Ezzulia Interview:
Jane Johnson
Door Josefin Hoenders | Ezzulia.nl
14 november 2008 | Ze zou eigenlijk naar Nederland vliegen voor een aantal interviews, maar een oorontsteking houdt haar aan de Engelse grond. Vanuit haar huis in Cornwall, met een hoofd vol watten en een pijnlijk oor, maakt Jane Johnson toch tijd vrij voor Ezzulia.
"Onwetendheid en intolerantie zijn de meest gevaarlijke dingen ter wereld"
'De Legende van de Kapers' is gebaseerd op een familielegende. Een van uw familieleden zou in de 17e eeuw gekaapt zijn door een bende piraten?
Toen ik klein was vertelde mijn moeder me dat
een van onze voorouders door piraten is ontvoerd. Ze wist dat het lang geleden
gebeurd was en dat het om een meisje ging, maar meer kon ze me niet vertellen.
Ik heb lang niet meer aan dat ongelukkige familielid gedacht, tot ik op een dag
de radio aan had en ik iemand in dezelfde zin Barbarijse piraten hoorde
zeggen en Cornwall. Vanaf dat moment zat het verhaal weer in mijn hoofd
en wilde ik het tot op de bodem uitzoeken.
Wat bent u over haar te weten gekomen?
Niet heel veel. Ik heb haar geboortegegevens
gevonden, maar geen trouw- of overlijdensgegevens. Ze heette Ann Tregenna,
woonde in Penzance was ongeveer 19 jaar ten tijde van de kaping. Maar desondanks
was het een goed uitgangspunt voor de roman. Omdat er veel Catherine’s in onze
familie voorkomen, heb ik de hoofdpersoon Catherine Ann Tregenna genoemd.
Borduren speelt een grote rol in 'De Legende van de Kapers'. Sinds ik uw boek heb gelezen, kijk ik anders, met veel meer bewondering, naar de borduurwerkjes van mijn oma. Waar komt uw fascinatie voor het borduren vandaan?
Ik heb, net als jij, nooit een bijzondere
belangstelling voor borduren gehad. Ik vond het behoorlijk statisch en saai.
Maar tijdens mijn research stuitte ik op een aantal dingen: ik zag een
ongelooflijk mooi geborduurd altaarkleed uit de 17e eeuw in een kerk
in East Anglia. Vlak daarna vond ik bij een antiquariaat een tweedehands boek
over Jacobische borduurtechnieken. En ik kwam erachter dat voor Marokkaanse
vrouwen borduren een van de belangrijkste vormen van kunst en zelfexpressie is.
Ik begon steeds enthousiaster te worden over borduren.
En inmiddels borduurt u er op los?
Nee, daar
ben ik veel te onhandig en ongeduldig voor. Ik klim liever bergen, kook, lees en
ik kijk graag voetbal. Met de naald ben ik echt hopeloos.
Wanneer
bent u met schrijven begonnen?
Als kind schreef ik al verhalen. En toen ik
een jaar of zeven was gingen we naar de bioscoop om Bambi te zien. Wat een
vreselijk einde! Meteen toen ik thuis kwam heb ik het verhaal herschreven. In
mijn versie bleef Bambi’s moeder natuurlijk leven.
Welke auteurs inspireren u?
Ik heb zoveel favorieten. Tolkien
vanwege de epische moed, Thomas Hardy vanwege de tragedie en de
landschappen, de zusjes Brontė vanwege de romantiek en het drama.
Wilkie Collins en Trollope schrijven prachtige lange verhalen en hun
karakterschetsen zijn schitterend; Mary Renault heeft een groot talent
om het verleden tot leven te brengen, Bruce Chatwin, Robert Byron
en Jonathan Raban lees ik graag vanwege hun reisverhalen, Daphne
DuMaurier vanwege haar liefde voor Cornwall. En Robin Hobb, George
R.R. Martin en Dorothy Dunnett bewonder ik om hun vermogen complexe
vertellingen te weven vol met briljante karakters.
U bent zelf uitgever. Heeft uw kennis over en ervaring in de uitgeverswereld u geholpen bij het schrijven van uw boek?
Ik geloof dat mijn werk als uitgever eerder
een handicap is geweest! Je bent je zo bewust van alle valkuilen, zowel tijdens
het schrijven als het uitgeven en promoten. Die kennis kan je echt verlammen en
je een halve zenuwinzinking bezorgen. Ik heb bewust een knop moeten omzetten.
De 'Legende van de Kapers' is uw eerste historische roman. Hiervoor schreef u kinderboeken en fantasy onder de naam Jude Fischer. Was de overstap moeilijk?
