Hendrik Jan, je bent misdaadverslaggever. Waar hou je jezelf het meest mee bezig?

Misdaadverhalen en moordzaken. Ik ben geïnteresseerd in menselijke drama’s. Waarom doen mensen bepaalde dingen. Het leuke is om zoveel mogelijk feiten te achterhalen en te proberen om een verklaring te vinden voor hun gedrag.
 

Waarom dit boek. Had je het verhaal van Maria Mosterd gelezen?

Nee, ik had Echte mannen eten geen kaas niet gelezen. Iemand had, in maart 2009, een bericht achtergelaten op mijn website. Hij had gelezen over de aanklacht die tegen de school van Maria liep. Vervolgens was hij gaan googelen en had de filmpjes van Maria op televisie gezien bij onder andere Paul Rosenmuller. Interviews die gingen over het spijbelen, de gedwongen prostitutie, het op en neer reizen naar Rotterdam, terwijl daar eigenlijk niet genoeg tijd voor was. Ik heb toen wel deze reactie geplaatst, maar onthield mij verder van enige commentaar. Panorama en Nieuwe Revu belden meteen na deze plaatsing. Beide bladen vonden het een interessant verhaal en wilden graag een reportage. Ik herinner me nog dat Guus Hoogaerts van Nieuwe Revu zei: ‘Ik vind het alleen zo interessant als het verhaal van Maria niet klopt.’ Dat vond ik niet, ik had het net zo interessant gevonden als het wél klopte, dan had ik Manou ook graag willen spreken. Het eerste wat ik toen heb gedaan: het boek van Maria lezen.
 

Je hebt veel mensen geïnterviewd ten behoeve van Echte mannen eten wel kaas. Ook veel van Maria’s familieleden. Wie vond jij hiervan het meest interessant?

Tante Wikkel en de ex-man van Lucie Mosterd vond ik het meest interessant. Wikkel omdat ze meer weet, maar eigenlijk niks wilde zeggen, en de ex-man omdat hij natuurlijk veel meer wist van de achtergronden van de familie en daar wél wat over wilde vertellen.
 

Maar waarom praat niemand hier dan over?

Dat komt denk ik omdat er binnen de familie er een bepaald standpunt moet zijn. Zodra iemand uit de school klapt is er bonje. Dat is natuurlijk een dilemma. Wat doe je als familielid. Ik snap dat heel goed.
 

Je hebt ook nauw contact met Manou gehad. Hoe kijk je nu tegen hem aan?

Manou is echt onschuldig. De reactie van zijn omgeving destijds was een van ongeloof. In Zwolle, in de kringen waar hij zich ophield, hebben ze het boek van Maria Mosterd dan ook nooit serieus genomen. Zelf had hij het boek niet eens gelezen, maar er was wel eens tegen hem gezegd dat hij iets moest ondernemen tegen Maria. Zijn antwoord? ‘Dan zit er een grote neger tegenover een klein meisje. Wie gaan ze dan geloven?’ En het trieste is dat hij daar waarschijnlijk gelijk in heeft. Hij heeft aangifte gedaan tegen de aantijgingen van Maria, maar er wordt nu niets mee gedaan. De enige uitweg die hij nu heeft is het aangaan van een civiele procedure en dat kost al snel 5000 euro. Ik ben er persoonlijk van overtuigd dat als Manou een normale Nederlandse jongen was geweest, dat dit dan nooit zo was gegaan. Ik durf best te zeggen dat hij zijn gelijk niet kan halen, omdat het een neger is zonder geld. Het is gewoon racisme. En ook de media en de kranten maken zich daar niet echt druk over. Ik vind dat ook best vreemd, maar men wil gewoon niet hun handen eraan branden. Het blijft toch een zielig meisje. Gelukkig is het publiek kritischer en wel geïnteresseerd.
 

Heb je nog contact gehad met Maria?

Het laatste contact was toen mijn boek net naar de drukker ging, Maria wilde het manuscript graag lezen, maar toen kon ik er niets meer in verwerken. Achteraf begrijp ik wel waarom ze dat toen wilde: haar eigen boek werd opnieuw uitgebracht, met zestien extra pagina’s.
 

Heb je ook iemand bij de politie gesproken?

Bij de politie heb ik iemand gesproken die betrokken was bij het Zwolse loverboyproject. De gewone politie heeft Maria vanaf het begin niet serieus genomen. Het was dan ook een raar verhaal. Eerst deed ze alleen een melding en pas een maand later kwam er een aangifte. De jongens tegen wie ze de aangifte deed waren niet betrokken bij groepsverkrachting, maar waren de enige jongens die ze herkende van foto’s. Wat moet je dan?
 

