Ezzulia Interview:
Gerard Klappers
Door Carien Touwen | Ezzulia.nl
14 juli 2008 | Schrijver Gerard Klappers heeft geen typisch schrijvers CV. Hij begon als bakker, werd daarna postbode en toen psychiatrisch verpleegkundige. Dit laatste doet hij nog steeds, terwijl recent ook zijn tweede roman verscheen. Eliminatie gaat over de dwangmatige Eric de Mann, die een riskant plan wil uitvoeren om vaderschapsrechten te krijgen over zijn dochtertje. De grootste tegenstander die hij daarin treft, is zichzelf. Eliminatie is een monologue intérieur van een vader, die doordendert tot in de laatste zin. Uitstappen is niet mogelijk, er zijn geen tussenstations.
Carien Touwen sprak met Gerard Klappers
in zijn woonplaats Arnhem.
"Over het algemeen hebben uitgevers het bij het rechte eind om zoveel manuscripten af te wijzen"
Waarom en wanneer ben je gaan schrijven?
In 1994 ging ik op reis naar India en Nepal
en schreef ik daar een reisverslag over. Ik ontdekte dat ik het schrijven erg
leuk vond en voor ik het wist had ik een compleet reisboek geschreven, dat ik
heb uitgegeven in eigen beheer. Daarna lag het schrijven een tijdje stil, tot ik
ben begonnen aan een roman. Het manuscript stuurde ik naar een
manuscriptenbeoordelaar, die het met vernietigende kritiek terugstuurde. Omdat
ik schrijven toch heel erg leuk vond, ben ik de vierjarige opleiding aan de
Schrijversvakschool gaan doen. Van daaruit is mijn roman Woekeren
ontstaan. In 2006 ben ik begonnen met een manuscriptenbeoordelingsbureau en dit
jaar is mijn tweede roman Eliminatie verschenen.
Heb je veel aan je opleiding aan de schrijversvakschool in Amsterdam gehad?
Ik heb heel veel aan deze opleiding gehad, en
heb met name geleerd om kritisch naar mijn eigen werk te kijken. Ik denk niet
dat creatief schrijven volledig is aan te leren, maar zeker de helft van de
vaardigheden van een schrijver zijn dat wel. Dingen zoals structuur, thematiek
en opbouw van een personage, dus echt de technische kant, zijn dingen die ik
daar geleerd heb. Inspiratie en creativiteit moeten echt uit jezelf komen. Je
kunt hoogstens trucs aanleren om een verhaal op te zetten, maar als het niet in
je zit, kun je geen verhaal verzinnen. Ik denk ook zeker niet dat iedere
schrijver een opleiding nodig heeft, maar een banketbakker die vanuit het niets
een roman schrijft, dat is best onwaarschijnlijk. Als je als kind veel gelezen
hebt, dan is het al heel anders. Ik heb me vroeger nooit met lezen of schrijven
bezig gehouden, dus voor mij was de opleiding echt heel nodig.
Je hebt inmiddels twee boeken op je naam staan. Woekeren en de net verschenen titel Eliminatie. Beide boeken hebben hoofdpersonen die geestelijk niet helemaal in orde lijken te zijn. Komt het door jouw werk als psychiatrisch verpleegkundige dat je hier veel over schrijft? Is dit een terugkerend thema in jouw werk?
Ja, mijn werk zorgt er zeker voor dat ik op
interessante persoonlijkheden geattendeerd word. Maar literatuur gaat vrijwel
altijd over de psychologie van de mens en ik kies er bewust voor om mijn
hoofdpersonen afwijkend gedrag te laten vertonen. Ik vind dit heel interessant
en leuk om uit te werken. Ik vergroot bestaande dingen graag uit en laat de
andere kant zien van wat gangbaar is. Ik denk dat een personage hierdoor langer
bij de lezer blijft hangen. Je kunt over iedereen een roman schrijven, iedereen
maakt daarvoor voldoende mee in zijn leven. Er zit echter meer verhaal in een
afwijkende persoonlijkheid. Ik denk dat zulke personages echt bij mij als
schrijver horen, ik heb wel geprobeerd over een normaler personage te schrijven,
maar merk dat ik dat zelf minder interessant vind en dat het verhaal er te tam
door wordt.
Eliminatie is
een monologue intérieur, een vertelstijl die niet zo heel vaak toegepast wordt
in romans. Een bijzondere prestatie. Heb je hier bewust voor gekozen en is deze
vorm moeilijk vol te houden?
