Ezzulia interview
Annet de Jong
Door Eric Herni | Ezzulia.nl
12 juli 2009 | Annet de Jong (Rotterdam, 1970) is sinds 1994 journaliste bij De Telegraaf. Ze studeerde Engelse taal- en letterkunde aan de Universiteit Leiden en deed de Postacademische Dagblad Opleiding Journalistiek aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Vorig jaar verscheen haar debuut Vuurkoraal, waarvan in korte tijd meer dan 10.000 exemplaren werden verkocht. Tevens werden de filmrechten van dat boek al vrij snel verkocht. Dossier Tobias, de tweede thriller van Annet de Jong, verscheen eerder dit jaar en oogstte tot dusver uitstekende kritieken. Begin juni verscheen Factor 10, een kort verhaal van haar hand, in de door Simon de Waal samengestelde bundel Summercrime.
Annet de Jong woont en werkt in
Amsterdam.
"De wet werkt in de hand dat ouders eigen rechter gaan spelen"
Wil je voor de bezoekers van Ezzulia vertellen waar Dossier Tobias precies over gaat?
Dossier Tobias gaat over
een jongetje dat het slachtoffer wordt van kinderontvoering. Vrijwel dagelijks
lees je in de krant over kinderen die door hun vader of moeder worden meegenomen
naar het buitenland. In mijn boek wordt het Pools-Nederlandse jongetje Tobias
inzet van een harde strijd tussen zijn gescheiden ouders, een strijd tussen
Warschau en Amsterdam. Het is gebaseerd op een waargebeurd verhaal.
Dossier Tobias gaat onder andere over falende wetgeving en onverwerkte trauma’s. Hoe heb jij je in die materie verdiept?
Het onderwerp lag voor het
oprapen: Dossier Tobias is geïnspireerd op de ontvoering van mijn neefje.
Ik heb die zaak van dichtbij gevolgd en mijn tanden gezet in het Haags
Kinderontvoeringsverdrag, een verdrag dat een kwart eeuw geleden in het leven is
geroepen om te voorkomen dat kinderen uit gemengde huwelijken door een van de
ouders naar het buitenland wordt ontvoerd. Het verdrag pakt vaak in het nadeel
uit van Nederlandse moeders en van de kinderen. Het gaat uit van het principe
dat het altijd beter is de kinderen terug te sturen naar het land waar ze het
laatst verbleven. Ze zouden veel meer naar het belang van het kind moeten
kijken.
Ontvoering van kinderen door één van de ouders lijkt steeds vaker voor te komen.
Er zijn steeds meer internationale
huwelijken, dus het komt vaker voor. Ik was dus niet alleen getuige van een
ontvoeringszaak, maar heb er ook een rol in gespeeld. Tobias wordt door zijn
vader naar Warschau ontvoerd, terwijl de Nederlandse rechtbank heeft bepaald dat
hij bij zijn moeder in Amsterdam mag blijven. Dat gebeurde dus precies zo met
mijn neefje. En voor je het weet zit je dus als familie een terugontvoering te
beramen, omdat je geen vertrouwen hebt in de Poolse rechtbank en een uitspraak –
die vele maanden in beslag neemt - niet wilt afwachten. We zijn hem gaan halen.
Erg spannend allemaal.
Wat is jouw mening over het Haags Kinderontvoeringsverdrag?
Het is vooral de uitvoering van
het verdrag door de Nederlandse rechters waarover ik mij heb verbaasd toen ik me
er verder in ging verdiepen. Nederland is graag het braafste jongetje van de
klas en stuurt vaak de kinderen linea recta terug omdat dat nu eenmaal het
uitgangspunt van het verdrag is. Het verdrag biedt genoeg mogelijkheden om van
dat principe af te wijken, alleen die uitzonderingsgronden worden door onze
rechtbanken nauwelijks toegepast, omdat dat bij ons zo is afgesproken. Niet
goed, vond ook de politiek. Dus ze gaan nu wel proberen er iets aan te
verbeteren, maar hoe dat in de praktijk uitpakt moeten we nog maar zien.
