Voor pianisten Notovich en Valdin is de mooie, mysterieuze vrouw Senna hun muze. Wie is jouw muze tijdens het schrijven?

Andere schrijvers kunnen me enorm inspireren, zoals nu de 19e eeuwse schrijver Dostojevski. Zijn personages spatten van het papier. Ik bestudeer nu hoe hij dat voor elkaar krijgt en dat heeft dus een impact op mijn eigen schrijven. Daarnaast luister ik naar muziek. Vooral klassiek en filmsoundtracks. Omdat Duivelssonate ook geïnspireerd is op Vertigo van Hitchcock (weer een muze), heb ik die muziek grijsgedraaid. De vaste componist van Hitchcock, Bernard Herrmann, is bijna net zo geniaal als -pak ‘m beet- Franz Liszt.
 

In Duivelssonate speelt muziek een hele grote rol. Hoe belangrijk is muziek in jouw eigen leven?

Tijdens het schrijven van Duivelssonate luisterde ik ook naar Rachmaninov en Schumann (allebei ook manisch-depressief). Met Schumann is het slecht afgelopen trouwens. Hoorde op een gegeven moment engelen muziek voorzingen die hij opschreef, maar de engelen veranderden in duivels die hem aanvielen. Uit pure angst sprong hij in de ijskoude rivier de Rijn en hij eindigde in een gesticht. Daar stierf hij na twee jaar omdat hij weigerde te eten. In die tijd had je nog geen medicijnen, hè. Triest.
 

Wat heeft je geïnspireerd tot het schrijven van Duivelssonate?

Ik hoorde op een dag het volgende verhaal op de radio: de Italiaanse componist Tartini droomde dat hij zijn ziel verkocht aan de duivel. In ruil daarvoor speelde de duivel een melodie voor hem, zo onaards mooi, dat Tartini hem de volgende dag meteen in noten probeerde te vangen. Dat lukte maar half, en toch werd dat de beroemde Duivelssonate: een van de mooiste stukken die in de 18e eeuw voor viool zijn geschreven. Dat gegeven was de eerste vonk voor mijn thriller.

Ik heb me niet strikt aan een plot gehouden, maar liet me leiden door de personages en er gebeurden dingen tijdens het schrijven die ik helemaal niet verwachtte. Zoals het feit dat Notovich een relatie krijgt met Natasja. Achteraf zie ik wel dat zij voor de balans in het boek heel belangrijk is. Zij staat met beide benen op de grond. Die onverwachte dingen kun je als schrijver niet verklaren. Het gebeurt gewoon.
 

Had je als kind de droom om pianist te worden of wilde je altijd al schrijver worden?

Ik wist al heel vroeg dat ik schrijver zou worden. Daar droomde ik niet van, dat wás gewoon zo. Ik droomde er wel van om een pianist te worden, maar had geen enkel moment de illusie dat ik het ooit echt zou worden. Een beetje zoals jongens dromen dat ze Marco van Basten worden. Wel een groot verschil natuurlijk: voetbal en klassieke piano. Ik begrijp dat ik nu een beetje overkom als een nerd, maar het zij zo.
 

Obsessieve liefde is een van de thema’s in Duivelssonate. Hoe belangrijk is ‘de liefde’ voor jou?

Senna omschrijft liefde in het boek als een gevoel van heimwee. Dat vind ik een mooie gedachte. De liefde is in deze roman de oorzaak van veel pijn. Maar die helse pijn wordt door de kunstenaars omgezet in hemelse muziek. Dat is eigenlijk wat ik in het boek heb willen laten zien: hoe je van de diepste ellende in je leven toch iets moois kunt proberen te maken.
 

Welk personage in Duivelssonate is je favoriet?

Notovich staat te dicht bij me om echt van hem te houden. Maar vooral Natasja heeft mijn hart gestolen. Zij draagt de meeste liefde in zich en heeft op de mensen in haar omgeving een genezende, positieve invloed. Maar of ze genoeg kracht heeft om Notovich in te tomen...?
 

Ben je bij het schrijven van Duivelssonate anders te werk gegaan dan bij De Opvolger?

Bij De Opvolger werkte ik met een duidelijke plot. Gaandeweg merkte ik dat de personages daarin een beetje knel kwamen te zitten. Bij Duivelssonate heb ik mezelf daarom helemaal vrij gelaten. Ik had niet eens de intentie om een thriller te schrijven. Maar al snel zeiden mensen die het lazen: ‘Dit is duidelijk een thriller’. Ik was eerst verbaasd toen ik dat hoorde, maar besefte toen dat spannende verhalen blijkbaar in mijn bloed zitten.
 

Hoe lang heb je over het schrijven van Duivelssonate gedaan?

