Ezzulia Interview:
Kate Mosse
Door Kim Moelands | Ezzulia.nl
26 maart 2008 | Kate Mosse is journalist, presenteert bij de BBC televisie- en radioprogramma’s en is mede-oprichter van de Orange Prize for Fiction, een gerenommeerde Engelse literatuurprijs. In 2005 schreef ze de bestseller Het Verloren Labyrint, waarvan in Nederland meer dan 130.000 exemplaren werden verkocht. Inmiddels is haar tweede thriller verschenen, De Vergeten Tombe, waarbij Mosse zich liet inspireren door het tarotspel en waarin de lezer wordt meegenomen van het hedendaagse Rennes-le-Bains naar het negentiende-eeuwse Rennes-le-Chateau, maar ook naar lang voorbije tijden waarin koningen met hun schatten begraven werden.
Kate Mosse was onlangs een paar dagen in Nederland en Kim Moelands sprak namens Ezzulia met haar.
"Research geeft mij het gevoel een literaire detective te zijn"
Wat heeft jou aangezet tot het schrijven van De vergeten Tombe?
Ik raak meestal geïnspireerd door plaatsen en
omgevingen. Mijn vorige boek, Het Verloren Labyrint, was een zuivere ode
aan Carcassonne – de plek waar ik mij het gelukkigst voel. De Vergeten Tombe
is een verhaal met een dubbele bodem. Ik eer enerzijds de beboste omgeving rond
Rennes-Les-Bains en Rennes-le-Château die ik al 18 jaar goed ken. Maar
anderzijds schenk ik ook aandacht aan de onheilspellende uitstraling die het
gebied heeft. Het is er prachtig, maar de atmosfeer heeft ook iets
verontrustends. Het viel me op dat veel punten in de omgeving namen dragen die
een link hebben met duivels en kwade geesten, denk bijvoorbeeld aan de
Hoornberg, de Duivelszetel, het Duivelsmeer. Als schrijfster wilde ik daar meer
over weten en ik begon de mythes van de streek te onderzoeken. Daarbij komt nog
dat ik gek ben op ouderwetse spookverhalen. Geen horror hoor, maar verhalen van
schrijvers als M. R. James en Algernon Blackwood. Hoewel ik geen traditioneel
griezelverhaal wilde schrijven, leek het me wel leuk om elementen uit dat genre
te gebruiken voor De Vergeten Tombe. Andere bronnen van inspiratie waren
de muziek van Claude Debussy, de occulte wereld van het 19e-eeuwse
Parijs en Tarot. Debussy
heeft uiteindelijk wel een kleinere rol gekregen in het verhaal dan ik in eerste
instantie van plan was.
Kun je iets
meer vertellen over de research die je speciaal voor De Vergeten Tombe
deed?
Ik hou van speurwerk, het
geeft me het gevoel een literaire detective te zijn of een archeoloog. Mijn
eerste onderzoek betreft meestal de locatie waar het verhaal zich afspeelt. De
plaatsen die me in de loop der jaren inspireerden in de aanloop naar dit verhaal
waren Parijs, Rennes-les-Bains en Carcassonne. Deze plekken hielpen me bij de
beeldvorming en creatie van het fictieve Domaine de la Cade en het leven daar.
Dan ga ik aan het lezen: fictie én informatief werk. Ik bestudeerde o.a. de
zeden en gewoonten van de Parijse samenleving rond 1891, de geschiedenis van de
Visigoten en het ontstaan van spookverhalen. Verder heb ik me verdiept in
tarotkaarten, occultisme, de mode van toen en de sociale geschiedenis. Tot slot
las ik verschillende biografieën over Debussy en bestudeerde ik de theorieën
over Fibonacci in de muziek. In het begin moet je het spectrum zo breed mogelijk
houden, omdat je nog niet precies weet welke details later bij het schrijven van
pas zullen komen. Ik las ook werk van schrijvers die volop in de belangstelling
stonden aan het einde van de 19de eeuw - de Maupassant, Flaubert,
Baudelaire, Edgar Allan Poe, A.E. Waite, Henry James,
Madame Blavatsky. En om
helemaal in de stemming te komen verwende ik mezelf met een paar cd’s met
recente uitvoeringen van de muziek van Claude Debussy. Ik heb ze grijs gedraaid
tijdens het schrijven.
Heb je speciale interesse in tarotkaarten?