Bij ontvoeringen gaat het vaak om buitenlandse partners. Eigen schuld, is vaak de reactie van de omgeving. “Dat had je van tevoren kunnen weten”. Wat is jouw mening?
Dat vind ik nogal kortzichtig. Ook al strandt één op de drie huwelijken, iedereen denkt 'dat gaat ons niet gebeuren'. Als je als Nederlandse vrouw met een Amerikaan of Fransman bent getrouwd en je gaat in het buitenland wonen en krijgt daar kinderen, dan ga je niet van tevoren bedenken: 'Maar als we uit elkaar gaan kom ik hier nooit meer weg met mijn kroost'.
Inmiddels is er zoveel bekend over
het Haags Kinderontvoeringsverdrag dat mensen misschien wel wat beter gaan
nadenken. Ik vind eigenlijk gewoon dat ouders altijd aan het belang van hun kind
moeten denken: nu worden ze vaak gedreven door hun haat tegenover de ex.
Begrijpelijk, maar zeer destructief. Over ontvoeringszaken bestaan veel
misverstanden: iemand die iets illegaals doet is niet per se fout en dat heb ik
willen laten zien in Dossier Tobias. De wet werkt in de hand dat ouders
eigen rechter gaan spelen. Het is natuurlijk al te belachelijk voor woorden dat
een wanhopige ouder die uit pure noodzaak naar Nederland komt met de kinderen
hier voor de rechter moet verschijnen als kinderontvoerder. Alsof dat in het
belang van het kind is, dat de ouder meteen wordt gecriminaliseerd.
Zijn kinderen eigenlijk niet de ware verliezers in dit soort zaken?
Ja, en dat is eigenlijk ook de
boodschap van Dossier Tobias, voor zover er een boodschap in zit, want
het is natuurlijk gewoon een lekkere thriller met een actueel thema. De kinderen
hebben er niet om gevraagd, en vaak wordt hen ook niks gevraagd. Pas vanaf 12
jaar wordt er rekening gehouden met de mening van het kind. Van mij mag die
leeftijdgrens omlaag. Neem nu dat meisje Katja, dat pas naar Amerika is ontvoerd
en haar moeder waarschijnlijk nooit meer te zien krijgt. Haar wordt niets
gevraagd. Maar die vader denkt alleen maar aan zijn eigen rechten: hij had een
vonnis van de Amerikaanse rechtbank op zak. Het kind wordt gewoon weggerukt bij
haar vriendjes en op een vliegtuig gezet naar een vreemd land waar ze de taal
niet spreekt en haar vader heeft nota bene een nieuwe vrouw (zijn zesde!) die
Katja helemaal niet kent.
Het geloof speelt ook een grote rol in Dossier Tobias? Ben jij gelovig?
Ik ben niet gelovig. Ik heb
geprobeerd in de psyche van zo'n vader te duiken. In Dossier Tobias wordt
de vader, een Poolse Canadees, ineens enorm gegrepen door het katholicisme. Ik
heb niet de indruk dat de strijd om kinderen vaak over het geloof gaat, maar er
zijn natuurlijk ook legio voorbeelden van Nederlandse vrouwen die met een
islamitische man trouwen en die grote problemen krijgen na de scheiding. Neem
Sara en Amar: het was louter aan toenmalig minister Ben Bot te danken dat die
kinderen uit Syrië zijn teruggekomen.
Wat is het verhaal achter de omslag van je boek? Heb jij daar een stem in gehad?
Natuurlijk heb ik daar een stem
in. Ik vind het een prachtige omslag. Dat jongetje greep mij onmiddellijk. Die
blik, dat mondje: maar hij is niet zielig. Hij kijkt brutaal. Die schaduwstrepen
die over hem heen vallen zijn onheilspellend. Ik heb geen idee wie dit ventje
is: misschien is hij nu wel volwassen en zelf al vader. Of de omslag van invloed
is op de verkoop van een boek? Dat zal wel. Ik vind dat Dossier Tobias
een intrigerend omslag heeft en dat vond ik overigens ook van mijn vorige
thriller Vuurkoraal. Een omslag moet vragen oproepen, zodat je het boek
even pakt en inkijkt, dan heb je het al bijna verkocht.
