Ezzulia interview
Joop van Riessen
Door Eric Herni | Ezzulia.nl
10 juli 2009 | In 1965 begon Joop van Riessen zijn carrière bij de Amsterdamse politie aan het bureau Warmoesstraat; pas in 2004, inmiddels hoofdcommissaris, verliet hij het korps. In de tussenliggende veertig jaar maakte hij de internationalisering van Amsterdam mee, de opkomst van de drugshandel en de georganiseerde misdaad, de professionalisering van de politie én de corruptie binnen het korps, en de toenemende bemoeienis van media en politiek. Na zijn vertrek bij de politie werd hij adviseur bij het Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement in Den Haag.
Twee jaar geleden keek Joop van Riessen met zijn boek In naam der wet terug op zijn bewogen jaren bij de politie van Amsterdam. Tevens gaf hij zijn visie op de wijze waarop de politie zou moeten omgaan met criminaliteit en handhaving van de openbare orde, en vooral hoe we Nederland – het grootste drugsdoorvoerland ter wereld – veiliger kunnen maken. Vanaf dat moment kreeg het schrijven Joop van Riessen in zijn greep en inmiddels ligt de politieroman Vergelding in de winkels, het eerste deel van een serie over hoofdinspecteur Anne Kramer, chef van het bureau Zware Criminaliteit van de Centrale Recherche in Amsterdam.
"Schrijven is een intensief proces. Het vreet je op met huid en haar"
Wie is Joop van Riessen?
Vierde kind uit gezin van acht kinderen. Opgegroeid in Bloemendaal, waar vader een groentewijk had. Later een groentewinkel in Haarlem. Gereformeerd opgevoed, niet meer actief, wel nostalgische gevoelens. Mijn vader was organist, ik vind het nog altijd prachtig in een volle kerk met een groot orgel.
Als kinderen zeiden wij; van Riessen en zonen, hard werken en lage lonen. Als kind was het normaal dat je meewerkte in de winkel. In 1962 naar RIOPHA, d.i. Rijksinstituut tot opleiding van Hogere Politieambtenaren. Ik had niks met politie, maar omdat een vriendje zei dat ik toch nooit door de selectie zou komen, 1000 sollicitanten en maar 20 man werden aangenomen, vond ik solliciteren een uitdaging.
41 jaar Amsterdamse politie,
waarvan onder andere 1975 – 1980 Chef Recherche Warmoesstraat. Verder allerlei
functies gehad, laatste 10 jaar Plaatsvervangend Korpschef, en adviseur voor de
bouw van de Nationale Recherche.
Wilt u in het kort iets vertellen over Vergelding?
Speelt in huidige tijd. Gaat over
georganiseerde misdaad, met name over probleem van het niet oplossen van reeks
liquidaties. Hoofdinspecteur Anne Kramer is Chef Bureau Zware Criminaliteit, de
(politieke) druk om tot oplossing te komen rust zwaar op haar schouders. De
lezer volgt de criminelen en de politie van beide kanten. Belangrijk is de mens
achter de politie, maar ook achter de crimineel. Men zegt dat de plot dramatisch
en bijzonder is.
Twee jaar geleden schreef u een terugblik op uw carrière bij de politie. Kreeg u toen de smaak van het schrijven te maken of wilde u altijd al politieromans schrijven?
Ik was meer een troepencommandant, geen schrijver. Als er al een beleidsnota moest komen, vertelde ik mijn beeld aan een beleidsambtenaar. Die schreef dan zo’n mooi verhaal dat ik mij afvroeg of ik dat wel allemaal gezegd had.
Na In naam der Wet vroeg de uitgeefster Marie-Anne van Wijnen mij na te denken over een politieroman. Liefst een reeks. Bedenk eens een nieuwe creatie waren haar woorden. Alles begint altijd met een idee, in dit geval begon het dus bij haar.
Mijn weerwoord was dat ik daar
totaal geen zin in had, één boek was mooi genoeg. Nou zei ze, jij zit binnen
twee maanden weer achter de computer te schrijven. Hoofdschuddend zijn we uit
elkaar gegaan. Tja, ik moet toegeven dat ze gelijk had. Ik ben nu bezig met de
2e roman. Schrijven is een intensief proces, het vreet je op met huid en haar.
Soms zeg ik wat cynisch, ik slaap met de hoofdpersoon Anne Kramer. Haar naam
hoorde ik voor het eerst toen ik bij de uitgeverij was. Een prima naam voor mijn
Hoofdinspecteur, dacht ik.
U heeft bijna veertig jaar bij de Amsterdamse politie gewerkt. Kinderpolitie, Warmoesstraat, zware criminaliteit, Bijlmer, Amsterdam-Oost. Wat was het meest zwaar of waar bewaart u de mooiste herinneringen aan?
Ik heb op alle plekken geweldige dingen meegemaakt, naast verdrietige zaken. Ik had voor Amsterdam gekozen, omdat het een groot korps is, waar je op vele plekken te werk gesteld kunt worden.
