Interview
Camilla Way
Door Jessie van Loon | Ezzulia.nl
28 oktober 2008 | In 2007 debuteerde Camilla Way met The Dead of Summer. Inmiddels is het boek in het Nederlands verschenen onder de titel Hartje zomer. Centraal in deze literaire thriller staat de merkwaardige vriendschap tussen de tieners Anita, Denis en Kyle. In het boek vertelt de nu twintigjarige Anita Naidu over die gruwelijk eindigende zomer van 1986 die alleen zij zou overleven.
In de zomervakantie struinen de drie
hoofdpersonen bijna dagelijks de oevers van de Theems af. Opvallend zijn de
gedetailleerde beschrijvingen van hun tochten. Camilla Way groeide zelf
in deze omgeving op, dus hoe autobiografisch zijn die beschrijvingen? En hoeveel
van haar eigen gedachtegoed heeft ze meegegeven aan de hoofdpersoon? Tijd om
kennis te maken met deze Britse auteur.
"Niemand wordt als moordenaar geboren"
Camilla, je roman speelt zich af vlakbij de plaats waar jij bent opgegroeid. Was jij als kind ook vaak langs de oevers van de Theems te vinden en heb je voor de enscenering van Hartje zomer dan ook geput uit je eigen herinneringen?
Ik ben geboren en getogen in Greenwich,
vlakbij de Theems en inderdaad vlakbij het gebied langs de rivieroever waar
Anita en de jongens vaak rondhangen. Intussen is de omgeving helemaal
gerenoveerd en ziet het er heel anders uit dan in de tachtiger jaren toen ik er
als kind woonde. Daarom ben ik, toen ik aan Hartje zomer begon, ook niet
teruggegaan: ik heb mijn herinneringen als uitgangspunt genomen. Niet alles zal
tot in detail kloppen, maar dat doet er niet zoveel toe; ook Anita vertelt aan
de hand van haar herinneringen. Het ging me meer om de sfeer die ik bij de lezer
wilde oproepen. En zodra ik met schrijven begon, merkte ik dat ik me veel meer
kon herinneren dan ik had verwacht. De geur van de smalle achterafstraatjes en
de rivier bij vloed, de vreemde leegte en uitgestrektheid van de rivieroevers,
de enorme autokerkhoven langs de kant en de weeïge stank van de oude
diervoederfabriek; dat zijn de dingen die ik in het boek wilde ‘vangen’. Maar
ook de opwinding die ik als kind voelde als ik daar rondzwierf. Ik weet nog dat
ik het er nogal griezelig vond, een beetje gevaarlijk zelfs, dat gevoel dat je
hebt als je iets doet wat eigenlijk niet mag. En tegelijk had ik zelfs als kind
al een intense liefde voor de Theems en vond ik het stedelijke landschap
eromheen iets moois hebben. Die omgeving is heel belangrijk geweest voor mijn
boek; nog voordat ik de personages had en de plot, wist ik wáár het boek zich
moest afspelen.
Aan
het begin van het boek refereer je kort aan de moord op James Bulger, de kleuter
die in 1993 werd vermoord door twee tienjarige jongens. Hebben dergelijke
moordzaken je geïnspireerd of vind je het vooral fascinerend om te zien hoe de
maatschappij reageert op jonge criminelen?
Eigenlijk allebei, maar wat me vooral
fascineert, is de manier waarop onze maatschappij reageert op kinderen die een
moord plegen. Films als Carrie, Rosemary’s Baby en The Exorcist
doen het goed bij ons, en het idee van het intrinsiek slechte kind vinden we dan
vooral spannend. Maar als een kind in het echt een moord begaat, staan de
kranten vol met suggestieve koppen als ‘In de klauwen van de duivel’ en
‘Satanskind’. Het lijkt wel alsof we met alle geweld een bovennatuurlijke
oorzaak willen toeschrijven aan zulke gebeurtenissen, zodat we als maatschappij
vooral geen verantwoordelijkheid hoeven te nemen. Maar wát de media ook zeggen,
geen enkel kind komt door en door slecht ter wereld.
Anita, hoofdpersoon van Hartje zomer, zegt aan het begin van het boek dat dergelijke dingen ‘gewoon gebeuren’, alsof ze de moorden wil vergoelijken. Denk jij net als Anita dat het leven loopt zoals het loopt, en dat de omstandigheden de moordenaar maken?