Ik was altijd al geïntrigeerd door én tegelijkertijd erg bang voor kaartlezen. Als ik er nu, met mijn huidige levenswijsheid, op terugkijk, dan moet ik concluderen dat mijn nieuwsgierigheid vooral gevoed werd door wat ik erover hoorde in boeken of films uit mijn jeugd. Als tiener las ik Italo Calvino’s Castle of Crossed destinies. In dat boek raken vreemde reizigers gevangen in een herberg langs de kant van de weg. Ze worden daar gedwongen om hun geheimen prijs te geven bij het leggen van de tarotkaarten. Ik was verzot op de prachtige zwart/wit illustraties bij de teksten. Verder zijn er de verwijzingen naar het tarotspel in Het Barre Land, het meesterwerk uit 1922 van T.S. Eliot, een dichter wiens werk ontzettend veel voor mij betekent. Edgar Allan Poe is nog zo’n schrijver van wie ik het werk steeds opnieuw vastpak. De filmklassieker die gemaakt werd naar zijn verhaal Masque of the Red Death eindigt met een scène waarin de doodgravers de tarotkaarten leggen. Nog een scène die me bijgebleven is, is die van Jane Seymour die de kaarten legt in de James Bondfilm Live and let die. Het idee om een boek te schrijven over het tarotspel rijpt al zo’n 30 jaar in mijn hoofd.
Als schrijver ben ik veel meer geïnteresseerd
in het verkennen van mogelijkheden, emoties en ideeën die samenhangen met tarot,
dan met het innemen van een standpunt. Ik zie het schrijven van fictie veeleer
als een proces om erachter te komen hoe ik over iets denk, dan dat ik start met
een vooropgezet idee. De Vergeten Tombe was mijn manier om te onderzoeken
–via het verhaal en de personages- hoe het mogelijk is dat een fenomeen dat door
velen als onzin en bedrog wordt weggehoond, nog steeds bij machte is anderen de
stuipen op het lijf te jagen. Sceptici en aanhangers reageren vaak even hevig
als het onderwerp van kaartlezen ter sprake komt. Tijdens mijn research, en
tijdens het schrijven, heb ik verschillende kaartlezers in Groot Brittannië en de VS
geïnterviewd en –na lang aarzelen- heb ik voor het eerst voor mezelf de kaarten
laten leggen. Het was ontzettend spannend en een aantal zaken kwamen ontstellend
goed overeen met aspecten uit mijn leven. Maar – en ik kom hier later nog op
terug - ik ben ervan overtuigd dat we onze eigen toekomst in de hand hebben. Ik
geloof niet dat elke stap op onze levensweg vastgelegd is. Ik geloof in eigen
keuze.
Het verhaal van de hoofdpersonages Isolde en Anatole is erg romantisch. Ben je zelf ook romantisch?
Dank voor het compliment! Ik heb bij het
schrijven zelf erg genoten van hun liefdesgeschiedenis, maar naarmate het
verhaal vorderde, vond ik sommige fragmenten bepaald lastig om neer te pennen.
In de klassieke betekenis van het woord “romantisch” denk ik niet direct aan
mezelf. Waar ik wel achter sta is het idee dat elke vorm van liefde – tussen
geliefden, broers en zussen, vrienden, ouders en kinderen, tantes en neven
(zoals Leonie en Louis-Anatole) - gewoon het belangrijkste is wat er bestaat, of
het nu om het echte leven gaat of om een roman.
Geloof je in behekste plaatsen zoals de tombe in de buurt van Domaine de la Cade?
Ik geloof heel sterk in de sfeer van een
plaats. Sommige mensen proberen die te verklaren met geografische gegevens,
uitleg over bepaalde lagen in de bodem of zelfs astronomie. Zelf zie ik het
eerder als het doorgeven van een verhaal. Ik meen dat in de stenen, de bodem,
het water, de bomen en bergen de sporen van het verleden gegrift zijn. Zo houden
ze gebeurtenissen van zelfs duizenden jaren geleden vast. Voor mij bevat de
tombe op het gefingeerde landgoed de la Cade dus de nagalm van de zielen, de
ontgoochelingen, de misdaden uit het verleden. Maar de lezers van De Vergeten
Tombe zullen ook merken dat ik absoluut geloof dat het goede van vandaag
ruimschoots bij machte is het slechte uit het verleden te overwinnen. Alles kan
gekeerd worden.
Geloof je in boze geesten in het algemeen en
duivels in het bijzonder?
In fictie alleszins.
In werkelijkheid?
Wie weet…
Geloof je dat bepaalde dingen in het leven zijn voorbestemd?