Bijzonderheden zijn natuurlijk de bestrijding van de corruptie aan de Warmoesstraat, in 1976 e.v. Vooral omdat dit vele jaren later heeft geleid tot een fundamentele verandering in het denken in het korps. Tot dat moment was corruptie taboe, na de aanpak aan de Warmoesstraat werd geaccepteerd dat er altijd corruptie kan zijn, en dat je als leiding verantwoordelijk bent om alle mogelijke maatregelen ter voorkoming en bestrijding te nemen.
Later in 1994 en volgende jaren is
de IRT affaire een hele zware periode geweest, waarbij uiteindelijk 2 ministers
zijn afgetreden. Ondergetekende heeft de eerste aanzet gegeven, hetgeen mij in
die jaren door vele politiechefs en officieren van justitie niet in dank werd
afgenomen. Eric Nordholt en ik hebben die periode heel intens beleefd.
In de ogen van veel mensen is Amsterdam een modern Sodom en Gomorra. Volgens veel van de inwoners is het de enige stad die er toe doet. Wat is volgens u de waarheid?
Er is nooit één waarheid.
Amsterdam is prachtig, op vele manieren. Het mooiste wat Amsterdam heeft is een
bevolking uit alle delen van de wereld. Amsterdam heeft natuurlijk ook donkere
kanten, maar die wegen niet op tegen de mooie dingen. Ik denk dat bijvoorbeeld
Jan Schaefer in de jaren 80 heel belangrijk voor de stad is geweest. Van gelul
kun je niet wonen, zei hij. Door hem werd toen al begonnen met grootscheepse
renovaties van de oude 19e eeuwse wijken. Juist daardoor was de achterstand van
Rotterdam op Amsterdam heel groot, alle aandacht ging daar uit naar de haven,
terwijl men niet in de gaten had wat er in de oude wijken gebeurde. Het gevolg
was Pim Fortuyn.
Heeft u bewust voor een vrouwelijke hoofdpersoon gekozen?
Ik denk dat het wellicht zo werkt
dat je als schrijver kiest voor een hoofdpersoon die ver bij je vandaan staat.
Dit om te voorkomen dat je over jezelf schrijft. Dus koos ik voor een vrouw. Bij
het nalezen kwam ik tot de ontdekking dat die vrouw af en toe behoorlijk op mij
lijkt, niet qua uiterlijk, maar wel qua karaktereigenschappen. Ze was net zo’n
driftig baasje als ik.
Vergelding is het eerste deel in een serie politieromans over Anne Kramer. Is het verhaal gebaseerd op een ware zaak?
Het is fantasie en niet gebaseerd op een waar verhaal. In het boek zitten soms zaken die wel naar echte gebeurtenissen te herleiden zijn. Bijvoorbeeld de liquidatie in Amstelveen vond plaats op een plek waar een paar jaar geleden ook een echte liquidatie heeft plaats gevonden. Ook de kluiskraak is in het verleden echt gebeurd, met de beschreven Italiaanse connectie.
Heeft u een carrière als Baantjer voor ogen?
Ik zou het mooi vinden als ik een
paar romans zou mogen schrijven, die lezers ontspanning geven. Appie is
een fenomeen, daar wil ik mijzelf niet eens mee vergelijken.
Heeft u ooit met Baantjer samengewerkt in zijn jaren bij de politie?
Ik heb met Appie gewerkt in
de periode van de Warmoesstraat.
Uw boek gaat over liquidaties in Amsterdam. Bij de rechtzaak tegen Holleeder blijkt het zeer moeilijk te zijn om mogelijke getuige te beschermen? Is dat voor de politie nog wel te doen of is het in werkelijkheid een verloren strijd?
Criminele getuigen en
kroongetuigen zijn entiteiten die voortdurend en altijd problemen zullen
opleveren. Vanuit ethisch standpunt zou je iedere criminele informant of
kroongetuige een enorme schop onder zijn kont moeten geven, met dat soort
figuren wil je niets te maken hebben. Het zijn gewoon criminelen, die er belang
bij hebben om de informatie aan de politie door te spelen. Vanuit praktische
kant is dat onhaalbaar, omdat je ze nodig hebt voor de bewijsvoering. Ik noem
dat een duivels dilemma. Een kroongetuige en zijn gezin een heel leven
begeleiden is buitengewoon moeilijk, haast onmogelijk. Dat daarbij, zoals nu
blijkt, vele problemen ontstaan is niet vreemd. Volgens mij zijn ze in Italië
veel voorzichtiger geworden met het inzetten van pentities (kroongetuigen) gelet
op alle problemen die ze veroorzaken. Ik hoor vaak velen roepen dat de politie
in het buitenland meer mag dan hier. Het is gewoon niet waar. In geen enkel land
worden zoveel telefoons afgeluisterd als in Nederland. Maar sommige politie- en
justitiemensen en bepaalde politici blijven roepen dat wij te weinig mogen.
