Zouden jullie je in enkele zinnen willen voorstellen?

Paul is geboren in Antwerpen, studeerde in Gent, promoveerde in Leiden, waar hij 27 jaar universitair hoofddocent was met als vakgebied Franse middeleeuwse literatuur. Naast wetenschappelijke publicaties (vaak in het Frans) publiceerde hij vijf romans en een tiental verhalen.

Corine is geboren in Rotterdam, studeerde in Leiden, publiceerde vijf romans en een aantal verhalen, en is werkzaam als literair vertaler.

Samen schreven we inmiddels drie romans, Het leugenverhaal (2007), Kwelgeest (2008) en De duim van Alva (2010).
 

Voordat jullie samen schreven, schreven jullie apart, is het moeilijk om deze twee schrijfstijlen te combineren?

Dat is natuurlijk de uitdaging, maar vreemd genoeg valt het ons niet moeilijk. Het is complementair samenwerken, meer samen hetzelfde doel dienen dan botsen (hoewel het soms een sensitivity training is). Zo kun je een breder register opentrekken, een ruimer mentaal spectrum bestrijken.

In tegenstelling tot sommige andere duo-auteurs is er bij ons geen enkel hoofdstuk dat in zijn uiteindelijke vorm door slechts één van ons is geschreven. Er is altijd in geschrapt, gecorrigeerd, toegevoegd en gesleuteld door de ander. Het is een voortdurend slijpen aan de stijl.
 

Op jullie site staat dat jullie een nieuwe stem hebben gecreëerd, een derde auteur als het ware, in wie beide stijlen versmolten zijn. Dat gaat niet over één nacht ijs, is dat nog steeds merkbaar?

Het is inderdaad de bedoeling dat er door die manier van samenwerken een derde stem ontstaat, die niet helemaal van Paul of Corine is. Dat komt omdat we weliswaar apart schrijven aan onze hoofdstukken, maar die vervolgens ingrijpend door de mangel halen, zowel inhoudelijk als stilistisch, zodat uiteindelijk de beide stijlen onmerkbaar versmelten: dat is het geheim van de smid. Toch zijn er altijd lezers die perfect menen te weten wie welke passage geschreven heeft. Maar als we hun dan om een voorbeeld vragen, slaan ze de plank bijna altijd glorieus mis. In de stijl van ‘o, het is geschiedenis, dat zal het Paul wel zijn’ en als er iemand een mes in zijn buik krijgt, zal Corine het wel gedaan hebben.
 

Is het moeilijk om jullie taalverschillen en woordgebruik uit het Nederlands en het Vlaams te vermijden? Wordt het niet zichtbaar wie wat geschreven heeft?

Door onze werkwijze kan dat al nooit het geval zijn, Maar verder is er geen enkele reden waarom we niet in het Nederlands – het AN – zouden schrijven. Corine is geboren en getogen in Nederland, en Paul woont er bijna veertig jaar. We vermijden woorden die in de Van Dale als gewestelijk gemarkeerd worden, ook al zijn ze soms leuker.

In De duim van Alva houden we wel vast aan het woord ‘Sinksenfoor’. Dit is de Pinksterkermis, een woord dat geen enkele Antwerpenaar over zijn lippen zal krijgen. We leggen ten behoeve van de Nederlandse lezer in de roman wel uit wat het is.
 

De duim van Alva speelt zich in het heden en verleden af. Kunnen jullie in enkele zinnen zeggen waar het verhaal over gaat?

Kleine correctie: het verhaal speelt zich geheel af in het heden. Wel is er een verleden uit de zestiende eeuw dat blijkt door te werken.

De tijd is nu. De plaats is Antwerpen-Zuid, een trendy buurt waar gedurende zes weken (!) een gigantisch grote kermis wordt gehouden, die ter plaatse de Sinksenfoor wordt genoemd. Vele bewoners klagen jaarlijks over een toename van agressiviteit die aan de kermis te wijten zou zijn. Sommigen beschuldigen het kleine Grand-Guignol theater, waar regelrechte horror op de planken wordt gebracht.

Een aantal meer historisch of esoterisch georiënteerde mensen meent echter dat die buitenproportionele agressie op één of andere wijze veroorzaakt wordt door de dwangburcht van Alva, die ooit op die plek heeft gestaan. Resident evil!

