Je nieuwe boek Tegenlicht is een roman en geen thriller. Wist je toen je aan dit boek begon al dat het een roman zou worden of bleek dat gaandeweg het verhaal?

Toen ik begon te schrijven had ik weinig houvast, maar dat was precies wat ik wilde. Ik had na een aantal hectische jaren waarin veel was gebeurd, en bovendien bij elk nieuw boek meer van me werd verwacht, behoefte om terug te keren naar hoe het ooit allemaal is begonnen: het kale, intuïtieve schrijven.
Omdat we thuis in een verbouwing zaten, heb ik een kamer gehuurd in de binnenstad van Den Bosch. Dertig vierkante meter in een oud pand met hoge ramen en plafonds. De kamer heb ik leeg gelaten, op een houten tafeltje en een stoel na. Er was geen internet, geen tv, alleen mijn laptop. Ik ging er dagelijks naartoe, gemiddeld zeven uur per dag. Langzamerhand ontstonden er scènes, die weinig samenhang leken te hebben. Ik heb lang gedacht dat ik drie verschillende boeken aan het schrijven was. En zelfs af en toe gedacht dat ik mijn tijd zat te verdoen. Uiteindelijk bleek dat ik wel degelijk aan één boek aan het schrijven was, geen thriller, maar een roman.

 

Wat heeft je geïnspireerd tot het schrijven van Tegenlicht?

Achteraf bezien verschillende dingen. Onze kerstvakantie in Florida heeft op ons hele gezin veel indruk gemaakt. We waren nooit in Amerika geweest en als je daar dan eindelijk eens rondrijdt in zo’n grote Amerikaanse auto, de alligators langs de openbare weg ziet liggen en rondloopt in Wal-Mart en in Disney World, is dat een hele belevenis. Die verwondering wilde ik graag vastleggen. Reizen inspireert sowieso enorm. De eerste aanzet voor Tegenlicht is vier maanden na Florida ontstaan, op het vulkanische eiland La Palma. Berry en ik waren daar op een sportieve wandelvakantie, zonder onze kinderen. Ik zat op een veranda uit te kijken over de rotsen en de Atlantische oceaan en kreeg losjes ideeën over een vrouw die niet uit de gebruikelijke verveling, wraak of lust, maar juist uit een diepgewortelde angst om alleen te zijn, een minnaar neemt. En dat er daarna iets zou gebeuren wat haar leven volledig op haar kop zet. Maar wat, wist ik nog niet. La Palma is op die manier in Tegenlicht terechtgekomen.
Wat me daarnaast altijd al heeft gefascineerd, is de verstrekkende invloed die gebeurtenissen in een jeugd kunnen hebben op het verdere verloop van je leven. Het is bekend dat bepaalde trauma’s pas na vijf generaties uit een familie zijn gesleten. In die zin heeft, op een dieper niveau, mijn eigen jeugd me geïnspireerd.

 

Je schrijft altijd met muziek, welke muziek heb je gedraaid tijdens het schrijven van Tegenlicht en waarom viel de keuze op die muziek?

Ik heb voor de volwassen Vera veel geluisterd naar Don’t Stop The Dance van Bryan Ferry. Voor het kind Vera was dat Running Up That Hill van Kate Bush; daar zat precies de juiste sfeer in, en die sfeer bleek later in het boek ook weer uitstekend te passen bij de volwassen Vera, als ze in nood komt.

 

In Tegenlicht zitten zware thema’s als dood, verdriet, depressie. Toch leest het verhaal vlot en is het goed in balans. Hoe heb je dat voor elkaar gekregen?

Ik heb zelf ook een hekel aan langdradige of al te ‘zware’ boeken, maar ik wil wel graag meegesleept worden. Dus het mag best wat dieper gaan. Een boek moet je ook prikkelen en verrassen. Maar hoe ik dat nu precies heb gerealiseerd: geen idee. Het is gewoon mijn schrijfstijl, denk ik. Er zit een soort ingebouwde redacteur in me, tevens de meest kritische recensent, die mij en de lezer steeds weer behoedt voor al te veel of lange uitwijdingen.

 

De hoofdpersoon in je roman is dierenfotografe. Dat ben je zelf ook geweest. Zitten er nog meer parallellen met je eigen leven in het boek?

