Het is de eerste keer dat wij elkaar ontmoeten, maar door het lezen van Vader weet ik alles over jou en je leven. Hoe voelt dat?

Het is bizar en ik probeer er niet over na te denken, als ik dat wel doe word ik gek want er zijn nu zoveel mensen die alles over mijn leven weten. In Noorwegen komen mensen regelmatig naar me toe en beginnen mij te vertellen over hun leven en dan realiseer ik dat ze dat doen omdat ze me denken te kennen. Dit zijn de consequenties van het feit dat ik deze boeken geschreven heb, consequenties die ik totaal niet heb voorzien toen ik ze schreef maar waar ik wel mee moet leven. Ik zie dit nog steeds al een klein experimenteel project, maar het is wat uit de hand gelopen.

 

Dat kun je wel zeggen, het eerste deel alleen al is bijna 450 pagina’s.

(lacht) Ja, in totaal zijn de zes boeken zo’n 3600 pagina’s. Maar toch voelt het voor mij als een klein project omdat het alleen maar over mijzelf gaat. Het schrijven ervan is natuurlijk veel werk geweest, maar het onderwerp (Karl Ove Knausgård) is maar klein. Ik heb er geen onderzoek voor hoeven te doen, ik heb alleen maar herinneringen en gedachten op papier gezet.

 

En ik neem aan dat het nog niet af is, over tien jaar is er vast weer genoeg in je leven gebeurd om volgende delen te schrijven?

Nee, dat is absoluut niet de bedoeling. Ik ben nu helemaal klaar!

Ik houd niet van conflicten en dit project heeft voor niets anders gezorgd. Het gaat volkomen tegen mijn persoonlijkheid in wat ik gedaan heb door dit te publiceren. Ik ben zeker niet van plan om over tien jaar een vervolg te maken over wat er de komende jaren gebeuren gaat in mijn leven.

 

Wat vindt je familie ervan dat je al deze details over hen gepubliceerd hebt?

Dat hangt er vanaf wie je het vraagt. Mijn vaders familie wil mij voor de rechter slepen, maar de rest van mijn familie vindt het nu oké. Mijn vrouw en ik hebben een grote crisis doorgemaakt. Mijn vrouw was in eerste instantie echt in shock door mijn openheid. Er zijn in iedere relatie dingen waar je niet over praat, ik beschreef alle goede en slechte dingen vanuit mijn gezichtspunt. Het is een behoorlijk confrontatie om gebeurtenissen in zoveel detail vanaf de andere kant te lezen en nog erger, dat ieder ander het ook kan lezen! Mijn vrouw is ook schrijver en realiseerde zich dat als ik dit project zou afmaken dat ik geen stukjes kon weglaten, als je ‘all the way’ gaat moet je dat ook echt doen. Het tweede boek is een liefdesverhaal en hierin schrijf ik in net zoveel details als in het eerste boek. Daar zitten dus ook veel onuitgesproken gedachten tussen die heel confronterend zijn. Gelukkig heeft ze het uiteindelijk geaccepteerd.

 

Hoe ben je met dit schrijfproject begonnen?

Ik wilde graag over mijn vader en over zijn dood schrijven. Ik heb zeker drie tot vier jaar iedere dag over hem geschreven, ik probeerde zijn dood te verwerken door fictie te schrijven. Uiteindelijk ben ik vanuit mijn gezichtspunt gaan beschrijven wat ik heb meegemaakt en hoe het voor mij was. Toen vond ik de juiste toon. Herinneringen zijn natuurlijk kwetsbaar en veranderen met de tijd, maar ik heb hierin mijn visie op wat er gebeurd is weergegeven. Door het uit de fictiehoek te trekken, lukte het wel.

Mijn belangrijkste onderwerp is identiteit en mijn levensverhaal is hieraan ondergeschikt. Ik gebruik gebeurtenissen uit mijn leven alleen om aan te geven hoe ik over dingen denk en dingen beleef.

 

Heeft het geholpen om over je vaders dood heen te komen?

Ik wilde heel graag dat mijn vader zou overlijden omdat ik hem haatte. Maar toen hij daadwerkelijk doodging werd ik compleet overvallen door verdriet. Ik wilde uitzoeken waarom ik zoveel gemengde gevoelens over hem had en heb door hierover te schrijven veel geleerd over mijzelf en de relatie met mijn vader.

Ik wilde over hem als vader schrijven en over mezelf als vader, want de situatie veranderde toen ik zelf kinderen kreeg. Pas toen realiseerde ik me dat mijn vader ook gewoon een mens was en dat hij net als ik in het diepe gegooid werd toen hij kinderen kreeg.