Als je Dossier Tobias vergelijkt met je eerste thriller, waarin zit dan voor jouw gevoel het groeiproces?
Dat is natuurlijk aan anderen om
te beoordelen, maar ik denk dat het stilistisch beter is, omdat je niet meer de
beginnersfouten maakt. Bovendien is Dossier Tobias gelaagder. Het is
complexer, maar met dezelfde vaart en net zo toegankelijk geschreven en het gaat
ook nog echt ergens over: geëngageerd entertainment dus.
Hoe bevalt het leven als schrijver?
Ik heb geen leven als schrijver.
Ik ben nog steeds fulltime journalist en schrijven doe ik naast mijn baan. Dat
is gewoon keihard werken. Daar is weinig romantisch aan, op het kaarslicht en de
rode wijn na dan. Ik schrijf alleen in de wintermaanden en dan het liefst bij
kaarslicht. Als de dagen kort en nat zijn vind ik het wel wat hebben om alleen
achter mijn computer te kruipen. Dat moet je bij deze temperaturen niet van mij
vragen. Dan wil ik na het werk naar de tennisbaan of met vrienden op een terras.
Maar het is natuurlijk fantastisch om te kúnnen schrijven. Ik ben heel trots op
Dossier Tobias en mijn derde thriller begint zich alweer te vormen in
mijn hoofd. Dat is een geweldig proces. Dat rijpen duurt maanden en dan ineens
begin je en ontstaat er een nieuw boek. Daar kan ik me nog wel over verbazen,
ja.
Is het schrijven jou met de paplepel ingegeven?
Het was er altijd al. Opstellen
schrijven vond ik al leuk als kind. Net als de schoolkrant. Toen ik 19 was wist
ik zeker dat ik journalist wilde worden en toen heb ik alles op alles gezet om
dat te bereiken. Ik wilde voor mijn 30e debuteren als schrijver. Het duurde iets
langer.
Je hebt ook meegewerkt aan de verhalenbundel Summercrime. Schrijf je graag korte verhalen?
Simon de Waal is de
samensteller van de bundel en heeft me gevraagd. Factor 10 heet mijn
korte verhaal. Heel geslaagd, al zeg ik het zelf. Een spannend kort verhaal is
best ingewikkeld, je moet in vijftien bladzijden zorgen dat de lezer wordt
gegrepen door de karakters én de plot ontvouwen.
Hoe gaat het met de verfilming van Vuurkoraal?
Volgens regisseur Hans Pos en Simon de Waal gaat het de goede kant op. Het scenario heeft iets langer op zich laten wachten, maar ik heb gehoord dat het waanzinnig goed is. Hopelijk krijg ik het binnenkort te lezen.
Er is weer een hele discussie gaande over de Gouden Strop en de Maand van het Spannende Boek. Wat vind jij van beide?
Ik vind dat het CPNB wel heel veel
geld over de balk smijt aan propaganda, dus wat mij betreft gaat het prijzengeld
van de Gouden Strop fors omhoog, naar 50.000 euro, dan krijgt de prijs ook
meteen meer aanzien. Dat feestje in de Melkweg is weggegooid geld. Wat Tomas
Ross doet is overigens een treurig staaltje eigennestbevuiling: het is
allemaal niks of het deugt niet. Op bepaalde punten ben ik het wel met hem eens:
oktober is veel beter als Maand van het Spannende Boek. En de boekhandels zouden
meer ruimte moeten bieden aan Nederlandse thrillers. Ook ben ik het met Ross
eens dat het zo ondertussen nogal dubieus is dat boekhandelaren hun oren zo
laten hangen naar een liefdeloos in elkaar geflanst advertentieblaadje: de VN
Thrillergids. De zuurgraad en het cultuurpessimisme (alles wat uit het
buitenland komt is per definitie beter) zijn niet te harden en veel recensies
zijn die term onwaardig, want geschreven door amateurs. Het gezag van de VN
Thrillergids is gebaseerd op drijfzand. Nog even over de Gouden Strop.