Ik denk dat er allerlei factoren zijn die van iemand een moordenaar kunnen maken: geestesziekten, kindermisbruik, verwaarlozing, vervreemding, milieu. Niemand wordt als moordenaar geboren. Toen de moordenaars van James Bulger op hun achttiende vrijkwamen, was een groot deel van de bevolking voor herinvoering van de doodstraf. Ik begrijp dat niet, echt niet. Anita’s uitspraak is een indicatie voor haar onvermogen de wereld te zien zoals wij die zien, en voor de manier waarop ze in het leven staat. Verderop in het boek zegt Kyle tegen Anita: “Niemand vermóórdt zomaar iemand anders. Dit is geen tv.” Dat is het verschil tussen Kyle en Anita, want ondanks al zijn eigen problemen en z’n eigen isolement is Kyle uiteindelijk degene die wél in de realiteit leeft.
Als er één centraal thema is aan te wijzen in Hartje zomer, dan zou ik zeggen dat dat ‘eenzaamheid’ is. Vanaf het moment dat Anita besefte dat er een wereld buiten de hare bestaat, gaat ze gebukt onder de wetenschap dat ze nooit precies zal weten wat een ander denkt en omgekeerd. Naar mijn idee is dit de basis voor Anita’s existentiële angst voor het leven en haar mensenschuwheid. Kun je Anita’s opvattingen zien als een soort uitvergroting van je eigen ideeën over intermenselijke contacten: dat mensen uiteindelijk niet in staat zijn een ander te bereiken en dat we het moeten doen met wat andere mensen je vertellen en laten zien?
Existentiële eenzaamheid is een onderdeel van
de condition humaine en is al zo vaak onder de loep genomen in de literatuur dat
het bijna een cliché is geworden. Hartje zomer eindigt met een sprankje
hoop als Anita een punt bereikt waarop ze vanaf haar onbewoonde eiland contact
probeert te maken. Maar over het geheel genomen gaat het boek inderdaad over
menselijk isolement. Ik ben geboeid door het idee dat we allemaal op zoek zijn
naar een zielsverwant, een maatje, iemand om ons leven mee te delen, onze
wederhelft; daar zijn de meesten van ons voortdurend mee bezig, omdat we
doodsbang zijn voor eenzaamheid. Maar zijn we uiteindelijk wel in staat om een
ander volledig te begrijpen en te ‘kennen’? Niettemin is mijn volgende roman
(deels) een liefdesverhaal waarin de romantische liefde tussen twee personen
wordt gevierd. En ach, uiteindelijk zijn het maar gewoon romans die je hooguit
aan het denken zetten.
Een ander thema in Hartje zomer is dat van de preadolescentie, een moeilijke
tijd voor alle kinderen, en zeker voor jongeren die zich niet kunnen of willen
conformeren aan het grotere geheel. Hebben dergelijke kinderen jouw speciale
belangstelling?
Die fase tussen de kinderjaren en de
puberteit is naar mijn idee een soort zwart gat in onze ontwikkeling. Het is de
tijd waarin de invloed van de ouders afneemt, maar we nog niet in de wereld
staan als zelfstandige mensen. Het is een hele schimmige, intense periode waar
je alleen doorheen moet. Voor veel kinderen – ook als ze zich normaal
ontwikkelen – een moeilijke tijd. Ik heb in Londen gewerkt op de redactie van
een meidenblad en we kregen veel brieven. Ik was verbijsterd hoe morbide die
vaak waren; heel wat kinderen van die leeftijd zijn geobsedeerd door het
bovennatuurlijke, door de dood van zichzelf, die van hun huisdieren of familie,
door moord en zelfbeschadiging. Ik denk dat het een fase is waar velen van ons
doorheen gaan en uiteindelijk komen we er wel weer uit (de meesten van ons in
elk geval, hopelijk!), maar ja, het is wel degelijk een gemeenschappelijk
stadium in onze rijping. Daarnaast was ik geboeid door het feit dat ouders vaak
totaal onwetend zijn van wat er omgaat in de hoofden van hun kinderen. Het is
natuurlijk ook gemakkelijk om, als je kinderen hun tanden staan te poetsen, met
hun huiswerk bezig zijn of zitten te eten, aan te nemen dat alles in orde is.