De Nederlandse journalist Cornelius Reyziger gelooft er niets van; zijn vrouw Hetta gelooft er wel in. Langzamerhand zal blijken dat wie er het minst in gelooft, de meest overtuigde aanhanger wordt. Vooral als er een duim opduikt die van het standbeeld van de IJzeren Hertog afkomstig is (en die nog in het bezit van P.C. Hooft is geweest)...

Dit alles leidt tot een onverwachte ontknoping met apocalyptische trekjes.
 

Na Het leugenverhaal en Kwelgeest is dit jullie derde boek waarin heden en verleden worden versmolten. Is dit een eigen handelsmerk?

Onze drie romans spelen volledig in het heden, maar er is iets uit het verleden dat doorwerkt. We noemen dat een T-constructie: de horizontale balk van de T vormt het verhaal in het heden; de verticale balk is het historische gegeven. Het zijn eigenlijk cold cases, maar dan wel erg cold, van eeuwen geleden.

We vinden dit zelf een interessant en inspirerend format, maar we voelen ons wel vrij om het te verlaten, mochten we ooit de behoefte daartoe voelen.
 

Hoe belangrijk zijn de legenden in jullie werk, Reynaert de Vos, Tijl Uilenspiegel en nu De IJzeren Hertog (Alva)?

In Het leugenverhaal spelen het verhaal Van de Vos Reynaerde en de Graal een essentiële rol in het hedendaagse Zeeuwse dorpje Graauw.

In Kwelgeest bevinden we ons aan de Leidse universiteit, waar haat en nijd heerst tussen hooggeleerde heren naar aanleiding van de oudste Uilenspiegeldrukken, teksten die overigens van een boertige kluchtigheid zijn, die fel contrasteert (of juist niet?) met het universitaire wereldje. Ook hier zijn literatuurgeschiedenis en heden onlosmakelijk met elkaar verbonden.

In De duim van Alva blijkt de bloedige rol van de IJzeren Hertog nog niet uitgespeeld. Daar ligt een verschil met onze twee vorige romans: Reynaert, Graal en Uilenspiegel zijn literair-historische teksten. Alva’s terreur is helaas een historisch feit.
Maar ook in Kwelgeest speelde de echte geschiedenis al een rol, want het Nederlandse koningshuis rond 1900 draagt bij tot de ontknoping.

Zijn de legenden nog wel bekend bij de mensen? Ze worden niet meer verteld van mond tot mond zoals vroeger gebruikelijk was.

In ons geval is het eigenlijk onjuist om van legenden te spreken. Het gaat enerzijds om literaire geschiedenis, anderzijds om historische feiten. Alleen in de etymologische betekenis (niet meer de huidige betekenis) wil ‘legende’ zeggen: ‘dat wat gelezen moet worden’.

Maar los daarvan blijft het verhaal van Reynaert populair: er is onlangs een rap-versie van gemaakt en sinds kort ligt de graphic novel van René Broens en Marc Legendre in de winkel. Over de graal verschijnen er jaarlijks tientallen boeken voor volwassenen en jeugd, en of Alva, de geloofsstrijd en de Tachtigjarige Oorlog nog bekend zijn, hangt af van de leraren vaderlandse geschiedenis.
 

In De duim van Alva speelt een Nederlandse journalist de hoofdrol. Kunnen jullie Cornelius Reyziger even voorstellen?

Cornelius Reyziger is een Nederlands journalist, die als België correspondent werkt voor het Amsterdams Gezaghebbend Tijdschrift, afgekort GeTij. Eén van zijn opdrachten is een reeks te maken over folkloristische elementen van de kermis. Hij is een nuchtere Hollander uit Den Briel, die de stem van de rede vertegenwoordigt, tot hij op zeker moment moet toegeven dat de rede alleen niet meer alles kan verklaren.

Hij raakt geïntrigeerd door de historische uitleg van Sylvie, en door enkele eeuwenoude voorwerpen die zich op de kermis in het rariteitenkabinet bevinden van Lea met de Drie Borsten.
 

Hoe belangrijk is Pauls werk als universitair hoofddocent oudere Franse en Occitaanse literatuur aan de Rijksuniversiteit te Leiden, en Corines studie Franse taal- en letterkunde aan dezelfde Universiteit voor jullie interesse in historische verhalen?

Heel belangrijk.

De graal en de Franse Roman de Renart behoren tot de Franse literatuur van de middeleeuwen. De graal komt het eerst voor in Franse teksten, en de Franse Renart is ouder dan de Nederlandse Reynaert.

