuurlijk maakte het laatste hoofdstuk een heftige indruk. Wanneer ze over het boek praten zijn ze telkens verbaasd dat ik in staat ben geweest om zo’n soort boek te schrijven. Ze zijn dat helemaal niet van me gewend en ook als persoon herkennen ze me niet terug in Frank. Wat natuurlijk een opluchting is (lacht). Ik herinner me dat mijn moeder na het lezen een sms stuurde. Hierin stond dat ze blij was dat ze dat verschrikkelijke boek eindelijk uit had. Gelukkig liet ze me later ook weten dat ik het wel heel goed had geschreven.

Waar werk je momenteel aan?

Dat kan ik helaas nog niet vertellen, omdat ik nog bezig ben met de eerste versie. Het wordt wel weer een soort van thriller, maar uiteraard weer totaal anders dan Letter voor letter. Het is voor mij altijd makkelijker om over een nieuw idee te praten als ik met de eerste versie klaar ben. Tot die tijd kan er nog van alles veranderen in en aan het verhaal.

 

---

Over Natasza Tardio:
Natasza Tardio heeft een enorme drive voor schrijven, literatuur en journalistiek. Als freelance journalist, tekstschrijver, schrijfcoach en literair agent heeft ze ervaring in alle aspecten van het schrijversvak.

Naast het zelf schrijven van boeken, begeleidt ze schrijvers bij het schrijven van hun roman. Ook werkt ze als literair agent, journalist, doet aan manuscript beoordeling en heeft al een aantal jaren ervaring met het redigeren van romans, korte verhalen, zakelijke teksten en (commerciële) artikelen.

Voor meer informatie: www.nataszatardio.nl

 

---

Letter voor letter
Auteur: Mikkel Birkegaard
Oorspronkelijke titel: Over mit lig
Uitgeverij De Boekerij
ISBN: 978 90 225 5375 6
Paperback
Prijs: € 19,95
Verschenen: mei 2010

 

 

 

 

 

 

 

 

Frank Fons, een Deense schrijver van bestsellers, brengt zijn dagen door in een afgelegen huisje in het noorden van Sealand, in afwachting van het verschijnen van zijn nieuwe boek. Op een ochtend wordt hij gebeld door een politieagent. Die vertelt hem dat het stoffelijk overschot van een jonge vrouw is gevonden. Het blijkt dat iemand de moord uit Franks boek tot in detail heeft uitgevoerd. Hij raakt betrokken bij het moordonderzoek en staat al snel voor de angstaanjagende uitdaging de confrontatie aan te gaan met de moordenaar.  

Kijk voor meer over Mikkel Birkegaard op de website van De Boekenplank | kijk hier
 

---