Terwijl in werkelijkheid al die donkere gedachten onder de oppervlakte broeien;
in mijn boek zelfs letterlijk, vandaar het motief van de grotten.
Hartje zomer is in feite één lange monoloog van Anita tegen psychiater dr. Barton. Heb je deze arts opzettelijk tussen lezer en verteller geplaatst als soort van tussenpersoon, of lieten het einde van het boek en de thematiek je geen andere keus?
Zoals je zelf al aangaf, gaat Hartje zomer
voor een belangrijk deel over menselijk isolement, maar dr. Barton belichaamt
een sprankje hoop voor Anita; ik wilde de lezer achterlaten met de gedachte dat
ze uiteindelijk toch in staat is om om hulp te vragen. Dr. Barton is zeg maar
een lichtstraal in de duisternis.
In je boek staat geen woord teveel, het is een knap staaltje van ‘show them, don’t tell them’. Helpt je achtergrond als redacteur je bij het schrappen van overbodige tekst, en is het werkelijk mogelijk om voldoende afstand te nemen van wat je schrijft om te zien wat gemist kan worden?
Ik denk wel dat ervaring met redactiewerk
helpt. Je raakt gewend aan het wegsnijden van overbodige ballast. Maar het is
ook gewoon mijn natuurlijke manier van schrijven. Het past bovendien bij Anita’s
aard om heel to-the-point en sober te vertellen, alsof ze zich van de
gebeurtenissen distantieert. Maar ik houd van die economische schrijfstijl in
het algemeen. Hoewel ik ook het werk bewonder van schrijvers van weelderig,
bloemrijk proza, zoals Salman Rushdie, geef ik de voorkeur aan auteurs
als Steinbeck, Carson McCullers en Patrick Hamilton en hun
ogenschijnlijk zo eenvoudige, dichterlijke proza.
Je had het net over je nieuwe roman. Kun je voor ons een tipje van de sluier oplichten?
Ja hoor. Ik ben zelfs al bezig met mijn derde roman. Hoewel het nog erg vroeg is om daar iets over te zeggen, kan ik je vertellen dat het een detective is die zich afspeelt in het donkere hart van Londen’s West End. Mijn tweede roman, Little Bird, verschijnt hier in Engeland in november. Het is weer een psychologische thriller, maar tegelijk een liefdesgeschiedenis. Een kind wordt ontvoerd en groeit in volkomen afzondering op, zonder taal. Ze verwildert, maar later ontsnapt ze. Als jongvolwassene probeert ze een nieuw leven te beginnen, maar dan haalt haar verleden haar in. Uiteindelijk gaat het boek over de genezende kracht van liefde en vriendschap.
Little Bird verschijnt in Nederland in mei 2009 onder de titel Klein vogeltje.
Foto: met dank aan uitgeverij Unieboek
Hartje zomer
Auteur: Camilla Way
Oorspronkelijke titel: The Dead of Summer
Uitgeverij: Van Holkema & Warendorf
ISBN 978 90 269 8578 2
Paperback
Prijs 16,95
Het was een lange, hete zomervakantie. Aan het einde van die zomer waren
er drie van ons dood. Na de dood van haar moeder verhuist de
dertienjarige Anita naar een nieuwe stad, een nieuw huis en een nieuwe
buurt. De schoolvakantie begint net en de zomer lijkt oneindig.
Tegenover Anita woont Kyle. Hij is cool, nors, laconiek en kent de beste
verstopplaatsen. Volgens hem stikt het van de vergeten en vervallen
mijnen tussen de huizen en de rivier. De perfecte plek om te spelen voor
kinderen die niks beters te doen hebben. Een perfecte plek voor het
verschrikkelijkste misdrijf dat het stadje ooit heeft meegemaakt. Deze
zomer zal alles veranderen.
Kijk hier voor de recensie van Jessie van Loon.
Kijk voor meer over Camilla Way op De Boekenplank
Wil je reageren op dit
interview?
Dat kan op het forum van Ezzulia, waar een apart topic is aangemaakt
voor de discussie over de boeken van Camilla Way.
Kijk
hiervoor op ons boekenforum.
Interviews
Op Ezzulia staan veel interviews en iedere week komen daar weer nieuwe bij. Kijk hier voor het overzicht van Kort & Krachtig en hier voor de grotere interviews.