De kinderboeken lijken totaal niet op deze
roman maar zijn van groot belang geweest. Als ik niet mijn Fool’s Gold
fantasy-trilogie had geschreven had ik nooit de epische vertelstijl van De
Legende van de Kapers beheerst en was ik verdwaald in de grote cast van
hoofdrolspelers. Fantasy is een goede voorbereiding geweest voor het schrijven
van historische fictie, de twee genres lijken veel op elkaar. Ik houd van het
exotische, van het verleden en van avonturen. Eerder dit jaar ben ik met kamelen
door de Sahara getrokken. En daarvoor reisde ik door de wereld en klom ik, vaak
alleen, bergen.
Saai is uw leven niet!
Nee, ik houd van avontuur. Ieder mens is zelf
verantwoordelijk voor de hoeveelheid opwinding in zijn leven. Het is niet zo
moeilijk om het zelf wat spannender te maken als je je leven te saai vindt. Maar
je moet het zelf willen, en dan ook doen.
Wat zijn uw plannen voor de toekomst?
Ik ben druk bezig met een tweede historische
roman. En ja, ik duik opnieuw een oude legende in. Het verhaal heet The Salt
Road. Het gaat dit keer over de woestijnnomaden van de Sahara, de Tuareg, de
legendarische “Blauwe Mannen’ van de woestijn, gekleed in indigo met alleen hun
ogen zichtbaar. Volgens een legende was de eerste Tuareg een vrouw: Tin Hinan.
Zij liep in de 4e eeuw weg uit haar dorpje in Zuid-Marokko en stond
aan het begin van deze stam van onafhankelijke nomaden. Het is een bijzonder
volk: de vrouwen van de Tuareg zijn volledig ongesluierd, en erfenissen en macht
gaan over via de vrouwelijke in plaats van de mannelijke lijn. De voorouders van
mijn echtgenoot zijn Tuareg, dus ik heb een bevoorrecht kijkje kunnen krijgen in
zeer fascinerende maar helaas bijna verdwenen cultuur.
Wordt het een verhaal over deze Tin Hinan?
De hoofdpersonen zijn de moderne Isobel en
het Tuareg-meisje Mariata. Isobel heeft al twintig jaar geen contact meer heeft
met haar familie, maar ontvangt op een dag een erfenis van haar vader: een
doosje met haar naam erop. In het doosje zitten een aantal bizarre dingen,
waaronder een oud amulet, een landkaart en een archeologisch rapport over ‘een
oude woestijnkoningin’. In eerste instantie heeft Isobel helemaal geen zin in
het detectivewerk dat haar vader voor haar bedacht heeft. Ze is eerder boos over
deze vage voorwerpen. Maar een aantal merkwaardige gebeurtenissen leidt haar
toch, ongewild, naar Marokko. De andere hoofdpersoon in dit boek is Mariata, een
jonge vrouw die vlucht voor een uithuwelijking. Deze twee vrouwen, op het eerste
gezicht werelden en continenten van elkaar gescheiden, blijken op een
buitengewone manier met elkaar verbonden.
Wanneer kunnen we dit boek verwachten?
Eind dit jaar ben ik, als alles meezit, klaar
met schrijven.
Wat
zijn uw schrijfrituelen?
Mijn ideale schrijfdag is als volgt: ik begin
vrij laat, met koffie en ontbijt, terwijl ik het werk van de vorige dag
doorlees. Dan ga ik in de zon zitten of op een rots bij de zee met een
notitieboek en de laatst geschreven paragraaf in mijn hand. En dan hoop ik op
een dag zonder onderbrekingen. Ik schrijf het liefste met de hand in dat
notitieboek. Daarna voer ik de tekst in de computer in. Maar je kunt je
voorstellen dat dit soort schrijfdagen aan zee niet vaak voorkomen.
Tijdens de research van 'De Legende van de Kapers' bent u verliefd geworden op uw man Abdel en op Marokko. Wat is hun geheim?
Hoe kun je liefde uitleggen? Als we de liefde
gaan analyseren, dan maken we haar dood! Ik denk dat het deels Abdel’s charisma
en mysterie was dat me aantrok. Maar hij is ook knap, charmant, opgeleid en
aardig, dus dat helpt ook. En Marokko, ja, wat een adembenemend land. Oud en
modern tegelijkertijd. Exotisch en inspirerend.
Jullie wonen de ene helft van het jaar in Tafraout, de andere helft in Cornwall. Wat vindt Abdel van Cornwall?
Op een bepaalde manier zijn Cornwall en
Tafraout hetzelfde: ze liggen allebei afgelegen, in het zuidwesten van de
landen, met granieten landschappen en een relaxte sfeer. Abdel voelt zich hier
prima thuis, al mist hij familie en vrienden en de Marokkaanse kranten. Maar
gelukkig is er internet, wat het leven zoveel makkelijker voor ons allebei
maakt, als we in ‘het andere land’ zijn.
In Nederland wonen veel Nederlandse Marokkanen. We hebben behoorlijk wat spanningen en problemen met in het bijzonder jonge Nederlandse Marokkanen. Ik vroeg me af of u dit boek ook met een ander doel dan ‘te entertainen’ hebt geschreven?
