Ezzulia Interview:
Coen Peppelenbos
Door Derwent Christmas | Ezzulia.nl
22 juni
2008 | Naar de letter gelezen is
debutant Coen Peppelenbos eigenlijk geen debutant meer. Hij publiceerde
de poëziebundel Sing Sing, schreef samen met Doeke Sijens twee
vrolijke gayromans, werkte mee aan diverse bloemlezingen en publiceert met
regelmaat in het literaire tijdschrift Tzum. Toch ziet de schrijver dat
zelf anders: ‘Victorie is mijn eerste solowerk op prozagebied en dat noem
je doorgaans een debuut.’ En dan is er nog het gevoelsaspect: ‘Ik heb bij dit
boek ook meer het gevoel dat ik laat zien wat ik kan. Dat ik humoristische
boeken kon schrijven wist ik, dat ik in staat was om een serieus boek te
schrijven in mijn eentje was voor mij nieuw.’
Een diep individueel gevoel van geluk
Wellicht heeft dat gevoel ook te maken met het decor waarin de roman speelt, jouw geboortegrond Salland?
Wat ik in eerste instantie wilde, was dat er
überhaupt over Salland geschreven werd. Tot nu toe bestaat Salland niet in de
Nederlandse literatuur. Omgekeerd ook niet. Er is nauwelijks literatuur en kunst
te vinden in Salland. In Heino, dorpje in de buurt, kon je op het kasteel Het
Nijenhuis moderne kunst zien. Die kunst is nu ook al verplaatst naar Zwolle
zodat je met gerust hart kunt zeggen dat er in een straal van twintig kilometer
rond Raalte geen enkel modern kunstwerk te vinden is. Vroeger fietste ik altijd
naar Deventer of Zwolle om in de grote boekhandels rond te neuzen. Oases voor de
naar boeken dorstige tiener.
Je beschrijft Salland niet bepaald positief. Het lijkt wel of je de behoefte had af te rekenen met de streek?
Misschien alleen op cultureel gebied. Ik denk
niet dat ik veel nare eigenschappen beschrijf. De gemiddelde Sallander is iemand
van weinig woorden. Als kind word je heel erg getraind in het interpreteren van
non-verbale signalen. Kom je daarna in een andere streek van het land wonen dan
ben je al snel geneigd om te denken dat andere Nederlanders veel te veel praten.
Zelfs Groningers, die toch niet de naam hebben, vind ik al veel te wijdlopig.
Voor de rest: er zijn geen hartelijker mensen dan Sallanders.
Aan het einde van hoofdstuk één lijkt de verteller ineens milder geworden over Salland. Vanwaar die omslag in het verhaal?
De hoofdpersoon van dat deel, Merijn van
Starkenborg, is weggetrokken van Salland en woont in Den Haag. Hij merkt door de
moord op zijn broer dat hij nog met handen en voeten gebonden is aan zijn
geboortestreek. Ondanks zijn weerzin voelt hij zich daar thuis en dat geeft hij
pas toe aan het einde van dat deel. Dan heeft hij steeds meer door wie hij
eigenlijk is en wat hij eigenlijk wil. Hij is een mislukte fotograaf, hij heeft
weinig doelen in zijn leven en de dood van zijn broer zorgt ervoor dat hij
eindelijk handelend optreedt en politiek actief wordt. Zijn makke is dat hij er
steeds met een vertraging achterkomt wat hij wil.
Je was eerst een roman aan het schrijven over een populist die een politieke partij opricht en vervolgens wordt vermoord. Toen Pim Fortuyn werd doodgeschoten, ben je gestopt met die roman, omdat je bang was dat mensen meenden dat je over hem schreef. Het tweede hoofdstuk van Victorie gaat over een leraar die een leerlinge in zijn kelder heeft opgesloten. Schrok je toen vlak voor de verschijning van de roman ineens het nieuws over de 73-jarige Josef F. uit Oostenrijk kwam?
Nee, nu was het wel lekker dicht tegen de publicatiedatum aan. Wie weet levert dat gegeven extra aandacht op, alhoewel mijn uitgever beducht is om het boek in zo’n sensationeel kader te zetten. Bovendien zijn dit soort schandalen er continu. Ik had het wel eerder bij Natascha Kampusch. Toen was het boek nog lang niet uit en toen dacht ik: het zal me toch niet weer gebeuren?
Overigens was ik al eerder gestopt met die
andere roman: op het moment dat Pim Fortuyn begon met zijn beweging. Mijn
hoofdpersoon was een flamboyante biseksueel die precies zei wat de mensen wilden
horen en schaamteloos open was over zijn seksuele voorkeuren en op grond daarvan
werd hij razend populair. In mijn hoofd zat een eindscène die zou spelen in de
Tweede Kamer: daar zou hij worden vermoord. Toen kwam Fortuyn en bijna alles wat
er in dat stormachtige jaar gebeurde had ik bedacht: alsof het boek al verfilmd
was voor het scenario klaar was. Ik kon die eerste hoofdstukken meteen in de
prullenbak sodemieteren. Het heeft toen even geduurd voordat ik weer kon
beginnen. Er zitten nu nog een paar kleine scènes uit het oorspronkelijke boek
in: voor de rest is alles anders.
De enige
hoofdpersoon die een ‘echt’ verhaal met zich meedraagt is Sarah. Dat verhaal
vertel je niet. Vanwaar die keuze?