 

Het eerste gedeelde van Vader gaat vooral over je kindertijd. Heb je hierdoor weer contact gekregen met deze mensen van vroeger?

Ik heb naar iedereen die in het boek genoemd is een kopie van het manuscript gestuurd en vrijwel iedereen ging akkoord met de publicatie. Van velen kreeg ik de reactie dat mijn boek ook hun leven beschreef. Een klein aantal mensen wilde graag dat ik hun namen en eventueel locaties veranderde, wat ik heb gedaan, maar het merendeel van de namen zijn ‘echt’. Doordat ik op twaalfjarige leeftijd verhuisd ben, heb ik alle contacten daar verloren en leek het alsof die personen niet bestonden. Ik vond het echt een revolutionair idee dat ik mensen uit mijn verleden gewoon kon bellen. Ik ben nooit teruggeweest naar deze streek en heb dankzij dit boek opeens ‘echt’ contact met vroeger.

 

Hoe is de beslissing tot stand gekomen om deze boeken in zes delen te laten verschijnen en ook nog zo kort na elkaar?

Ik ben naar mijn uitgever gestapt met een manuscript van zo’n 1200 pagina’s. De uitgever wilde dit boek splitsen en besloot na een paar weken dat splitsen in zes delen het meest economisch verantwoord was. Ik vond het enorm moeilijk om dat manuscript in zessen op te delen en besloot al snel dat ik er zes volledige romans van wilde maken. Oftewel ik moest er in een jaar nog vier boeken bij schrijven! Ik schreef er drie in dat jaar en lette om eerlijk te zijn door het snelle schrijven niet op de kwaliteit. Het laatste deel is pas net afgerond en wordt deze week in Noorwegen gepubliceerd. Dit boek was pas af in september, daarna hebben we nog een maand gewerkt aan de eindredactie en vanaf morgen (17 november, CT) wordt het verkocht in Noorwegen.

Ieder boek in deze serie is anders maar toch hetzelfde. De delen hebben wel ieder een andere stijl. De eerste twee delen zijn heel anders dan de drie die daarna komen. Het laatste deel is weer in dezelfde lijn als de eerste twee.

Kun je kort vertellen wat het onderwerp is van ieder deel uit Mijn strijd (Min Kamp)?

Deel een (Vader) gaat over de dood, deel twee over liefde, deel drie gaat over mijn kindertijd, deel vier over mijn jeugd, deel vijf over het leven als jonge man en het laatste deel gaat over het heden. Het laatste deel bevat 1.100 pagina’s die nog extremer zijn dan de eerste twee delen. Daarvan gaan ongeveer 400 pagina’s over Mein Kampf; omdat ik de serie die titel heb gegeven vond ik dat er ook uitleg moest komen over waarom ik deze referentie gebruikte om mijn strijd te beschrijven. Dit was het enige deel waarbij ik echt genoot van het schrijven omdat dat niet over mij ging. In dit laatste deel had ik de meeste literaire vrijheid. Deel drie, vier en vijf vind ik meer standaard.

 

Ben je wel tevreden met die delen?

Jazeker. Het feit dat die boeken minder literair zijn is de prijs die ik heb moeten betalen voor de snelheid waarmee ik deze boeken moest schrijven. Maar snel schrijven was wel fijn, ik werd gepusht en ik heb er enorm veel van geleerd.

 

Wanneer ben je begonnen met schrijven?

Mijn schrijfaspiraties begonnen rond mijn achttiende. Ik denk dat het gekomen is doordat ik mijn hele leven zoveel gelezen heb. Als kind had ik geen dromen voor de toekomst, had ik geen beeld van wat ik wilde worden. Daar dacht ik simpelweg niet over na. Toen ik achttien was wilde ik vooral ‘iemand’ zijn en ik koos toen voor het schrijversberoep. Het heeft me twaalf jaar gekost om mijn eerste roman te publiceren. Ik heb een jaar lang een schrijfopleiding gedaan en heb in die tijd vooral echte literatuur gelezen en gezien wat voor kwaliteit hierin te vinden was. Na een tijdje realiseerde ik me dat je door te schrijven hetzelfde gevoel kunt krijgen als door te lezen; je verdwijnt simpelweg een tijdje van de wereld en dat gevoel probeer ik ook nu nog altijd te krijgen als ik schrijf.

 

Wat wil je bereiken met je schrijfwerk?