Ik was al aan dit verhaal begonnen in een
andere vorm en toen werd mij, door een docent op de schrijversvakschool,
geadviseerd om dit verhaal als monologue intérieur te schrijven. Dat vond ik een
prima idee en ik ben hier direct aan begonnen. Ik kwam er al snel achter dat ik
deze vorm van schrijven heel erg leuk vind. Het was voor mij niet moeilijk, het
schrijft juist heel erg lekker en heel vrij. Je kunt erg dicht bij jezelf
blijven, je moet je wel verplaatsen in de hoofdpersoon, maar je kunt letterlijk
de gedachten van de hoofdpersoon horen en dus opschrijven. Er kan de
hoofdpersoon zomaar iets te binnen schieten en dat kan ik dan zonder problemen
inpassen in het verhaal.
Jouw woonplaats Arnhem komt in beide boeken voor. Kies je er bewust voor om je verhalen zo dicht bij huis te houden en waarom?
Ik heb geen reden om het ergens anders te laten afspelen. Arnhem is een mooie stad die ik goed ken, dus waarom zou ik het niet hier laten afspelen? Woekeren speelt daarnaast ook in India.
Ik heb overigens wel wat vrijheid genomen hoor, niet alles slaat specifiek op Arnhem. Het is ook meer een bijzaak in mijn boeken, het gaat niet om Arnhem, maar om het verhaal.
Ik vind het trouwens wel een beetje raar dat
veel Nederlandse schrijvers hun boeken in Amsterdam laten afspelen, dat is toch
nergens voor nodig?
Hoe is het idee ontstaan om Eliminatie te schrijven?
Het idee is eigenlijk gegroeid, zoals dat met
al mijn romans gebeurt. Ik begin ergens aan en leg het dan weer even weg. Ik
verander hier dan steeds dingen aan en voeg er weer andere dingen aan toe. Door
mijn werk kom ik regelmatig in aanraking met mensen met een dwangmatige tic. Ik
ben gaan nadenken over hoe het dagelijkse leven voor deze mensen eruit moet zien
en hieruit is mijn personage gegroeid. Veel mensen hebben een dwangmatige tic,
zoals het extra controleren of de deur op slot zit of altijd dezelfde stropdas
aan naar een sollicitatiegesprek, maar het wordt pas compulsief obsessief, als
je meer dan vier uur per dag bezig bent met het uitvoeren van deze bezigheden.
Mijn hoofdpersoon moet bijvoorbeeld vijf keer op de deur en twaalf keer op het
raam kloppen, voordat hij rustig genoeg is om zijn woning binnen te gaan.
Kon je veel van jezelf kwijt in het boek? In hoeverre laat je persoonlijke ervaringen of meningen bewust een rol spelen? Denk je dat een boek een goed medium is om jouw eigen gedachten over de maatschappij naar voren te brengen?
Ja, ik denk het wel. Ik verwonder mij heel
erg over het feit dat je je in een dichtbevolkt land als Nederland zo kunt
isoleren. Dat is een thema dat in mijn romans aan bod komt, omdat het mij
fascineert. Ik schrijf vooral over dingen die mij aan het hart gaan en dingen
die mij drijven. Ik denk dat een verhaal zeker een goed middel is om mijn visie
weer te geven, het is een prima uitlaatklep. Of de lezers in mijn visie
geïnteresseerd zijn, is natuurlijk een heel andere vraag…
Waaruit haal je je inspiratie?
Eigenlijk uit alles wat ik doe en zie. Ik ben
altijd ergens met een dubbele pet aanwezig, altijd kijk ik wel of er iets
interessants in zit voor een verhaal.
Hoe zou je jouw schrijfstijl omschrijven?
Nuchter en direct.
Hoe ziet jouw schrijfritme eruit?
Ik heb helemaal geen schrijfritme, ik schrijf
geen hele dagen en ben ook niet iemand die veel kleine stukjes schrijft. Het
komt als het komt. Ik schrijf voornamelijk tijdens de nachtdiensten op mijn
werk. Als het rustig is, dan is het heerlijk om te schrijven. Ik zit daar alleen
en moet natuurlijk op mijn plek blijven zitten. Dus daar schrijf ik eigenlijk
het meeste nieuwe materiaal. Thuis ben ik vooral aan het herlezen en redigeren
van mijn eigen werk.
Jij hebt ook zelf een manuscripten beoordelingsbureau. Wat kun jij bieden aan schrijvers zonder uitgever?
Ik bied beginnende schrijvers advies en handvatten over hoe ze hun schrijfwerk kunnen verbeteren. Het gaat hierbij vooral om de basis van het schrijven.