Hoe kijk je tegen Lucie Mosterd, de moeder van Maria, aan?

Moeder en dochter hebben beiden een aandachtsprobleem. Lucie zelf zegt in verschillende interviews dat ze dacht dat Maria borderline had, maar mensen die haar goed kennen denken dat ze daar zelf eerder last van heeft. Maar borderline is een wat wazig fenomeen, er zijn heel veel varianten en gradaties, je kunt er niet zomaar een etiket op plakken. Daar komt bij dat ze het zelf meestal ontkennen: ze leggen de oorzaak van hun problemen altijd ergens anders neer, buiten hen zelf, dus ze zullen niet snel bij een deskundige aankloppen om een diagnose te laten stellen.

Waar ben je begonnen met je research?

Natuurlijk ben ik eerst begonnen met het lezen van Echte mannen eten geen kaas. Er vielen me toen al direct wat zaken op die mijn aandacht trokken.
 

Wat voor zaken bedoel je dan?

Gebeurtenissen zoals het misbruik door politiemensen, of vermoorde mensen die spoorloos verdwijnen, zoals homo’s die verkracht worden en vervolgens vermoord. Mensen wiens vermissing zeker zou opvallen. Maar in televisie-interviews ging Maria nog veel verder dan in haar boek. Als ik alleen het boek had gelezen, had ik waarschijnlijk gedacht dat ze wat dingen had overdreven, maar door de interviews die ze daarna gaf en het onderzoek dat ik heb gedaan, ben ik deze mening niet meer toegedaan. Ik had echter niet verwacht dat de zaken zo anders waren dan Maria Mosterd ons in het boek wil doen geloven.
 

Kun je hier voorbeelden van geven?

Ik vind het vreemd dat Maria blijft volhouden dat ze op haar twaalfde is ontmaagd door Manou. Dat is aantoonbaar onjuist, toen kende ze Manou absoluut nog niet, hun eerste ontmoeting was anderhalf jaar later. Bovendien heeft ze zelf tegen twee mensen een heel ander verhaal verteld over haar ontmaagding: tijdens een vakantie, op de camping, toen ze inderdaad nog maar twaalf was of net dertien. Of dat waar is weet je natuurlijk niet.

Wat zou Maria volgens jou, na al haar leugens, het beste kunnen doen?

Het beste zou volgens mij zijn, dat ze een soort van excuus aanbiedt. Excuses dat ze zich heeft laten meeslepen en dat ze daarbij heel veel mensen onnodig heeft gekwetst. Niet alleen Manou en een aantal van de genoemde jongens, maar zeker ook echte slachtoffers van loverboys. Dit boek is voor hen uitermate slecht geweest. Ik heb veel reacties gekregen van meisjes die zelf nare dingen hebben meegemaakt, en die terecht boos waren. Ook zij zijn door Maria onnodig gekwetst. Excuses zouden zeker op z’n plaats zijn.
 

Je boek ligt inmiddels in de winkel. Ben je nu klaar met je onderzoek?

Nee, absoluut niet. Ik ben er nog steeds mee bezig. Ik ben pas geleden nog bij Jayson geweest. Een van de jongens geweest die is veroordeeld. Hij is soort van dakloos in de Bijlmer.
 

Jayson, de jongen die door Maria wordt beschuldigd van verkrachting?

Precies, maar zelfs in de aangifte staat niet dat ze is verkracht. Het is duidelijk dat ze vrijwillig is meegegaan naar dat huis, dat deed ze overigens wel vaker. Aantoonbaar. Geen van de drie jongens tegen wie ze aangifte heeft gedaan bleken uiteindelijk betrokken bij de verkrachting. Op Jayson was ze zelfs verliefd. Hij zegt dat hij niet mee naar binnen is geweest. Ook Maria zei eerder dat hij er niet bij was. Juanez was er ook niet bij, maar hij is wel veroordeeld.
 

Kun je echt tot een conclusie komen na jouw onderzoek?

Voor 99% ben ik er vrij zeker van wat er wel is gebeurd en wat niet. Niet alleen globaal, maar van dag tot dag, zelfs met wie Maria wel of niet seks heeft gehad. Ik ben ervan overtuigd dat ze een aantal dingen heeft meegemaakt, maar ze is uit zichzelf seksuele contacten aangegaan. En, ja, ik weet ook met wie. Deze seksuele contacten zijn uit de hand gelopen. Ze deed het met andere jongens om Jayson een plezier te doen, niet dat ze verliefd was op die anderen, maar louter en alleen om hem een plezier te doen. Dat is bij die groepsverkrachting ook zo gegaan en, volgens mij, ging haar dat uiteindelijk te ver.
 

