Ook in Machteloos hebben jullie non-fictie elementen gebruikt. Ditmaal met betrekking tot de kernreactor in Petten. Hoe kwam jullie hierop?

Klopt. Onze verhalen bestaan meestal uit verschillende lagen en ook in dit boek hebben we gebruik gemaakt van non-fictie elementen. We gaan hierbij ook niet over een nacht ijs. Over de kernreactor in Petten houden we al jarenlang een dossier bij. Wat er allemaal fout gaat, maar ook over de hele situatie met Paul Schaap, een klokkenluider die aan de bel trok toen het bij de reactor niet zo nauw werd genomen met de veiligheid. Zijn verhaal intrigeerde ons immens. We wilden in ons verhaal ook schrijven over een klokkenluider, maar een die helemaal is doorgeslagen.
 

Wat intrigeert jullie aan de klokkenluiders?

Voornamelijk hoe frustrerend het voor deze mensen moet zijn. Ze signaleren een probleem. Kaarten dit intern aan en vervolgens wordt er niets aan gedaan. Omdat het probleem zo’n impact kan hebben als het fout gaat, besluiten deze mensen om zelf dan maar de buitenwereld te waarschuwen. Kortom ze worden klokkenluider. Vervolgens wordt alles in de doofpot gestopt, verliezen ze hun baan en kunnen ze geen ander werk meer vinden. En alleen maar omdat deze mensen wel hun verantwoordelijkheid hebben genomen. Het is eigenlijk schandalig. Wij vroegen ons dan ook af wat er met zo’n klokkenluider zou kunnen gebeuren wanneer de frustratie teveel wordt. Naar welke mogelijkheden wordt dan gegrepen? Hoe ver kun je iemand krijgen?
 

Een jarenlang dossier?

Ja, inderdaad. De hele situatie met de kerncentrales en de manier waarop er door de overheid mee om wordt gesprongen, gaat ons aan het hart. Het publiek wordt zoveel mogelijk in het ongewisse gelaten, maar af en toe lekt er toch wat informatie naar buiten en dan schrik je je dood over wat er allemaal kan gebeuren. Anderhalf jaar geleden waren er bijvoorbeeld belletjes in de koelwaterleiding van de reactor gevonden, dus de reactor werd stilgelegd, maar na grondig onderzoek konden ze het probleem niet vinden en waarschijnlijk onder het mom van ‘tekort aan radio-isotopen’ werd de reactor weer opgestart. Zonder dat het probleem ooit is opgelost. Ook in 1987 heeft de centrale vlak bij een meltdown gezeten. Er zat een scheur in het reactorvat en weer werd de reactor stilgelegd. Levensgevaarlijk natuurlijk. Zeker als je het Veldman scenario in ogenschouw neemt. In Alkmaar komen soms aardschokken voor en een scheurtje in de leiding van het koelsysteem kan dan grote gevolgen hebben. Later hebben ze dit veiliger gemaakt, maar het blijft natuurlijk altijd een risico.
 

Is het politieverhoor van Tosca ook gebaseerd op waargebeurde feiten?

In zekere zin wel. We hebben ons laten inspireren door het politieverhoor van een Purmerendse vrouw die werd verdacht van moord op haar kinderen. Het ging er tijdens dat verhoor zo heftig aan toe dat we direct iets hadden van: ‘Daar moeten we iets mee.’ Hiermee hebben we willen laten zien dat het politieapparaat soms opereert op de grenzen van het toelaatbare. Ook de wanhoop van een misschien onschuldige vrouw hebben we hierin willen weergeven. Stel dat je onschuldig bent en alle bewijzen zijn tegen je, hoe ga je hier dan mee om?
 

Hoelang hebben jullie erover gedaan om Machteloos te schrijven?

Dat is best nog een aardige klus geweest. Natuurlijk zit er veel tijd in de voorbereiding en research. We hechten daar veel belang aan en vinden dit ook heel leuk om te doen, maar als je de voorbereiding en het schrijven allebei in ogenschouw neemt, dan komen we al gauw op anderhalf jaar.
 

Hebben jullie weer op dezelfde manier gewerkt als bij jullie andere boeken?

Ja, eigenlijk wel. Dat proces is gegroeid en de manier waarop we met elkaar werken, leidt tot het beste resultaat. Ook dit keer hebben we elkaars stukken gelezen en herschreven. We laten elkaar altijd erg vrij om te verbeteren en te wijzigingen in elkaars werk. Het proces is moeilijk uit te leggen en hoewel we in grote lijnen altijd op dezelfde manier werken, is het toch ook weer elke keer anders.
 

Werken jullie dan gewoon los van elkaar, of worden er afspraken gemaakt?

Helemaal los van elkaar kun je niet werken. Natuurlijk maken we afspraken over stijl, personages en wie wat gaat schrijven. Ook maken we een schema of blauwdruk van het verhaal en bepalen we gezamenlijk de kaders waarbinnen het boek wordt geschreven. Eigenlijk kan dat ook niet anders, zeker niet als je samenwerkt. Overleg is dan cruciaal.

Wat vonden jullie het moeilijkste bij het schrijven van Machteloos?