Paul heeft in 1988 de eerste kritische editie bezorgd van de oudste Franse Uilenspiegelteksten.
Alva valt zoals gezegd buiten de literaire geschiedenis, maar toch niet helemaal, want er ontstond in de zestiende eeuw al een hele reeks pamfletten pro en contra Alva.
Bovendien hebben we in 1987 een boek geschreven over een Antwerpse kroegentocht in 1580, naar aanleiding van een kleine literaire tekst, Het Mandement van Bacchus. Toen al waren we dus in de periode van de Tachtigjarige Oorlog verzeild.
 

Op de cover van De duim van Alva staat dat het een roman is, maar op jullie site hebben jullie  het over een gelaagde literaire thriller die uit zijn voegen barst van de suspense. Wat past meer bij jullie boeken: roman of thriller?

Ach ja. Voor ons is het een roman, voor de boekhandel een thriller. De flaptekst (die ook op de site staat) is van de uitgever.

Wat is het verschil tussen een kanariepietje? Zijn ene pootje is even lang. Wat is het verschil tussen een spannende roman en een literaire thriller? Het zelfstandig naamwoord. Of iets literatuur is of niet, hangt niet af van het onderwerp, maar van de manier waarop het geschreven is. Schuld en Boete van Dostojevski: thriller of roman? Hamlet? Griekse tragedies? Is spanning per definitie geen literatuur? Is literatuur per definitie niet spannend? Kortom: oeverloze discussies.

Dat komt vooral omdat die categorieën niet teruggaan op Aristoteles. Het woord ‘roman’ ontstaat pas in de twaalfde eeuw. Het woord ‘literatuur’ pas in de zeventiende eeuw. En het woord ‘thriller’…? We willen wel dat onze roman voor een breed publiek leesbaar is. Maar tegelijkertijd hebben veel dingen een dubbele bodem, een gelaagdheid, een symboliek die misschien niet voor iedereen evident is. In zijn recensie van Het leugenverhaal schreef Gert Jan de Vries in de NRC: ‘een leugenverhaal vol literaire en culturele klapluikjes.’ Dat is precies wat we willen vasthouden. Ook De duim van Alva zit vol lagen en klapluikjes, maar je hoeft ze heus niet allemaal te vinden: het is gewoon een spannend boek.
 

Wanneer is Rotterdam of Gent aan de beurt in één van jullie boeken, na jullie woonomgeving (Zeeuws-Vlaanderen), werkgebied (Leiden) en geboortestad (Antwerpen)?

Weldra!
Overigens is Rotterdam in de romans van Corine al te herkennen onder de naam Ruistrecht. En Gent, de stad van Maurice Maeterlinck, Johan Daisne, Jean Ray en het Lam Gods is en blijft een inspirerende stad. Maar we zijn ook fervente Frankrijkgangers, en we denken erover om Lucas Mingus, de Amsterdamse uitgever en hoofdpersoon uit Het leugenverhaal opnieuw te laten optreden, maar dan op vakantie in de Dordogne.
 

Kiezen jullie bewust voor die plekken die jullie kennen?

Zoals Martin Scorsese zei: ‘Film what you know’.
 

Hoe belangrijk is het winnen van een boekenprijs? Een zekere erkenning? Corine werd al eens getipt voor de Librisprijs, won zelfs de Schaduwprijs en samen wonnen jullie ook nog de Zeeuwse boekenprijs.

… En Paul kreeg twee literaire prijzen voor zijn debuutroman De doodbieren. Het winnen van een prijs betekent erkenning en streelt het ego. Daar zit dus een deel ijdelheid in. En ijdelheid is wat het is: vanitas.

Wat de financiële kant van de zaak betreft: die prijzen hebben ons niet rijk gemaakt en media-aandacht is gerelateerd aan de hoogte van de prijs.
 

De maand van het Spannende boek heeft als thema Scandinavische thrillers. Wat hebben jullie met Scandinavië in het algemeen?

Niets meer dan de gemiddelde lezer.
 

Hebben jullie al ideeën over een vierde gezamenlijke thriller/roman? Locatie?

Bijgeloof verhindert ons hierover meer los te laten dan we eerder in dit interview al hebben gedaan. Maar plannen zijn er zeker.

Foto: Richard Praast
 

Kijk ook op: www.paulverhuyck.com en www.kisling.nl.

 

---

De duim van Alva
Auteur: Corine Kisling en Paul Verhuyck
Uitgeverij Arbeiderspers
ISBN: 978 90 295 7301 6
Paperback
Prijs: € 19,95
Verschenen: mei 2010

 

 

 

 

 

 

 

 

 

---