Lisa, wat heeft jou gemaakt tot de auteur die je tegenwoordig bent?

Dat heeft waarschijnlijk veel te maken met het feit dat ik in St. Johns leef en ben opgegroeid. Het is daar heel geïsoleerd en het gevoel van isolatie dringt daar dan ook echt tot je door. St. Johns is een hechte artistieke gemeenschap. Schrijvers werken samen met muzikanten en iedereen wisselt ideeën met elkaar uit. Ook heb ik kunst gestudeerd en ik denk dat al die zaken bij elkaar me tot de schrijver hebben gemaakt die ik nu ben.
 

En wat voor schrijver is dat dan?

Een zeer visuele schrijver en natuurlijk een moeder, wat eveneens een grote invloed heeft op hoe en wat ik schrijf. Ik ben zeer geïnteresseerd in karakters en morele dilemma’s. Net zo goed als wat nu eigenlijk realiteit is, maar ook herinneringen en de tijdlijn waarin zich dit allemaal afspeelt. En dan is er natuurlijk de behoefte om dit allemaal vast te leggen op papier.
 

Hoe kwam je op het idee om een boek als Februari te schrijven?

Mijn eigen vader stierf vrij plotseling toen ik nog maar zestien was. Mijn moeder rouwde op dezelfde manier als Helen en na zijn dood bleef mijn vader nog zeer aanwezig in ons, maar vooral haar leven. Hij heeft zo’n grote invloed op ons leven gehad, dat dit niet zomaar verdween met zijn overlijden. Zijn liefde was enorm. Ik wilde dit fenomeen verder onderzoeken door middel van dit boek. De ramp met de ‘Ocean Ranger’ heeft zo’n emotionele impact gehad op de mensen die er direct mee te maken kregen, maar ook de omgeving daarbuiten, dat nu nog, bijna 28 jaar na dato, mensen nog steeds emotioneel worden als ze erover praten. Desondanks is er nauwelijks iets over geschreven. Het booreiland had niet mogen zinken. Het was nalatigheid van de oliemaatschappij en dat maakt het verlies zo wrang en moeilijk te accepteren. Nabestaanden hebben hun geliefden verloren zonder enige reden. Ongelukken gebeuren omdat mensen om financiële redenen bepaalde zaken nalaten, en daar werken we allemaal aan mee. Kijk maar naar de BP olieramp voor de Amerikaanse kust. Het lijkt nu misschien dat het boek een politieke aanklacht is, maar dat is het zeker niet. Het is een onderzoek naar hoe het leven is en vooral hoe het leven voelt. Dat heb ik geprobeerd te vangen in mijn roman, door Helen een stem te geven. Een stem die kiest voor het leven, ook al kiest het leven niet altijd voor ons.
 

Je gebruikt in de tekst van Februari geen aanhalingstekens. Waarom niet?

Dat klopt, dat doe ik inderdaad niet en heb ik ook niet gedaan in de Engelse versie. Allereerst doe ik dit niet omdat ik het gebruik van aanhalingstekens gewoon lelijk vindt. Het ziet er niet mooi uit op een pagina. Maar in dit boek vind ik het ook belangrijk dat de lezer een keuze heeft. Is het een dialoog of wordt het gedacht of verteld? De lezer mag kiezen en persoonlijk hou ik van deze tegenstrijdigheid. Ik ben er heilig van overtuigd dat hoe meer controle je aan de lezer geeft, hoe meer plezier deze lezer aan het boek zal beleven.
 

De dood van een partner is een moeilijk onderwerp. Hoe heeft jouw lezerspubliek hierop gereageerd?

Veel mensen kwamen na afloop naar me toe. Mensen die zelf verlies hadden meegemaakt, niet alleen door de dood van een partner of geliefde, maar ook het verlies dat je ervaart door bijvoorbeeld een scheiding. Zij vertelden me hoe deze ervaringen voor hen waren en ik werd me steeds meer bewust dat rouwen iets heel fysieks is. Het kan mensen voor een bepaalde periode gek maken. Mensen kunnen ziek worden, verliezen gewicht. Natuurlijk wordt het minder, maar hoewel de tijd alle wonden heelt, blijft deze pijn in een bepaalde vorm aanwezig. Verlies is iets zeer krachtigs en het verandert ons. Veel lezers herkennen zich dan ook in Helen. Natuurlijk zijn er ook lezers die hier niet van willen weten. Ze kunnen het niet aan en willen niet geloven dat je zelfs na jaren nog pijn kan voelen. Ikzelf heb geleerd dat herinneren en de herinneringen aan een geliefde die je hebt verloren heel veel voldoening kan geven en juist iets goeds is.
 