Jazeker, ik heb ook willen onderwijzen. Al
klinkt dat wel heel gewichtig. Maar er is veel onwetendheid en intolerantie aan
beide kanten van de religieuze scheiding. Onwetendheid en intolerantie gaan hand
in hand en zijn de meest gevaarlijke dingen ter wereld (aan beide kanten). Het
is zo belangrijk dat we van de geschiedenis leren en dat we elkaar met begrip en
respect behandelen. Ik had zelf ook mijn vooroordelen over de Islam voordat ik
naar Marokko reisde en me begon in te lezen. Maar inmiddels respecteer ik de
doctrines van de Islam: het is een zeer humane religie. Maar net zoals met alle
andere religies kun je de doctrines verkeerd interpreteren en op die manier
mensen op een gevaarlijke manier manipuleren.
Hier in Nederland ligt uw roman in de winkels onder de naam: 'De Legende van de Kapers'. In Groot Brittanniė heet uw boek: 'Crossed Bones'. En in de Verenigde Staten wordt het uitgegeven met de titel: 'The Tenth Gift'. Waarom?
Als je je boek de wereld instuurt, is dat
hetzelfde als een kind loslaten: je moet in zekere zin afscheid nemen, wensen
dat het hem goed zal gaan en dat het zijn weg laten vinden in het leven. Als
uitgever weet ik hoe belangrijk het is om te durven vertrouwen op de kennis van
andere uitgevers in andere landen. De markt in Engeland is namelijk heel anders
dan de markt in Zweden. Auteurs die zich teveel bemoeien met de marketing van
hun boek, kunnen dat proces negatief verstoren. Want niet elke schrijver is ook
een commercieel talent. Crossed Bones is de titel die ik zelf aan het
verhaal heb gegeven, maar soms is de vertaling van een titel in een andere taal
niet zo mooi, of betekent het iets heel anders. Dus ik vind het prima dat andere
mensen passende titels hebben bedacht, met andere covers voor hun afzetgebieden.
Crossed Bones heeft verschillende echoes: natuurlijk die van de schedel
en de gekruiste botten op de piratenvlag (een symbool dat voor het eerst werd
gebruikt door de Barbarijse piraten), maar ook de echo van botten, de dood en
voorouderlijke connecties klinkt door. En die van gekruiste vingers, geluk of
het lot. In Amerika was er al een thriller met dezelfde titel dus daar moesten
we een andere bedenken. We hebben ons laten inspireren door een Berberlied, dat
voorkomt aan het einde van het boek. In dat gedicht verdeelt God schoonheid over
tien dingen: onder andere henna, zeep en zijde, maar ook de zon, paarden en
–nummer 10- boeken. In mijn roman geeft Julia’s bijna-ex haar een boek over
borduren, en daarmee begint het hele avontuur, vandaar de titel: The Tenth
Gift.
Foto's: met dank aan uitgeverij Sijthoff
De Legende van de
Kapers
Auteur: Jane Johnson
Oorspronkelijke titel: Crossed Bones / The Tenth Gift
Uitgeverij Sijthoff
ISBN 978 90 218 0089 9
Paperback
Prijs 19,95
In een chic restaurant in Londen krijgt Julia Lovat een vreemd geschenk toegespeeld. Het lijkt haar een antiek boekje over borduurwerk, maar bij nadere bestudering vindt ze een oud handschrift tussen de gevlekte en vervaagde bladzijden. Ze ontcijfert een mysterieus en groots verhaal, dat haar leven voorgoed zal veranderen. Op een zondagmorgen in juli 1625 landden Barbarijse zeerovers aan de kust van het Engelse Cornwall en stormden een kerk binnen. Volgens de archieven namen ze zestig mannen, vrouwen en kinderen gevangen, met de bedoeling ze als slaven te verkopen in Noord-Marokko. Onder hen bevond zich een jonge vrouw, Catherine Anne Tregenna. Ze nam haar borduurschrift mee en hield daarin een geheim dagboek bij over haar lotgevallen. Bijna vierhonderd jaar scheiden deze twee vrouwen, maar op een uitzonderlijke en geheimzinnige wijze raken hun levens vervlochten tot een meeslepende geschiedenis die over ware liefde gaat - en over de eeuwenoude relaties tussen het Westen en de Islam.
Kijk voor meer over Jane Johnson op de Boekenplank
Wil je reageren op dit interview?
Dat kan op het forum van Ezzulia, waar een apart topic is aangemaakt
voor de discussie over de boeken van Jane Johnson.
Kijk
hiervoor op ons boekenforum.
Interviews
Op Ezzulia staan veel interviews en iedere week komen daar weer nieuwe bij. Kijk hier voor het overzicht van Kort & Krachtig en hier voor de grotere interviews.