Heb je zelf nog vragen?

Ja. Er zijn wel een paar vragen die blijven hangen. Bijvoorbeeld dat Maria het steeds heeft over Rotterdam. Ze beschrijft dat in haar boek maar een (één) keer, maar ze is dan erg versuft en herinnert zich daar niets van. Ik heb zelf het gevoel dat ze wel een keer in Rotterdam is geweest.
 

Kan ze niet versuft zijn geweest van het vele blowen dat ze zelf beschrijft in haar boek?

Dat betwijfel ik. Juanez heeft haar ooit een joint aangeboden, maar die weigerde ze omdat ze volgens haar niet blowde. Ook anderen blijven haar blowen in twijfel trekken.
 

Wat zou dat tripje naar Rotterdam dan kunnen zijn geweest?

Ik heb een meisje gesproken die met haar naar India is geweest. Zij denkt dat ze een keer met een soort van meidenuitstapje naar Rotterdam is geweest. Een andere theorie is dat de jongen die bij de verkrachting was, degene was uit Kampen, en dat ze daar bang voor was. Het kan zijn dat ze daarom tegen hem geen aangifte heeft gedaan.
 

Was die India trip eigenlijk wel nodig. Tenslotte heeft ze de plek van een ‘echt’ slachtoffer ingenomen.

En toch denk ik dat die reis wel nodig is geweest. Het is natuurlijk niet normaal dat zo’n jong meisje met condooms over straat loopt en vrijwillig seksuele contacten aangaat. Ik denk dat het goed is geweest dat ze even uit Zwolle weg was.
 

Peter R. de Vries heeft ook een uitzending over Maria Mosterd gedaan. Hebben jij en Peter overleg gehad zodat je niet in elkaars vaarwater kwam?

In maart 2010 kwamen we erachter dat we er allebei mee bezig waren. Gelukkig ken ik hem vrij goed, omdat ik zelf op de redactie heb gezeten. Het was vervelend geweest als hij toen meteen een uitzending had gemaakt, maar we hebben overleg gehad en wat zaken uitgewisseld. De afspraak was dat hij Manou met rust zou laten en dan zou ik niet te veel aan publiciteit voor het boek doen vóór zijn uitzending. Dat betekende bijvoorbeeld wel dat ik een interview met De Telegraaf, een dag voor de uitzending van Peters programma, heb laten vallen.
 

Je hebt ook gesproken met Lucie, de moeder van Maria Mosterd. Ook Peter R. De Vries sprak haar telefonisch in zijn programma. Veel mensen vonden zijn manier van doen behoorlijk agressief. Hoe sta jij daar tegenover?

Ik vond het niet zozeer agressief, ik dacht wel: laat haar nou eens uitpraten. Toen ik het voor de tweede keer beluisterde was het veel minder irritant en kwam het heel anders over, dan hoor je dat Lucie Mosterd absoluut niet van plan was om iets te zeggen. Bij een tweede keer beluisteren kwam dat heel duidelijk naar voren.
 

Zijn er overeenkomsten te vinden tussen leugenaars?

Ja, dat denk ik wel. In het geval van Maria Mosterd zie ik wel wat overeenkomsten met Jolanda uit Epe, van die beruchte incestaffaire uit de jaren negentig. Je hebt het idee dat ze op een gegeven moment zelf niet meer weten wat wel en niet waar is en ze hebben allebei een rijke fantasie. Maar het zijn geen psychopaten, zoals bijvoorbeeld een Joran van der Sloot, een gewetenloze jongen die zonder enige emotie een verhaal opdist dat hem het best uitkomt.

Werd het lastiger om objectief te blijven, naarmate je meer leugens ontrafelde van Maria?

Nee, absoluut niet. Ik ben 100% objectief gebleven bij dit boek. En dat ben ik nog steeds. Als er nu iemand opstaat die het tegendeel beweert en dit ook kan aantonen, dan zal ik zeker niet schromen om dit te vermelden.
 

Je zei eerder dat er nog openstaande vragen zijn en dat deze zaak zeker niet afgerond is wat jou betreft. Wat kunnen we nog van jou verwachten op dit gebied?