Nee. Ik geloof sterk in de mogelijkheid om
ons leven in eigen hand te nemen en zelf keuzes te maken. De mooiste uitdrukking
komt naar mijn gevoel van de Engelse dichter John Milton. Hij omschrijft de
mensheid in zijn epos Paradise lost uit 1795 als volgt: “in staat om
overeind te blijven, maar vrij om te vallen”. Dit gezegd hebbende, denk ik wel
dat de geschiedenis haar invloed – soms ten goede, soms ten kwade - laat gelden
op het heden. De menselijke ervaring is onlosmakelijk verbonden met die van de
generaties vóór ons. Wat ons verbindt, is sterker dan wat ons scheidt – geloof,
achtergrond, tijdperk, nationaliteit. De menselijke inborst verandert in mijn
ogen niet zo veel.
Vond je het moeilijk om steeds te schakelen tussen de verhaallijn die in het verleden speelt en die in het heden?
Als schrijver van twee verhalen in verschillende perioden heb je het grote voordeel dat je de verhaallijnen tegen elkaar kunt uitspelen. In het geval van “zuivere” historische fictie gaat veel van de betovering die ik beschrijf bij het ontdekken van het verleden verloren. Dit komt omdat 19de-eeuwse karakters in hun eigen tijd niet op dezelfde manier naar hun eigen leven kijken zoals wij dat nu doen met onze kennis van de geschiedenis en ons eigen referentiekader. Nochtans zijn zulke “tijdscapsule”verhalen niet eenvoudig om te schrijven. Je moet niet alleen onthouden waar je personages op een gegeven moment zitten, wat hen overkomt en hoe ze tegenover elkaar staan. Je moet ook de tijdsgeest goed uiteenhouden. De manier waarop ik daarmee omging, is als volgt. Eerst schreef ik de hele verhaallijn van Leonie en Anatole (1891-1897) in één keer en daarna heb ik het verhaal in het heden over Meredith gemaakt. Op die manier kan ik de “stemmen”, het timbre, en het ritme van elke periode consequent aanhouden. Dan begin ik de verhalen te mengen, telkens tien hoofdstukken van elke periode. Zo ontstaat een tweede versie. Tenslotte –en het kan behoorlijk frustrerend zijn om een groot deel van je werk in de virtuele papiermand te zien belanden- gaat zowat de helft verloren bij een derde en definitieve versie. De grote uitdaging blijft om elke periode zijn eigen sfeer te laten behouden.
In een volgend boek wil ik het weer hetzelfde
aan gaan pakken. Twee perioden simultaan laten lopen in plaats van werken met
flashbacks. Dit concept bevalt zowel mij als mijn lezers. Ik denk erover om in
mijn volgende boek het Oude Egypte en Cairo van 1922 te gebruiken.
In welk genre zou je De Vergeten Tombe onderbrengen?
Je maakt het me niet bepaald makkelijk.
Volgens mij is De Vergeten Tombe deels een avonturenroman, deels een
thriller, voor een stuk ook een spookverhaal en het heeft zelfs elementen van
een waarzeggerverhaal. Maar zoals de meeste schrijvers heb ik een hartgrondige
hekel aan die kastjesmentaliteit. Het zijn gewoon hulpmiddeltjes voor de
uitgevers en boekhandels. Mij interesseert het geen zier in welk genre De
Vergeten Tombe wordt ondergebracht. Waar ik belang aan hecht is of de lezer
van het boek geniet, zich laat meeslepen door het verhaal en zich kan
vereenzelvigen met de personages. Ik wil steeds weer een manier zoeken om hun
interesse op te wekken.
In Het Verloren Labyrint en De Vergeten Tombe speelt het Frankrijk van een aantal eeuwen geleden een prominente rol. Heb je een speciale band met Frankrijk?
Het is niet eens het oude Frankrijk dan wel
de geschiedenis van een heel specifiek deel ervan dat mij enorm fascineert. Nu
zo’n achttien jaar geleden kochten mijn man en ik een klein peperkoeken huisje
in het middeleeuwse deel van de versterkte stad Carcassonne, in de schaduw van
de 13de-eeuwse burchtmuren. Al bij de eerste aanblik was ik verliefd.