In Vergelding is weinig te merken van de romantiek van het politiewerk. Is het steeds meer een spel tussen korpsleiding en de politiek? Is het echt zo’n keiharde wereld geworden?
Inderdaad, de romantiek van
Appie Baantjer bestaat allang niet meer. Politiek en Media kijken permanent
over de schouder van de politie/recherche/justitie mee. Dat is zeker niet altijd
verkeerd, er mag ook best druk op de politie worden uitgeoefend om met
resultaten te komen. De leiding moet daar mee om kunnen gaan, daarnaast moet men
erop bedacht zijn dat extra druk ook kan leiden tot overschrijding van grenzen
van opsporingbevoegdheden.
Simon de Waal zei vorig jaar in een interview met Ezzulia dat de realiteit vaak waanzinniger is dan je als auteur kan verzinnen. Kunt u dat beamen?
De realiteit is soms waanzinnig,
maar als schrijver is het nog veel leuker dat je ongestraft kunt omgaan met
leven en dood van je personen. Dat is een rare gewaarwording.
Heeft u bij de politie ook wel eens gewerkt met Simon de Waal?
Ik ken hem goed, maar ik heb niet
met hem gewerkt. In die zin dat ik leiding gaf over het hele korps, dus met
iedereen te maken had.
U bent met pensioen, maar heeft ook nog een eigen bedrijf. Hoeveel tijd bent u kwijt aan het schrijven?
Mijn bedrijf: Joop van Riessen
Communicatie en Advies. Regelmatig heb ik opdrachten elders, die mij van het
schrijven afhouden. Als je in een verhaal zit, wil je verder schrijven, dat kan
dan niet. Als ik schrijf heb ik wel een vaste dagindeling. Ik begin met 10 km
hardlopen, daarna koffie, dan ongeveer van 10.30 tot 16.00 uur schrijven. Daarna
ben ik moe. Het gaat zelfs zover dat je op vakantie je laptop meeneemt en daar
ook schrijft. Het is niet alleen het schrijven zelf, maar nog meer je gedachten
over het verhaal waar je mee bezig bent. Je moet echt oppassen dat je ook tijd
neemt voor andere dingen, anders ben je alleen nog maar met het verhaal bezig.
Ik ben iets meer gaan begrijpen van het leven van schrijvers.
Wat voor boeken leest u zelf graag? En wat zijn de meest interessante boeken die u de afgelopen tijd heeft gelezen?
Eigenlijk weinig of geen misdaad.
Boeken zoals Recht op terugkeer van Leon de Winter, Het Diner
van Herman Koch. Rubicon van Tom Holland (over de
Romeinen).
Wat zijn uw plannen voor de toekomst?
Werken en schrijven vind ik
voorlopig een mooie combinatie.
Als u de interviewer bent, een felle lamp in het gezicht van Joop van Riessen richt en met een harde klap uw vuist op de tafel laat neerkomen. Wat zou dan uw laatste vraag zijn?
Vindt U dat Uw boek verfilmd moet
worden?
Antwoord Ja. Dat zou een prachtige film op kunnen leveren.
Foto: met dank aan uitgeverij
Nieuw Amsterdam
Vergelding
Auteur:
Joop van Riessen
Uitgeverij Nieuw Amsterdam
ISBN: 978 90 468 0520 6
Paperback
Prijs: € 14,95
In opdracht van een
topcrimineel heeft Fred de Lange jarenlang liquidaties uitgevoerd, in
samenwerking met zijn vriend Stanley. Maar als Stanley bij een van hun klussen
om het leven komt, overweegt Fred uit het milieu te stappen en naar de politie
te gaan. Voor hoofdinspecteur Anne Kramer, chef van het bureau Zware
Criminaliteit van de Centrale Recherche, is Fred de Lange de sleutel om een
reeks liquidaties op te lossen. Onder grote politieke druk voert zij haar
onderzoek uit, dat een patroon van criminele wraakacties lijkt bloot te leggen.
Maar omdat Fred beschikt over veel belastend materiaal, is hij ineens zelf
opgejaagd wild. Wie komt eerder?
Joop van Riessen werkte van 1965 tot 2004 bij de Amsterdamse politie. Sindsdien
is hij adviseur bij het Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement in Den
Haag. Vergelding is het eerste deel van een reeks politieromans met Anne Kramer
in de hoofdrol.
Wil je reageren op dit interview?
Dat kan op het forum van Ezzulia, waar een apart topic is aangemaakt
voor de discussie over het interview met - en de boeken van - Joop van
Riessen.
Kijk
hiervoor op ons boekenforum.
Interviews
Op Ezzulia staan veel interviews en iedere week komen daar weer nieuwe bij. Kijk hier voor het overzicht van Kort & Krachtig en hier voor de grotere interviews.