Eerst was Vera Zagt nog dierenarts, maar die scènes heb ik achteraf geschrapt. Dierenfotograaf klopte veel beter. Sommige scènes zijn gebaseerd op mijn eigen ervaringen. Vera werd regelmatig in elkaar geslagen door leeftijdsgenoten en dat heb ik helaas in mijn jeugd ook zo mogen beleven. Er zitten wel meer autobiografische elementen in Tegenlicht, meer dan in mijn andere boeken, maar toch is het zeker geen autobiografie. Vera Zagt is een op zichzelf staand personage en haar levensverhaal is niet gebaseerd op dat van mij.

 

Smaakt het schrijven van een roman naar meer of wordt je volgende boek toch weer een thriller?

Ik sluit het zeker niet uit dat ik in de toekomst opnieuw een roman zal schrijven. Je bent zoveel vrijer en kunt er zoveel meer in kwijt dan in een thriller, omdat die laatste toch vooral spannend moet zijn, waardoor je soms mooie passages in zijn geheel moet schrappen.
Maar voorlopig staat er geen roman op het programma. Er zitten maar liefst drie thrillers te dringen, waaronder ook een nieuwe Escober. Heel atypisch heb ik van twee boeken-in-wording niet alleen een aantal scènes, maar ook de verhaallijnen al grotendeels in mijn hoofd.

 

Was er een groot verschil tussen het schrijven van je thrillers en het schrijven van Tegenlicht?

Toen duidelijk was dat het een roman werd, ging ik me afvragen of het allemaal wel boeiend genoeg zou zijn. In thrillers maak je bewust of onbewust gebruik van cliffhangers en andere technieken om de lezer aan je verhaal gekluisterd te houden. Met een roman moet je de lezer op een andere manier aan je verhaal binden, al zitten er zeker ook spannende gebeurtenissen en onverwachte wendingen in Tegenlicht. Ik kon alleen maar hopen dat mijn personages, hun keuzes en belevenissen, samen met de schrijfstijl, het tempo en de woordkeus interessant genoeg zouden zijn. Pas toen mijn meelezers me vertelden niet te hebben kunnen stoppen met lezen, haalde ik opgelucht adem.

Kostte het schrijven van Tegenlicht je meer energie dan het schrijven van je thrillers omdat er meer emotie en zwaardere thema’s inzitten?

Tegenlicht heeft enorm veel van me gevergd. Ik doorleef zo´n boek volledig tijdens het schrijfproces: alles wat Vera Zagt voelde, voelde ik met haar mee. Het is een intensieve manier van schrijven, maar ik denk dat het boek daarom ook voor de lezer gaat leven, dat de woorden verdwijnen en plaatsmaken voor beelden, geuren en emoties. Maar of het meer was dan anders? Ik weet het niet: elk schrijfproces is anders, je kunt dat soort dingen niet zo makkelijk naast elkaar leggen.

 

Hoe lang heb je erover gedaan om Tegenlicht te schrijven? Het is een behoorlijke pil geworden namelijk.

Ruim anderhalf jaar heb ik eraan geschreven. Ik ben er in mei 2010 aan begonnen en had de eerste versie voor kerst 2011 af.

 

Voelt het verschijnen van Tegenlicht een beetje als een debuut omdat het je eerste roman is?

Het is een zelfde soort spanning, die verdwijnt nooit bij elk nieuw boek dat er verschijnt. En ja, het is een roman, maar zo heel anders dan, bijvoorbeeld, Rendez-vous is Tegenlicht nu ook weer niet. Er zit een zelfde soort gepassioneerde liefde in, en een vrouw die emotioneel onmachtig is. Tegenlicht gaat verder en dieper dan Rendez-vous en is een stuk donkerder. Maar iedereen die mijn boeken niet leest vanwege de puzzel, maar vooral vanwege de schrijfstijl, beschrijvingen en personages zal heel gelukkig worden van Tegenlicht, dat weet ik zeker.

 

Ik moest na het lezen van Tegenlicht even bijkomen omdat het boek me echt geraakt had. Het was moeilijk om de personages uit mijn systeem te krijgen. Gold dat voor jou ook of kon je het verhaal na het zetten van de laatste punt meteen loslaten?

Dank je, dat vind ik een groot compliment. Want het betekent dat de personages echt voor je zijn gaan leven, dat je in ze gelooft. Ik kan een verhaal en de personages pas uit mijn hoofd zetten als ik in een volgend schrijfproces zit. En dan nog blijven de hoofdpersonen uit alle boeken altijd bij me, hun belevenissen zijn mijn herinneringen, en die koester ik.

 

Als ik Tegenlicht zou moeten vergelijken met een ander boek dan zou dat Witte Oleander van Janet Fitch zijn (één van mijn favorieten aller tijden) qua sfeer en emoties. Ken je dat boek en ben je het eens met die vergelijking?