Dat is iets waar ik niet echt over nadenk. Ik schrijf wat er in me opkomt, weet van te voren niet wat er op papier komt te staan, dus schrijven is voor mij ook altijd verrassend. Ik ben helemaal niet met mijn lezers bezig als ik schrijf.

 

Ik was heel erg onder de indruk hoe je de herinneringen uit je verleden weet te passen in de leeftijd die je op dat moment had. De gedachten van jou als jongen voelen geen moment alsof ze van je oudere zelf zijn.

Ik ben blij dat je dat zegt want dat was ook echt mijn bedoeling. Over veel dingen denk ik nu anders, maar ik wilde alles opschrijven zoals het toen was. Het lijkt misschien moeilijk om die herinneringen niet te kleuren maar ik heb gemerkt dat het tijdens het schrijven vanzelf gaat omdat je terugvalt in die situatie. Iedereen heeft zijn zestienjarige zelf nog in zich en kan dus terughalen hoe je je toen voelde. Ik kan het niet door gewoon zitten te denken, maar wel als ik gebeurtenissen opschrijf en dingen van toen daarmee terughaal zoals het huis waar je woonde, de geuren van vroeger; dan gaat het vanzelf.

 

Als je jouw schrijfstijl in een woord moest beschrijven wat zou dat woord zijn?

Pff, dat is moeilijk! Ik denk dat het neerkomt op het feit dat ik niets in weinig woorden kan zeggen. Uitgebreid (extensive) of misschien wel groeiend (expanding).

 

Wat zijn je schrijfplannen voor de toekomst?

Mijn doel was om alles te gebruiken wat ik had en niets over te houden. Dat heb ik gedaan. Ik heb dus geen plannen meer. De laatste zin in het laatste deel gaat erover dat ik blij ben dat ik geen schrijver meer ben. Dit is echt het eindpunt voor mij. Ik ben klaar met dit project en ook met schrijven. Ik ben niet van plan nog romans of korte verhalen te schrijven. Ik heb wel recent een essay geschreven, maar dat is anders, dat is wel toegestaan (lacht). Ik ga in elk geval zeker niet naar Noorwegen voor promotieactiviteiten rondom het zesde deel van de serie. Ik ga mijn gezin ophalen en dan gaan we heerlijk samen op vakantie.

 

Maar wat ga je dan doen met alle tijd die nu vrijvalt?

Naast kleine projectjes zoals essays schrijven, heb ik een gezin met drie kinderen waarin ik meer tijd wil stoppen. Verder heb ik een kleine uitgeverij opgestart en help ik enkele andere auteurs met publiceren.

Ik maak me wel zorgen over het boek dat deze week verschijnt omdat ik hierin heel ver ga in het beschrijven van het conflict dat nu speelt met mijn vaders familie. Zij wilden niet dat ik onze geschiedenis en relaties zo gedetailleerd zou beschrijven maar dat heb ik toch gedaan. Ik heb alle namen van familieleden veranderd, maar toch, iedereen in hun omgeving weet inmiddels dat ze aan mij gerelateerd zijn dus dat helpt niet meer. En ik realiseer me dat ik het ze nogmaals aandoe, dat ze dit niet wilden, maar ik kan niet meer terug en mijn verontschuldigingen aanbieden helpt ook niet. Ze hebben dit manuscript ook nog niet gelezen, ik heb het ze deze keer niet van te voren opgestuurd. Dus we gaan zien wat de toekomst op dit gebied zal brengen.

Foto: Carien Touwen

Eindredactie: Gerd Boeren 

 

 

 

---

Vader
Auteur: Karl Ove Knausgård
Oorspronkelijke titel: Min kamp. Første bok
Serie: Mijn strijd
Eerste boek
Uitgeverij De Geus
Vertaling: Marianne Molenaar
ISBN: 978 90 445 1719 4
Gebonden
Prijs: € 25,00
Verschenen: november 2011

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Karl Ove Knausgård is bezig aan een roman, maar wordt geplaagd door enorme onzekerheid. Dagelijkse frustraties over het huishouden en zijn gezin nemen veel tijd in beslag en tijdens het schrijven dwalen zijn gedachten af naar zijn kindertijd. Hij vraagt zich af of hij net zo’n beangstigende man is voor zijn kinderen als zijn vader was voor hem.

Vader is het eerste boek in de Mijn strijd-serie van zes zeer persoonlijke, soms pijnlijke autobiografische romans. Meteen na de verschijning ervan struikelden internationale critici over elkaar heen met hun loftuitingen. Met de Mijn strijd-serie is Knausgård veranderd van een veelbelovende jonge auteur in een Scandinavische schrijver met popsterrenstatus.  

 

---