Verlies, maar ook het doorleven van nieuwe situaties, is een terugkerend onderwerp in Februari. Was het moeilijk om een boek met zulke heftige emoties te schrijven?

Voor Februari heb ik vier andere boeken geschreven, maar bij het schrijven van dit boek had ik voor het eerst het gevoel dat ik niet ‘in control’ was en dat ik heel dicht bij het verhaal stond. Ik weet niet of het noodzakelijk is om dit bij het volgende boek weer zo te voelen, maar ik vond het fantastisch om dit boek te schrijven. Het was een zeer intense ervaring. Ik heb heel erg mijn best gedaan om de dood recht in de ogen te kijken, iets dat we volgens mij niet zo vaak doen tijdens het dagelijkse leven. En misschien is dit ook wel niet noodzakelijk, maar ik heb er in elk geval heel veel van geleerd. Het schrijven was af en toe ook behoorlijk frustrerend, vooral toen ik erachter kwam hoe deze ramp voorkomen had kunnen worden. De lijst met zaken die men had kunnen doen om de ramp met de ‘Ocean Ranger’ te voorkomen, is bijna net zo groot als de lijst met gebeden door de nabestaanden. Die frustraties probeer ik ook in het boek te beschrijven door Helen deze te laten ervaren, net als ik dat deed en nog doe.
 

In Februari ziet Helen, haar man Cal, in de nacht van zijn overlijden. Een paranormale ervaring. Waarom heb je dit in het verhaal verwerkt en hoe kijk je zelf tegen het paranormale aan?

Veel vrouwen die hun man verloren op de ‘Ocean Ranger’ hadden soortgelijke ervaringen als Helen. Ook zij zagen hun echtgenoten, net als Helen, die haar man zag in de nacht dat de ramp op het booreiland plaatsvond. Zelf geloof ik niet echt in paranormale gebeurtenissen. Ik ben erg pragmatisch. Voor mij is de verklaring dat mensen dit soort dingen ervaren, te vinden in het feit dat het verleden, toen alles nog normaal was, en het heden, het verlies en leven zonder die geliefde, botsen, en ergens moet er dus een oplossing worden gevonden om dit te kunnen begrijpen. Eigenlijk is het dus een paradox. Maar uiteindelijk weet ook ik het niet. Het blijft een mysterie.
 

Op een gegeven moment vraagt John aan zijn moeder: ‘Heb je ooit geprobeerd om het verschil te ontdekken tussen dat wat je bent en dat wat je moet worden?’ Het is een dringende vraag die veel mensen zichzelf vragen. Hoe zou jij deze vraag beantwoorden wanneer je naar jezelf kijkt?

Ik wil een gewoonte maken van gelukkig zijn en ik wil altijd dankbaar blijven. En natuurlijk wil ik alles vastleggen op papier, want bovenal wil ik veel boeken schrijven. Volgens mij wordt je gelukkiger wanneer je ouder wordt. Het maakt onderdeel uit van opgroeien. Je kijkt achterom en realiseert je hoe gelukkig je eigenlijk bent. Maar geluk komt niet zomaar. Je moet hard werken om gelukkig te worden en dan bouw je dit op, geleidelijk, net zoals de tijd geleidelijk verstrijkt. Net als een spier die sterker wordt wanneer je deze traint.

Wie van jouw personages uit jouw roman zijn je het liefst?

Ik denk toch dat dit Helen is, alleen al omdat ik hou van de manier waarop ze haar hart open laat staan. Natuurlijk heeft ze iets verschrikkelijks meegemaakt. Een leven dat behoorlijk zwaar was, maar het verhaal dat zich afspeelt in de tegenwoordige tijd is een positief verhaal. Het is optimistisch. Helen wordt verliefd, ze probeert ‘internet dating’, maakt trouwjurken. Ze is niet verzadigd door haar verlies, maar ze leeft, met in haar hart het respect voor wat ze heeft verloren.