Ik heb het boek meteen gegoogled, ik ken het niet dus ik kan er niets over zeggen. Twee meelezers vergeleken Tegenlicht onafhankelijk van elkaar met Haar naam was Sarah, maar ook die roman heb ik, als enige Nederlander waarschijnlijk, nog niet gelezen. De overeenkomst zou er onder meer in zitten dat de hoofdstukken om en om uit het perspectief van een kind en een volwassen vrouw zijn geschreven, en in een ander tijdvak. Daar heb ik ook in Tegenlicht voor gekozen. Enerzijds heb je het enigszins naïeve en hoopvolle kind Vera, dat opgroeit in de jaren zeventig en tachtig en er in slechte omstandigheden het beste van probeert te maken, anderzijds de volwassen Vera die niet onbeschadigd uit die jeugd is gekomen. Hoe die beschadigingen precies zijn ontstaan wordt gaandeweg uit het kindperspectief duidelijk, en de gevolgen ervan ervaart de volwassen Vera.

 

Je bent gestopt als columniste voor Margriet, was dat omdat de koek op was of omdat het schrijven van Tegenlicht al je tijd in beslag nam? Ben je van plan om op termijn weer columns te gaan schrijven?

Ik heb het vijf jaar lang heel leuk gevonden om te doen, maar tijdens het schrijfproces van Tegenlicht merkte ik dat het begon te schuren. Als je in zo’n omvangrijk boek bezig bent, moeten er geen naderende deadlines in je achterhoofd rondspoken. Het schrijven van columns verplicht je bovendien om voeling te houden met het hier en nu, terwijl Tegenlicht juist het tegenovergestelde van me eiste. Misschien dat ik ooit weer columns ga schrijven, maar voorlopig hou ik het bij boeken.

 

Hoe ziet een schrijfdag van Esther Verhoef eruit?

Een échte schrijfdag is onderdeel van een periode die bij mij enkele maanden duurt, waarin ik alleen maar met mijn boek bezig ben. In zo’n periode vangt Berry alle mail en praktische zaken op en mijn telefoon staat uit. Ik sluit me min of meer af van het dagelijkse leven. Ik word wakker uit mezelf, meestal tussen tien en elf uur, ga wat sporten, lees vervolgens artikelen en boeken over het onderwerp waar ik over schrijf en doe research. Het echte schrijven begint meestal pas na twee, drie uur ’s middags. Soms onderbreek ik het schrijven om te eten of wat anders te gaan doen, soms ga ik door tot ver na middernacht – afhankelijk van hoe diep ik in het verhaal zit. Wat ik altijd nodig heb, is een lege agenda. Verplichtingen van welke aard dan ook, maar vooral op het sociale vlak, storen te erg in een schrijfproces. In juni duik ik weer onder – ik heb er nu al heel veel zin in!

 

 

Foto: Mark Uyl | website (gebruikt met toestemming)
Met dank aan: Uitgeverij Anthos

Eindredactie: Gerd Boeren

 

        

 

 

---

Tegenlicht
Auteur: Esther Verhoef
Uitgeverij Anthos
ISBN: 978 90 414 1429 8
Gebonden
Prijs: € 19,95
Verschenen: april 2012

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Vera Zagt heeft het niet gemakkelijk gehad als kind. Haarmoeder zat vaker in een psychiatrische inrichting dan dat ze thuiswas, haar autoritaire vader behandelde haar alsof ze een van zijn rekruten was en gepest worden op schoolwas ook eerder regel dan uitzondering.

Als volwassene heeft Vera nog altijd een beschadigd zelfbeeld. Ze is inmiddels twintig jaar samen met Lucien Reinders, een succesvol ondernemer. Haar huwelijk, haarwerk als dierenfotografe en haar huis – ’t Fort – zijn de driewankele pijlers waarop haar leven steunt. Wanneer de relatie met Lucien onder druk komt te staan, raakt Vera in paniek en vlucht in een buitenechtelijke verhouding. Dan gebeuren er meer dingen waardoor ze langzaam maar zeker de controle verliest. Om zich te kunnen ontplooien zal Vera zich moeten losmaken van haar traumatische ervaringen en haar zorgvuldig opgebouwde murenmoeten afbreken: Vera moet leren leven en vertrouwen krijgen. Maar is het daarvoor niet te laat?

Met haar veelgeprezen inlevingsvermogen weet Esther Verhoef in de huid van haar personages te kruipen, en legt zij op indringende en genadeloze wijze pijnlijke emoties bloot.

 

---