Er zijn nog drie zaken die me interesseren. Ik heb twee van de drie veroordeelde jongens gesproken, de derde zoek ik nog. Daar wil ik nog wel eens een artikel over schrijven. Maar ook het India project heeft mijn interesse. En dan is er natuurlijk nog Manou’s achtergrond. Daar zou ik samen met hem nog wel eens in willen duiken. Ik zou graag samen met hem naar zijn geboorteland Guinee gaan. Volgens Lucie manipuleert hij mij, omdat hij mij een aantal dingen heeft verteld over zijn achtergrond, waar Maria en Lucie niets van weten. Maar ik begrijp wel waarom hij daar niet mee te koop loopt. Dat is niet omdat hij iets te verbergen heeft, maar er zijn ook nog mensen die niet hun hele privéleven op straat gooien. Daar is hij er één van.
 

Heb je Manou’s achtergrond, zijn verhaal, wel kunnen verifiëren?

Het meeste wel. Ik had de beschikking over zijn strafdossier. Wat daarin stond had hij mij ook al verteld, ik heb hem niet op onwaarheden kunnen betrappen. Ook nu heeft nog niemand zich gemeld die kan aantonen dat hij wél fout is. Maar over wat er vroeger met hem is gebeurd, in zijn jeugd, daar zou ik nog wel meer over willen weten. Hij heeft gezegd dat hij daar nog niet aan toe is en dat begrijp ik. Voor dit boek was het niet belangrijk, maar als hij dat andere verhaal nog een keer wil vertellen schrijf ik het graag op. Misschien wel in een boek.
 

In de krant stond op 3 juli 2010 dat Lucie Mosterd een aanklacht tegen je heeft ingediend. Hoe kijk je hier zelf tegenaan?

Ik las het in de krant, maar ik heb er verder nog niks over gehoord. Ik vind dat ik Lucie met heel veel mantels der liefde heb bedekt en tegen zichzelf in bescherming heb genomen. Dit is voor mij geen aanleiding hier anders mee om te gaan. Ik zie wel wat er van komt. Als de politie net zo lang doet over het behandelen van deze aangifte als over die van Manou, dan wordt het wel september. Misschien kunnen ze het dan in één keer doen? En wat opvalt: alleen moeder Lucie doet aangifte, zou ze dit met Maria hebben besproken en staat die er achter?
 

Kijk hier voor de website van Hendrik Jan Korterink

Foto's: Hendrik Jan Korterink (gebruikt met toestemming)
 

---

Over Natasza Tardio:
Natasza Tardio heeft een enorme drive voor schrijven, literatuur en journalistiek. Als freelance journalist, tekstschrijver, schrijfcoach en literair agent heeft ze ervaring in alle aspecten van het schrijversvak.

Naast het zelf schrijven van boeken, begeleidt ze schrijvers bij het schrijven van hun roman. Ook werkt ze als literair agent, journalist, doet aan manuscript beoordeling en heeft al een aantal jaren ervaring met het redigeren van romans, korte verhalen, zakelijke teksten en (commerciële) artikelen.

Voor meer informatie: www.nataszatardio.nl

 

---

Echte mannen eten wél kaas
Auteur: Hendrik Jan Korterink
Uitgeverij Nieuw Amsterdam
ISBN: 978 90 468 0811 5
Paperback
Prijs: € 14,95
Verschenen: mei 2010

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

In haar boek Echte mannen eten geen kaas (2008) vertelt Maria Mosterd hoe ze vanaf het begin van haar middelbareschooltijd vier jaar lang werd misbruikt door loverboy Manou. Het schokkende relaas van de Zwolse tiener werd alom voor zoete koek geslikt en het boek werd een grote bestseller.

Misdaadjournalist Hendrik Jan Korterink ging op zoek naar de feiten. Hij sprak vele betrokkenen, onder wie de twee beste schoolvriendinnen van Maria uit de betreffende periode, en ook ‘loverboy Manou’ zelf. Op essentiële punten bleek Maria’s verhaal niet te kloppen. Haar eerste ontmoeting met Manou was niet toen zij twaalf was, maar bijna anderhalf jaar later. Er is geen enkele aanwijzing dat Manou een loverboy is of was (en hij houdt wél van kaas). Het zogenaamde permanente gespijbel op school is inmiddels door de rechtbank tot onwaarheid verklaard. Maria’s verhaal blijkt een bizarre mix van feiten en vooral veel fantasie. Echte mannen eten wél kaas biedt tevens een onthullende inkijk in de werking van de media.

 

---