Hoe ben je op dit verhaal gekomen?

Ik reisde ooit van Miami via Londen terug naar Amsterdam en in Londen raakten onze koffers kwijt. De rest kreeg de koffers, maar de mijne was verwisseld. Die heb ik toen meteen teruggestuurd, maar het fascineerde me wel. Wat in een koffer zit is eigenlijk een mini-leven, een huis in het klein. Zo is het idee ontstaan.
 

Waarom wilde je een boek over het Duitsland net voor de oorlog schrijven?

Ik was eerst helemaal niet van plan om iets over de oorlog te schrijven, maar het was onvermijdelijk. Ooit was ik getrouwd met een Duitse man. Zijn broer trouwde met een ‘ossi’ toen het IJzeren Gordijn net twee jaar was gevallen.

Tja, en waarom Berlijn? Die stad heeft zo’n heftige geschiedenis. Berlijn heeft een naziverleden en een DDR-verleden, dus kwam het eigenlijk van de ene dictatuur in de andere. Ik wilde het een twist geven. Ik was heel benieuwd hoe het leven net voor de oorlog was voor een burgervrouw. Hoe zijn mijn leven eruit hebben gezien als ik in die tijd had geleefd? Dat vind ik interessant. Het zijn daarnaast twee liefdesverhalen die parallel lopen en ook over identiteit gaan. Komen keuzes voort uit wie ik ben of door wat ik heb meegekregen? Dat trekt me altijd. Hoe zou het zijn om in het leven van iemand anders te stappen? Dat is ook de basis voor mijn acteren en schrijven. Dat je je voorstelt hoe het leven van iemand anders is door steeds weer in een ander bestaan te stappen.
 

Waar heb je het verhaal geschreven?

Ik ben twee weken naar een huis in Berlijn gegaan waar schrijvers kunnen werken. Dat vind ik prettig, want echt in mijn eentje werken vind ik te eng. Dan ben ik bang dat ik veel te lang doorwerk of dat ik me er in verlies. Berlijn is tegenwoordig hot & happening, maar je kunt je niet voorstellen hoe het ervoor was. Het is soms net alsof de stad zelf schuld heeft aan haar verleden. Zo kortgeleden is daar van alles gebeurd. De sfeer is Berlijn is best raar. Daarom was ik blij dat ik in het huis zat. ’s Avonds at en dronk ik wat met andere schrijvers en dus kreeg ik geen kans om door het verhaal te worden bevangen. Met Kaja en Helena ben ik later nog een keer naar Berlijn geweest, maar toen hebben we vooral veel gelopen.
 

Hoe heb je research gedaan?

Ik zat aan de Wannsee, in een buitenwijk van Berlijn, op loopafstand van villa Wannsee waar de Wannsee-conferentie werd gehouden. Hier werd ooit besloten dat het Jodenprobleem moest worden opgelost. In de villa zat onder meer een grote bibliotheek, waar ik veel heb gezocht en gevonden. Ook ben ik naar het concentratiekamp en naar de wijk Oranienburg geweest. Dat moet ook wel, want door die dingen krijgt het verhaal vorm. En het moet allemaal kloppen. Daarom heeft een Duitse historicus alles gecheckt, want ik wilde absoluut geen fouten maken.
 

Waarom heb je gekozen voor een verhaal in een verhaal?

Ik wilde graag iets doen met een dubbelverhaal. Ik vond het mooi om een thema vanuit twee perspectieven te bespreken.
 

Lijken de hoofdpersonen Lizzy en Sylvi op jou?

Lizzy staat het dichtst bij me, al ben ik het niet. Ze heeft de relativering en onzekerheid die ik ook heb. Sylvi lijkt op mij, omdat ik net als zij heel standvastig ben als ik iets heb besloten. Daarnaast ben ik eveneens best zachtaardig.
 

Wat is het verschil tussen Het Vergeten Gezicht en je vorige twee boeken?