Het lastigste vonden we om de gevoelens van Tosca, de ontvoerde vrouw en Ellis, een van de politierechercheurs, op te schrijven en weer te geven. De vrouwen hebben allebei een compleet ander karakter en dat was af en toe wel eens een uitdaging. Ook vonden we het lastig om onze eigen mening uit het verhaal te houden. Voor de lezer is het niet belangrijk hoe we zelf in dit dilemma staan en we wilden het boek schrijven, zonder voorkeur voor welke zijde dan ook. Omdat we zelf ook anders hier in staan, was het dus belangrijk dat we neutraal bleven.
 

Is dat niet lastig als jullie allebei een andere mening hebben?

Dat kan inderdaad lastig zijn, vooral als je hierdoor een conflict krijgt. Het is dus des te belangrijker dat je deze sentimenten uit het verhaal houdt. Het leuke aan een schrijversechtpaar is dat we andere visies en blikken op bepaalde zaken hebben. Theo kon zich bijvoorbeeld heel erg vinden in de manier waarop Eric, de politierechercheur naar de zaak keek en dus ook naar de verdachte Tosca, terwijl Marianne zich weer veel meer in Ellis kon vinden. Waarschijnlijk ligt dat in het verschil tussen man en vrouw. Ellis blijft haar intuïtie volgen, terwijl Eric veel meer op de feiten afgaat. Uiteindelijk bleek dat Ellis’ gevoel wel klopt, in elk geval wat betreft Leon.
 

En wat betreft de schuldvraag van Tosca? Waren jullie het daar wel over eens?

 Tja, dat is het dilemma, hè: de schuldvraag. Is Tosca nu wel verantwoordelijk of is ze dat niet? En nee, daar zijn we het dan ook niet over eens geworden, maar eigenlijk hoeft dat ook niet. Dit dilemma brengt juist meer intensiteit in het verhaal en door onze tweestrijd hierin wordt dat alleen maar duidelijker. Het gaat ook om het dilemma. Niets is zwart-wit en Tosca’s verhaal laat dit tot in de finesse zien. Ben je verantwoordelijk als je gedwongen wordt, of ben je verantwoordelijk als je dingen nalaat? Waar eindigt de dwang en waar begint zelfbeschikking? Waarschijnlijk is er ook geen goed of fout antwoord. Het is een kwestie van perspectief. En dan komt inderdaad de vraag op: ‘Wat als…?’
 

Jullie deinzen niet terug om grote onderwerpen aan te pakken, waar soms zelfs een taboe op zit. Zijn er ook dingen waar jullie niet over zouden schrijven?

Dat is een lastige vraag. Eigenlijk hebben we allebei weinig schrijftaboes. Zolang het maar respectvol blijft en natuurlijk interessant voor de lezer. Er zijn niet echt onderwerpen waar we niet over zouden kunnen schrijven. Alles is interessant.
 

Jullie zijn alweer een tijdje bezig zijn met een volgende boek. Wanneer kunnen we dat verwachten?

Ons volgende boek staat gepland voor 2011. We hebben het net besproken met de uitgever en hoewel er nog wat dingen moeten worden aangepast en bijgesteld, waren tevreden over onze eerste opzet. Verder kunnen we er nog niet teveel over vertellen, maar het is weer een intrigerend verhaal.



Foto's: Mark Kohn | website

Kijk hier voor een interview uit 2009 van Natasza Tardio met Marianne en Theo Hoogstraaten over hun toen net verschenen literaire thriller Lokvrouw.
 

---

Over Natasza Tardio:
Natasza Tardio heeft een enorme drive voor schrijven, literatuur en journalistiek. Als freelance journalist, tekstschrijver, schrijfcoach en literair agent heeft ze ervaring in alle aspecten van het schrijversvak.

Naast het zelf schrijven van boeken, begeleidt ze schrijvers bij het schrijven van hun roman. Ook werkt ze als literair agent, journalist, doet aan manuscript beoordeling en heeft al een aantal jaren ervaring met het redigeren van romans, korte verhalen, zakelijke teksten en (commerciële) artikelen.

Voor meer informatie: www.nataszatardio.nl
 

---

Machteloos
Auteur: Marianne & Theo Hoogstraaten
Uitgeverij De Boekerij
ISBN: 978 90 225 5258 2
Paperback
Prijs: € 18,95
Verschenen: februari 2010 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Onderweg naar een klant stopt artsenbezoeker Tosca nog even bij een benzinestation. Als ze weer verder wil rijden stapt er een wildvreemde man bij haar in de auto die een pistool op haar richt. Tosca’s dag, die zo normaal begon, verandert in een ongenadige nachtmerrie. Een paar dagen na haar ontvoering wordt Tosca door de politie opgepakt voor een moordaanslag en wordt ze aangezien voor een gewelddadige activiste die geen middel schuwt om haar gelijk te krijgen.

Wat is er met haar gebeurd in de afgelopen dagen? Heeft haar ontvoerder haar werkelijk zover gekregen een wanhoopsdaad te verrichten? Terwijl de politie Tosca’s motieven probeert te achterhalen, komen ze op het spoor van een desperaat persoon die tot alles in staat is om zijn verhaal wereldkundig te maken.
 

Kijk voor meer over Marianne & Theo Hoogstraaten op hun eigen website of op bijvoorbeeld De Boekenplank.

 

---