Ik sloot Carcassonne in het bijzonder, maar ook de Languedoc in zijn geheel in
mijn hart. Dat stuk Frankrijk ligt in het zuidwesten met de Atlantische Oceaan
aan zijn westkant, de Middellandse Zee in het zuiden en daartussen als een muur
de Pyreneeën. Als we daar zijn gaat mijn verbeelding met me aan de haal. Het is
de cocktail van onbeschrijfelijk imposante schoonheid -de eindeloze blauwe
lucht, het onvoorspelbare weer dat in een oogwenk kan omslaan van stralende zon
naar onheilspellende donderwolken, het ongetemde struikgewas vol doornen, de
bergen- en natuurlijk de tastbare aanwezigheid van een groots verleden bij elke
stap die je zet. De oude grottenstelsels met hun prehistorische
wandschilderingen, de Romeinse badhuizen en heirbanen, het Keltische erfgoed dat
in dit boek sterk aan bod komt en de Visigotische geschiedenis van de 5de,
6de en 7de eeuw na Christus. Met al dit materiaal
voorhanden kun je als auteur niet anders dan dit landschap met fictieve
personages bevolken. Door in De Vergeten Tombe in de 19de eeuw
terug te keren naar de streek die ik in de 13de eeuw beschreef in
Het Verloren Labyrint kreeg ik als het ware de kans om te gaan kijken hoe
bekende plaatsen (en personages) doorheen de tijd veranderden. Als schrijver
kreeg ik zo de kans om mijn liefde voor de streek aan te vullen met kennis en te
schrijven over het glorierijke verleden.
Het verloren Labyrint was een enorm succes. De verwachtingen voor je tweede boek zijn dan ook hooggespannen. Hoe ga je om met dit soort druk?
Vóór ik aan het schrijven ging, voelde ik wel degelijk de druk. Het Verloren Labyrint is vertaald in 37 talen en in 40 landen op de markt gebracht. Het werd verschillende keren bekroond, was dé bestseller van 2006 in Engeland en ging ruim 2,5 miljoen keer over de toonbank over de hele wereld. Het was dus heel logisch dat de verwachtingen voor De Vergeten Tombe hooggespannen waren. En, vooral in Engeland, heeft de pers er een handje van om een auteur eerst de hemel in te prijzen en hem of haar daarna genadeloos af te maken. (Gelukkig bleef dit me tot nu toe bespaard!). Toch was mijn grootste zorg dat de lezers het boek niet goed genoeg zouden vinden. Ik was zo blij verrast door de vele enthousiaste reacties op Het Verloren Labyrint dat ik bang was lezers teleur te stellen met mijn volgende boek. Kinderachtig, natuurlijk.
Maar vanaf dat ik begon te schrijven viel al
die spanning van me af. Vanaf het moment dat je je concentreert op de plot,
sluit het schrijfwerk je in. Je wordt als vanzelf opgeslokt door de personages
en de structuur van het verhaal. Bovendien heb ik met vallen en opstaan geleerd
dat je vooral aardig moet zijn voor jezelf. Je moet hard werken om met alles wat
je in je hebt een goed verhaal te schrijven. Je moet je talenten gebruiken en
het onderwerp uitbenen. Daarna mag je best even trots zijn op wat je bereikt
hebt, maar daarna moet je het verhaal loslaten om ruimte te creëren voor je
volgende project.
Zijn er personages in je boeken die op jezelf
lijken? Welk karakter ligt je het nauwst aan het hart?
Het is niet zo eenvoudig te bepalen hoe je personages tot stand komen en welk karakter je zelf het leukste vindt. Tijdens het schrijfproces gaan de sterkste karakters namelijk een eigen leven leiden. Aan de andere kant zit je met het zuiver technische aspect: hoe kun je een personage het best uit de verf laten komen in het verhaal. Dat staat los van of je een hoofdpersoon al dan niet aardig vindt. Al mijn personages zijn fictief, zelfs als ze al bepaalde trekjes van mij of mensen uit mijn omgeving zouden hebben. En toch, van al de figuren die ik gecreëerd heb, zit er denk ik het meeste van mij in Meredith. Raar, want zij is een echte Amerikaanse en ik ben een Engelse in hart en nieren. Er is me in mijn thuisland herhaaldelijk gevraagd waarom ik er zo nodig een Amerikaanse van moest maken, maar ik had gewoon geen keuze! Ze stond daar gewoon, met alles erop en eraan, als een pure Amerikaanse. Ik heb dat niet beslist, het wás zo. Het voelde zo aan. Maar als ik dan achteraf mijn onbewuste beweegredenen ga uitpluizen, dan vind ik wel een paar logische verklaringen. Om te beginnen is de meeste deugdelijke kennis van de klassieke muziek op dat moment –Meredith is bezig met een biografie van de Franse componist Claude Debusy - afkomstig van Noord-Amerikaanse universiteiten en conservatoria, en niet van de Europese. Bovendien was er aan het einde van de 19de eeuw een zeer intense vriendschap tussen de Verenigde Staten en Frankrijk, de twee grote moderne republieken van die tijd. Er werd nogal wat heen en weer geëmigreerd toen. Het leek me dus volkomen normaal dat Meredith niet alleen naar Frankrijk kwam om aan haar scriptie over Debussy te werken, maar dat ze haar verblijf in Europa ook zou gebruiken om haar eigen, nogal mysterieuze familieverleden uit te spitten. De echte geschiedenis van die periode kwam me dus goed te hulp in de verhaallijn die ik voor mijn hoofdpersonage had bedacht.