Maar ook Louise, de zus van Helen, is voor mij een zeer dierbaar karakter. Ze is deels gebaseerd op mijn tante Lou. Ik mocht zelfs haar naam gebruiken. De gebeurtenis met de redding van de twee kinderen is dan ook echt gebeurd, ze heeft zelfs met een foto in de krant gestaan. Met gevaar voor eigen leven sprong ze op toch al wat oudere leeftijd in ijskoud water. Ze wist dat ze kon sterven, maar ze deed het toch. Haar optimisme en nuchterheid heb ik in het personage Louise proberen te vangen.
 

Heb je er lang over gedaan om dit boek te schrijven?

Het heeft ongeveer vier jaar geduurd tussen de uitgave van dit boek en het laatste. Maar het meest intensieve schrijfgedeelte besloeg een tijdsbestek van ongeveer acht maanden. Zodra ik wist welke kant ik op wilde en hoe ik het wilde schrijven, werd alles duidelijk en ging het schrijven vrij vlot.
 

Heb je veel research moeten doen voor deze roman?

Meestal doe ik niet veel research, ik ben meer een intuïtieve schrijver, maar deze roman is het eerste boek dat ik heb gebaseerd op een historische gebeurtenis, dus, ja, ik heb inderdaad wat research moeten doen. Over het algemeen zijn personages het meest belangrijks voor mij. Wat voelen ze, hoe handelen ze en waar houden ze zich mee bezig. Daarom kijk ik veel naar mensen; hoe ze zich bewegen en hoe ze praten. Eigenlijk doe ik dat de hele dag door.
 

Wat is volgens jou het grote verschil tussen Februari en je andere romans?

De intense, emotionele verbintenis tussen de personages. Ik ben als het ware door deze roman opgeslokt en er ingevallen. Het gevoel dat dit verhaal zichzelf heeft geschreven is dan ook zeer sterk. Het is een verhaal dat aan veel mensen toebehoord. Het is van iedereen die iemand heeft verloren en niet in de laatste plaats van de mensen die iemand verloren tijdens de ramp met de ‘Ocean Ranger’.
 

Waar werk je momenteel aan?

Ik ben net begonnen met een nieuwe roman. Het gaat over een groep jonge mannen die gezamenlijk een ongelooflijke hoeveelheid marihuana Canada in proberen te smokkelen. Natuurlijk worden ze betrapt. De gebeurtenis speelde zich af in de ’70er jaren en het is net als Februari gebaseerd op een waar gebeurd verhaal. Wat mij intrigeert in dit verhaal is waarom jongeren tot dit soort acties overgaan.

Foto: Barbara Stoneham
 

---

Over Natasza Tardio:
Natasza Tardio heeft een enorme drive voor schrijven, literatuur en journalistiek. Als freelance journalist, tekstschrijver, schrijfcoach en literair agent heeft ze ervaring in alle aspecten van het schrijversvak.

Naast het zelf schrijven van boeken, begeleidt ze schrijvers bij het schrijven van hun roman. Ook werkt ze als literair agent, journalist, doet aan manuscript beoordeling en heeft al een aantal jaren ervaring met het redigeren van romans, korte verhalen, zakelijke teksten en (commerciële) artikelen.

Voor meer informatie: www.nataszatardio.nl

 

---

Februari
Auteur: Lisa Moore
Oorspronkelijke titel: February
Uitgeverij Meulenhoff
ISBN: 978 90 290 8648 6
Paperback
Prijs: € 19,95
Verschenen: juni 2010

 

 

 

 

 

 

 

 

Ogenschijnlijk is Helen O’Mara een gewone vrouw. Ze houdt haar huis schoon, doet aan yoga en past op haar kleinkinderen. Maar in gedachten keert ze voortdurend terug naar haar man Cal en de dagen van zijn fatale ongeluk. Op Valentijnsdag in 1982 zonk het booreiland Ocean Ranger, waar Cal werkte, tijdens een storm voor de kust van Newfoundland. Alle vierentachtig mannen aan boord kwamen om.

Februari is een roman over liefde en verlies, over hoe je een nieuwe start moet maken zonder het oude te vergeten en over de noodzaak om jezelf een toekomst voor te stellen, hoe fragiel die ook is. Het is een sprankelend, virtuoos en ontroerend boek van een van de beste Canadese schrijfsters.

 

---