Afschaffen, zoals Tomas Ross voorstelt, lijkt me geen goed idee. Als je
wilt dat de prijs meer gezag krijgt, moet je zorgen dat uitgevers ook spannende
romans insturen en die moeten dan ook door de jury worden beoordeeld. Waarom had
Grunberg voor Tirza behalve de Gouden Uil en de Librisprijs niet
ook de Gouden Strop kunnen winnen? Andersom kan een goede thriller best
genomineerd worden voor een literaire prijs. Dat Den Tex op de longlist
stond voor de Librisprijs wordt door sommigen gezien als een provocatie van de
jury, maar dat was het volgens mij niet. Cel is gewoon een ongelooflijk
goed boek.
Je bent journaliste bij De Telegraaf. Wat merk jij van de kredietcrisis?
De kranten hebben veel last van de
kredietcrisis: de advertentie-inkomsten blijven kelderen. Ook de uitgeverijen
hebben het moeilijk. Boekhandels zijn gekort op hun budgetten en hebben daardoor
behoedzamer ingekocht. Daar heb je als relatief onbekende schrijver wel last van
ja. En het is logisch dat mensen minder snel twintig euro aan een boek uitgeven
als ze op hun portemonnee letten. Dan leen je dat boek toch gewoon van iemand?
Of je koopt het tweedehands. Maar als je het in deze tijden toch goed doet, wil
dat wat zeggen.
Wat vind jij van het voorstel om internetverkeer extra te belasten om zodoende de Nederlandse dagbladen financieel te kunnen ondersteunen?
Het meest onzinnige idee dat de
afgelopen tien jaar is geopperd. Kranten moeten hun eigen broek ophouden, dus
zonder staatssteun. De overheid moet er wel voor zorgen dat er geen belemmerende
wetgeving is, zodat krantenbedrijven zich verder kunnen ontwikkelen.
Wat zijn je plannen voor de toekomst?
Ik blijf doen wat ik doe, dus
werken als journalist en daarnaast schrijven. Na de zomer hoop ik weer energie
en inspiratie te hebben voor de opvolger van Dossier Tobias.
Nog goede boeken gelezen de laatste tijd?
Ja, Caesarion van Tommy Wieringa, Onderkoeld van Indridason, en zojuist Steenrijk, een goed debuut van Mariëtta Nollen. Nu lees ik Snijpunt van Nelleke Noordervliet, ook erg goed.
Foto's: Frank de Ruiter (gebruikt met toestemming)
Kijk
hier voor een eerder interview met Annet de Jong
Dossier Tobias
Auteur: Annet de Jong
Uitgeverij Querido
ISBN: 978 90 214 3522 0
Paperback
Prijs: € 18,95
Als het sprookjeshuwelijk tussen Isabel IJzerman en de Canadese Pool Nicolas Nowack Kozinski op de klippen loopt, wordt hun zoon Tobias het slachtoffer van een meedogenloze strijd tussen zijn ouders: Isabel gaat terug naar Nederland, maar Nicolas ontvoert het jongetje naar Polen en ontzegt het ieder contact met zijn moeder. De Nederlandse politie, gebonden aan het knellende Kinderontvoeringsverdrag, kan niets voor Isabel doen, omdat Nicolas samen met zijn ex-vrouw de voogdij over Tobias heeft. In het diepste geheim beraamt Isabel daarom een reddingsplan: ze zal naar Warschau reizen om Tobias van school op te halen en hem over de Pools-Tsjechische grens te smokkelen. Maar zal ze erin slagen haar kind blijvend in veiligheid te brengen?
Dossier Tobias gaat over een echtscheidingsprocedure die uitloopt op een gruwelijke misdaad. De prijs die betaald wordt voor de vrijheid blijkt hoog, veel te hoog.
Kijk voor meer over Annet de Jong op:
De Boekenplank
Wil je reageren op dit interview?
Dat kan op het forum van Ezzulia, waar een apart topic is aangemaakt
voor de discussie over het interview met - en de boeken van - Annet de
Jong.
Kijk
hiervoor op ons boekenforum.
Interviews
Op Ezzulia staan veel interviews en iedere week komen daar weer nieuwe bij. Kijk hier voor het overzicht van Kort & Krachtig en hier voor de grotere interviews.