Maar als ik het echt een favoriete
hoofdpersoon zou moeten uitkiezen dat wordt het denk ik Alais uit Het
Verloren Labyrint.
Wat is voor jou het belangrijkste in een verhaal: de plot of de karakters en waarom?
Ik denk dat ze allebei even belangrijk zijn.
De karakters hebben grote invloed op de plot en vice versa. Maar zelf heb ik wel
een grote bewondering voor verhalen met een sterk plot, omdat ik weet hoe
moeilijk het is om alle stukjes van de puzzel op hun plaats te laten vallen. Je
moet de snelheid van het verhaal laten kloppen met wat er op dat moment gebeurt.
Je moet goede ingevingen krijgen op het juiste moment. Maar heel belangrijk is
ook dat de personages op een aanvaardbare en logische manier door het verhaal
lopen. De plot mag nog zo sterk zijn, als je de personages hanteert als
marionetten, klopt het niet.
Waar stoor je je het meeste aan: de kritiek van lezers of van de professionele recensenten?
De vraag is niet zozeer of je geraakt wordt
door wat mensen zeggen en schrijven, maar hoe belangrijk het is. Soms heb ik
echt het gevoel dat ik iets geleerd heb uit een recensie –of die nu positief of
kritisch is- maar ik ben altijd heel geïnteresseerd in de reacties van de
lezers. Het grote probleem is dat literaire recensenten zo moeilijk onderscheid
kunnen maken tussen het geschrevene en de schrijver of tussen het verhaal en de
verkoopcampagne. De lezer reageert gewoon rechtstreeks op het boek en recht
vanuit het hart. Maar als ik echt een mening wil, dan vraag ik die aan mijn man,
mijn kinderen van 18 en 15, mijn impresario en mijn uitgevers.
Wat is het mooiste, vreemdste of meest opmerkelijke dat je als auteur hebt meegemaakt?
Het geeft altijd een opwindend gevoel als je
iemand in de trein, op het vliegveld of bij het zwembad ziet zitten met één van
je boeken in handen. Al zijn Het Verloren Labyrint en De Vergeten
Tombe dan internationale bestsellers, het doet me nog steeds iets als ik een
wildvreemde er in zie lezen.
Waar lig je ‘s nachts wakker van?
Van de hond die naar de eekhoorns in de bomen blaft!
Foto's: met dank aan Unieboek.
De Vergeten
Tombe
Auteur: Kate Mosse
Oorspronkelijke titel: Sepulchre
Uitgever: Unieboek
ISBN: 978 90 475 0293 7
Paperback
Prijs: 19,95
Een oude priester, op brute wijze om het leven gebracht. Een ontzield lichaam van een jonge man in de rivier de Aude. Een nerveuze vrouw in een kamer met damasten gordijnen. Een lachende man in de schaduw. Twee vrouwen uit verschillende tijden en plaatsen raken verwikkeld in het mysterie dat deze mensen samenbrengt: de tarotkaarten die zij in hun handen houden..
'De vergeten tombe' is een episch avontuur waarin de lezer wordt meegenomen van het hedendaagse Rennes-les-Bains naar het negentiende-eeuwse Rennes-le-Chateau, maar ook naar voorbije tijden waarin koningen werden begraven met hun schatten. Een intrigerend verhaal over spookachtige muziek, moordende hebzucht en eeuwenoude geheimen.
Kijk voor
meer over Kate Mosse op
de Boekenplank
Wil je reageren op dit
interview?
Dat kan op het forum van Ezzulia, waar een apart topic is aangemaakt
voor de discussie over de boeken van Kate Mosse.
Kijk
hiervoor op ons boekenforum.
Interviews
Op Ezzulia staan veel interviews en iedere week komen daar weer nieuwe bij. Kijk hier voor het overzicht van Kort & Krachtig en hier voor de grotere interviews.