Ik heb ooit het predicaat  ‘koningin van de zwarte humor’ gekregen, maar daar is in dit boek geen sprake van. Dit is een serieuzer boek. Soms heb ik me afgevraagd waarom ik zo’n heftig onderwerp had gekozen. Wel heel ambitieus, maar zonder pretenties. Ik heb geprobeerd om de geschiedenis te bekijken vanuit een vrouw zoals ikzelf en de geschiedenis te laten beleven door een vrouw die ik had kunnen zijn: eind jaren dertig in nazi-Duitsland. De uitgever noemt dit boek gelaagder dan de vorige boeken. Het is ook minder cynisch en minder gemakkelijk geschreven.
 

Wat was je gevoel toen je klaar was met het schrijven?

Ik ben nog steeds heel opgelucht dat het boek af is. Ik heb er twee jaar hard aan gewerkt. Net voor de bevalling heb ik de eerste versie ingeleverd. Na de bevalling moest ik wat aanpassingen doen en dat was best pittig. Qua noeste arbeid was ik blij dat het er op zat. Ik heb veel geschreven om het verhaal rond te krijgen, maar moest uiteindelijk ook veel schrappen.
 

Heb je een favoriete passage in Het Vergeten Gezicht?

De scènes in het bos met de oude man en de passages tussen Lizzy en Markus. Van sommige passages ga je houden en met sommige heb je wat minder.
 

Wat is jouw favoriete boek?

De geschiedenis van de liefde van Nicole Krauss. Ik kan helemaal vol zijn van een boek. Momenteel lees ik een boek van Alex van Galen, die ook ooit voor Sam Sam (comedyserie waarin Elle heeft gespeeld, MO) heeft geschreven.
 

Marion Bloem, jouw schoonmoeder, is een bekende schrijfster. Heeft zij een rol gespeeld bij de totstandkoming van je boek?

Ik heb het boek niet eerst aan haar laten lezen, want ik wil vooral mijn eigen ding blijven doen. Mijn man Kaja is mijn criticus, net als mijn redacteur. Als veel mensen zich ermee gaan bemoeien, krijg ik te veel meningen en ik wil wel mijn eigen verhaal blijven vertellen.
 

Hoe vind je het dat lezers plezier beleven aan jouw boeken?

Het gekke is dat ik daar best aan moet wennen. Als acteur, zeker als toneelacteur, beleef je de reactie in de zaal. Het voelt alsof je het samen doormaakt. Ik ben heel blij als ik hoor dat mensen in mijn boek zitten. Dat vind ik heel leuk. Lezen doe je namelijk altijd in je eentje. Als ik zelf iets lees, moet ik er ook met iemand over praten. Wil ik het delen. Dat had ik nu met Alles is verlicht van Jonathan Safran Foer. Dat vind ik dan zo mooi, dat ik tegen mijn man zeg dat hij het ook moet lezen.


Foto: Jan van Schooten

 

---

Het vergeten gezicht
Auteur: Elle van Rijn
Uitgeverij Ambo|Anthos
ISBN 978 90 414 1557 8
Paperback
Prijs 19,95
Verschenen: maart 2010

 

 

 

 

 

 

 

Lizzy, een jonge freelance journaliste, ontvangt na een trip naar het buitenland een koffer thuis die niet de hare is. Aan wie behoren deze vrouwenkleren, schoenen en toiletspullen toe? In de koffer zit ook een oude Duitse roman, Das vergessene Gesicht. Lizzy raakt gefascineerd door het indrukwekkende liefdesverhaal dat zich vlak voor de oorlog in nazi-Duitsland afspeelt. Ze besluit op zoek te gaan naar de eigenares van het boek en reist af naar Berlijn. Daar ontmoet ze Markus, die haar vertelt dat de vrouw die zij zoekt is verdwenen. Hij wacht al een jaar wanhopig op haar terugkeer en Lizzy besluit hem te helpen. Ze raakt verstrikt in een web waarin heden en verleden zozeer door elkaar beginnen te lopen dat Lizzy vreest voor haar eigen identiteit. Het vergeten gezicht is een ruw, aangrijpend en vervreemdend boek, dat geen enkel taboe uit de weg gaat. Elle van Rijn laat op sublieme wijze liefde en angst samensmelten en zij laat zien welke desastreuze gevolgen het Duitse oorlogsverleden heeft gehad op volgende generaties. 

 

---