Het is een chaotisch proces geweest. Duivelssonate is een stuk complexer dan mijn eerste boek, daardoor was het moeilijker te combineren met mijn werk voor televisie. Daardoor heeft het manuscript tussendoor bijna een jaar op de plank gelegen. Dat vond ik vreselijk, maar achteraf is het boek er wel beter van geworden, denk ik. Ik heb meer tijd gehad voor reflectie.

Heb je veel research gedaan?

De research was best confronterend. Er zijn zoveel manisch-depressieve kunstenaars dat je er kil van wordt. Van Vincent van Gogh tot Jimi Hendrix. Toch hadden hun verhalen haast een genezend effect op mij. Ik herkende hun kwetsbaarheid en ook de euforische momenten tijdens het creatieve proces. Dat stelde me in staat om Notovich heel dicht bij mezelf te houden. Hij is weliswaar larger than life, maar ik kon uit mijn eigen ervaringen putten toen ik hem schreef.
 

Hoofdpersoon Notovich raakt tijdens zijn pianospel zo bevangen dat hij buiten zichzelf en de werkelijkheid treedt en zich daarna ook niet alles meer kan herinneren. Overkomt iets dergelijks jou ook wel eens tijdens het schrijven?

Zeker weten. Een boek schrijven is de ideale manier om in een flowtoestand te komen. Je leeft je dan ontzettend in. Ik praat met mijn personages, word boos als ze uitgedaagd worden en zit als het ware zelf achter de vleugel als Notovich een recital geeft. In zo’n gemoedstoestand blijven de woorden komen. Mijn vrouw praat dan met me en ik antwoord wel, maar ik kan me later absoluut niet herinneren waar het over ging. Wanhopig wordt ze daar wel eens van. En terecht.
 

De meest creatieve geesten zijn vaak psychisch niet de meest stabiele mensen, zo is hoofdpersoon Notovich manisch depressief. Denk je dat creativiteit en een zekere vorm van ‘gekte’ onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn?

Creatieve personen staan op een bepaalde manier in het leven. Gevoelig. Kwetsbaar. Dus eerder geneigd tot depressie. Daarnaast ben je in staat snel creatieve verbanden te leggen en krijg je op de gekste momenten invallen. Als die eigenschappen de overhand krijgen, dan heb je al snel een probleem. Gitzwarte depressies, volledig uit het lood geslagen fantasieën en grootheidswaan. Vreemd genoeg herkende ik me in de verhalen van manisch-depressieve kunstenaars. Maar ik bevind me gelukkig nog aan de veilige kant van de streep.
 

Notovich en Valdin vechten samen om de liefde van Senna. Heb jij wel eens gevochten om of voor een vrouw?

Als er tussen twee mannen om een vrouw gestreden moet worden, dan speelt op z’n minst één van de mensen in die driehoek een spelletje. En ik hou niet van spelletjes, zeker niet in de liefde. Natuurlijk kún je, net als Notovich, op twee mensen tegelijk verliefd worden. Maar bij hem staan die twee vrouwen voor twee kanten van zijn eigen persoonlijkheid. Hij staat voor een lastige keuze: wie wil ik zélf zijn?

 

Foto: Peter Boer | website
Met dank aan Alex van Galen

---

Meer over Alex van Galen op Ezzulia:

Kijk hier | Columns van Alex van Galen

Kijk hier | Kort & Krachtig interview uit 2007

Kijk hier | Topic op ons forum met en over Alex van Galen
 

---

Duivelssonate
Auteur: Alex van Galen
Uitgeverij AW Bruna
ISBN: 978 90 229 9672 0
Paperback
Prijs: € 17,95
Verschenen: maart 2010

De wereldberoemde pianist Notovich is door zijn virtuoze interpretaties van Franz Liszt een van de meest gevraagde musici ter wereld. Totdat zijn grote liefde Senna verdwijnt. Op die bewuste avond geeft hij in trance een concert, terwijl hij onder het bloed zit. Wegens gebrek aan bewijs wordt hij vrijgelaten, maar hierna stort hij volledig in. Op een dag ziet hij een vrouw op straat lopen die sterk op Senna lijkt. Zij blijkt de geliefde te zijn van de geheimzinnige pianist Valdin, die Notovich uitdaagt tot een pianoduel. Valdin is uitgegroeid tot een meesterpianist door zijn vertolking van de Duivelssonate, een mythische sonate die de duivel tijdens een droom aan Franz Liszt zou hebben voorgespeeld. Als Valdin tegen de politie zegt dat hij nieuwe bewijzen heeft over de verdwijning van Senna, besluit Notovich het duel aan te gaan. Hij wil erachter komen wat er precies met Senna is gebeurd. Er brandt een strijd los tussen de twee pianisten waarbij meer op het spel staat dan muzikale eer.

 

---