Wat ik doe, is een manuscript lezen en
ijkpunten opschrijven, dingen die mij opvallen aan de stijl en het verloop van
het verhaal. Het is de bedoeling dat de schrijvers deze punten zelf gaan
oppakken en hiermee aan de slag gaan tijdens het herschrijven. Veel mensen
hebben moeite met het scheiden van hoofd- en bijzaken. Het komt vaak voor dat er
zonder probleem honderd pagina’s uit een manuscript geschrapt kunnen worden.
Daarnaast zijn dialogen dikwijls een punt van kritiek en het te expliciet
beschrijven van handelingen. Niet alles hoeft uitgelegd worden, lezers kunnen
best zelf wat snappen. Ik bied dus vooral hulp bij de technische kant van het
schrijven. Ik kan er niet voor zorgen dat een boek een bestseller wordt, ik ben
altijd afhankelijk van de kwaliteit van de schrijver.
Jij hebt jouw boeken niet laten uitgeven door reguliere uitgeverijen. Veel mensen zijn van mening dat de kwaliteit van boeken van POD (printing on demand) uitgeverijen minder is en er zijn veel discussies over. Hoe denk jij hierover?
De kwaliteit van de boeken zelf hoeft helemaal niet onder te doen voor die van een landelijke uitgever. Natuurlijk zou ik wel bij een grote uitgever willen worden uitgegeven, maar ik heb gemerkt dat het qua motivatie en plezier voor mezelf niet zoveel uitmaakt. Ik krijg misschien minder erkenning voor mijn werk, maar mijn vrijheid is ook veel groter. Ik kan zelf bepalen wat ik schrijf. Het is geen must voor mij om bij een grote uitgeverij terecht te komen, ik doe nu wat ik leuk vind en het gaat eigenlijk heel erg lekker. Ik heb beide romans wel naar een paar uitgeverijen gestuurd, maar ik heb het niet echt geprobeerd.
Over het algemeen hebben uitgevers het wel
bij het rechte eind om zoveel manuscripten af te wijzen, maar er zijn natuurlijk
altijd juweeltjes die niet opvallen in de grote stapels. Of mijn boeken daar dan
bij horen, dat laat ik in het midden. We zijn natuurlijk met heel veel mensen in
een klein landje aan het schrijven en er is niet zoveel ruimte voor debutanten.
Ik kan me goed voorstellen dat er dan gekozen wordt voor populair werk dat een
groot publiek aantrekt.
Lees je zelf veel en wie zijn je favoriete schrijvers/ boeken?
Ik ben pas heel laat gaan lezen en kom
daardoor steeds nog nieuwe favorieten tegen als ik lees. Ik vind Arnon
Grunberg erg goed. Daarnaast Tim Parks, omdat zijn stijl, monologue
intérieur, mij heel erg aanspreekt. Ik ben nu bezig in het boek Onderwereld
van Don Delillo, wat mij nu al overkomt als een meesterwerk. Ik lees
gewoon heel veel, ben wat dat betreft de schade van vroeger aan het inhalen.
Ben je al bezig met een volgend boek en kun je iets over je toekomstige schrijfplannen vertellen?
Ja, ik heb de eerste versie van mijn volgende roman al klaar, maar ik ga nog flink aan het herschrijven, omdat ik niet helemaal tevreden ben. Het gaat over een man die terug gaat naar Nepal en hij ondervindt daar de consequenties van beslissingen, die hij in het verleden heeft genomen.
Ik ben ook bezig met een boek over de valkuilen van het schrijven. Ik heb zelf natuurlijk heel veel geleerd van mijn opleiding en zie bij de manuscripten die ik binnen krijg, dat beginnende schrijvers vaak dezelfde fouten maken. In dit boekje komen dus vooral tips om hiermee om te gaan.
Daarnaast werk ik al een jaar of vijf aan een soort essay met daarin een levensbeschouwing. Pleidooi voor de dood heet het. Hier stop ik alle thema’s in, die ik ook in mijn romans verwerk. Ik schrijf hier steeds kleine stukjes voor, het moet een soort kroon op mijn werk worden, een magnum opus (lacht).
Foto's: met dank aan Gerard Klappers
Bibliografie van Gerard Klappers:
2006: Woekeren
2008: Eliminatie
Eliminatie
Auteur: Gerard Klappers
Free Musketeers
ISBN: 978 90 4840 033 1
Pocket
Prijs: 15,95
Wil je reageren op dit interview?
Dat kan op het forum van Ezzulia, waar een apart topic is aangemaakt
voor de discussie over de boeken van Gerard Klappers.
Kijk
hiervoor op ons boekenforum.
Interviews
Op Ezzulia staan veel interviews en iedere week komen daar weer nieuwe bij. Kijk hier voor het overzicht van Kort & Krachtig en hier voor de grotere interviews.