Ik houd van boeken met een blinde vlek. Zo
zit er in Boven is het stil van Gerbrand Bakker een buurman die nooit in
beeld komt. Er wordt wel over hem gesproken, maar hij komt nooit langs, hij
heeft het net te druk etcetera. Bij Sarah, het meisje uit mijn roman, weet je
dat ze een heftige tijd achter de rug heeft: daarom is ze ook verhuisd naar
Salland. Ik raak het in een paar zinnen aan, maar ik leg niets uit. Daardoor
blijft ze mysterieus: haar precieze drijfveren ken je niet. Toch zal elke lezer
aanvoelen dat de reden voor haar eigenzinnige gedrag gelegen is in haar
verleden.
In de roman zitten nogal wat zaken die de actualiteit raken: stille tochten, onderwijsvernieuwingen, de oprichting van nieuwe politieke partijen. Waarom heb je daarvoor gekozen?
Omdat er in de Nederlandse literatuur niet zo
heel veel over de actualiteit wordt geschreven. Schrijvers lijken vooral
geïnteresseerd in de psychologie van hun personages. Het lijkt of die mensen
nooit eens op straat komen en iets van werkelijk belang beleven. Ik had geen zin
in het zoveelste boek over iemand die niet weet wat hij met zijn leven aan moet
en dus maar niets doet. Die romans zijn er al teveel. Bij mij gaan de personages
wel iets doen.
De titel verwijst naar de politieke partij, maar betekent natuurlijk ook overwinning. Heeft de titel voor jou ook die dubbele betekenis? Zo ja, welke overwinning zit er dan in de roman?
Victorie, de politieke beweging is genoemd
naar Victor, de vermoorde broer van Merijn. Door iets te gaan doen na de dood
van zijn broer overwint Merijn zijn vroegere ik. Hij verandert, al blijkt pas
veel later dat hij dat doet op totaal verkeerde aannames.
Je bent docent, recensent, literatuurdeskundige, bloemlezer, redacteur, interviewer, hoofdredacteur van Tzum. Waarom was het nog nodig om een roman te schrijven?
Volgens mij ben ik geen literatuurdeskundige,
want dan moet je allerlei ingewikkelde Franse filosofen snappen en dat is mij
nooit gelukt. Ik ben redelijk concreet bezig met literatuur. Maar je hebt
gelijk: ik doe veel, maar dat is meer uit het angstige idee van een tienkamper
die hoopt door veel takken van sport te beoefenen erachter te komen dat hij er
in één uitblinkt. Al die dingen die ik doe maken mij als schrijver beter.
Ieder verhaal heeft een verhaallaag en een thematische laag: wat heb je met je verhaal willen vertellen?
In essentie komt het erop neer dat je pas
iets kunt bereiken als je weet wie je bent. Dat geldt voor alle personages in
mijn boek.
Je maakt in het boek (via de personages) heel duidelijk dat je kunst belangrijk vindt. Waarom heeft kunst zoveel waarde voor je?
Ik was me er niet zo van bewust. Ik denk dat
ik enkele gelukkige momenten in mijn leven koppel aan het zien van kunst. Als je
voor het eerst in het Stedelijk Museum komt en een bescheiden Monet ziet. Als je
voor het eerst in Musée d’Orsay komt en alle beroemde schilders voor je ziet. Of
vorig jaar toen ik voor het eerst dat schilderij van David over Marat zag in
Brussel. Het heeft met een diep individueel gevoel van geluk te maken. Je hoeft
maar een paar prachtige schilderijen te zien en je kunt weer weken vol politiek
gewauwel van Wilders en Verdonk aan.
Seksualiteit speelt een belangrijke rol in het boek. Het lijkt zelfs zo te zijn dat alle serieuze keuzes die de personen moeten maken direct of indirect gekoppeld zijn aan seksualiteit. Mee eens?
Mee eens. Dat komt vooral omdat de meeste personages nog jong zijn en op zoek zijn. Vooral in het laatste deel is iedereen nog dolend in het seksuele landschap. Wat voor de één een spel is, is voor de ander een vorm van machtsmisbruik. Juist tijdens seks moet je jezelf volledig kunnen overgeven aan een ander. Je ziet bij de drie jonge mensen in deel drie dat dat nooit helemaal lukt, omdat iedereen een geheime agenda heeft.
Daarnaast denk ik dat de positieve en negatieve eigenschappen van mensen in verhevigde mate duidelijk worden in de manier waarop ze seks beleven of ondergaan. Dat is in ieder geval wel aan de hand met de personages in Victorie.
Foto: Jean-Paul Yska
Victorie
Auteur: Coen Peppelenbos
De Arbeiderspers
ISBN 978 90 295 6681 0
Paperback
Prijs 16,95
Victor woont samen met zijn broer en twee tantes op een kasteeltje in Salland. Op een dag wordt hij gevonden, vermoord. Zijn vriendin Sarah is spoorloos verdwenen. Zijn vriend Stefan blijft alleen achter. Wat is er gebeurd aan het eind van het examenjaar waarin deze drie uitdagende jongeren op zoek waren naar de grenzen van het bestaan? Na Victors dood ruilt zijn broer Merijn zijn leventje als fotograaf in voor een actieve rol als leider van de politieke beweging Victorie. Zijn persoonlijke zoektocht tijdens de verwerking van de dood van zijn broer wordt in de krant gevolgd door de gefrustreerde moordenaar. Victorie is een roman die aansluit bij de actualiteit van geweld, massahysterie, uit de grond gestampte politieke bewegingen en de grimmige wereld waarin jongeren moeten zien te overleven.
Wil je reageren op dit interview?
Dat kan op het forum van Ezzulia, waar een apart topic is aangemaakt
voor de discussie over de boeken van Coen Peppelenbos.
Kijk
hiervoor op ons boekenforum.
Interviews
Op Ezzulia staan veel interviews en iedere week komen daar weer nieuwe bij. Kijk hier voor het overzicht van Kort & Krachtig en hier voor de grotere interviews.