Skip to: site menu | section menu | main content

 

Currently viewing: www.ezzulia.nl » Awards
















 
















 

De Gouden Uil

6 mei 2009 | Afgelopen maandag kreeg Robert Vuijsje (1970) in het Stadhuis van Antwerpen de Gouden Uil Literatuurprijs uitgereikt voor zijn debuut Alleen maar nette mensen (Nijgh & Van Ditmar). Aan de prijs, die gezien kan worden als de Vlaamse tegenhanger van de AKO- en de Librisprijs, is een geldbedrag van vijfentwintigduizend euro verbonden.

Eerder op de avond ontvingen Peter Verhelst & Carll Cneut de Gouden Uil Jeugdliteratuurprijs voor hun boek Het geheim van de keel van de nachtegaal (De Eenhoorn).  

UITREIKING GOUDEN UIL 2009: Als een zachte hand om je ballen

Jessie van Loon | www.ezzulia.nl
 

De jury van de Gouden Uil 2009 onder leiding van voormalig HUMO-hoofdredacteur Guy Mortier concludeerde: “Het gaat niet goed met de wereld, maar wel met de literatuur. Zoals het goede literatuur betaamt, is het winnende werk van alle tijden en van alle mensen, maar bovenal brandend actueel.”

Mortier roemde Alleen maar nette mensen om de taal, “die swingt als een Afrikaanse tiet”. Het boek snijdt belangrijke maatschappelijke thema’s aan, op een manier die “verfrissend en nieuw is, confronterend en hartverwarmend, actueel en zeer geestig, als een zachte hand om je ballen.” Zo leidde de juryvoorzitter de uitreiking in, geheel in de geest van Robert Vuijsjes taalgebruik.

Het is geen al te grote verrassing dat Alleen maar nette mensen als winnaar uit de bus is gekomen, omdat multiculturele thematiek in een hedendaagse setting het over het algemeen goed doet bij jury’s. Het is afwachten of dit ook geldt bij de Librisprijs, waarvoor Vuijsje eveneens genomineerd is.

De uitverkiezing van Alleen maar nette mensen zal waarschijnlijk vooral spijtig zijn voor de genomineerden P.F. Thomése en Christiaan Weijts, die nu voor het tweede achtereenvolgende jaar de prijs aan hun neus voorbij zagen gaan.
 


Voor wie de boeken van de shortlist nog niet heeft gelezen, hier een korte typering, maar eerst natuurlijk iets meer over de winnaar.

 

Alleen maar nette mensen
Robert Vuijsje - Nijgh & Van Ditmar

 

 

 

David Samuels, een voor een groot deel autobiografisch personage, is te omschrijven als een Marokkaans uitziende joodse Amsterdammer die valt op zwarte vrouwen. Het boek grijpt je op de eerste bladzijden en het eerste hoofdstuk is dan ook ongetwijfeld het beste. Het boek is een vlijmscherpe analyse van het Nederland van nu, en multicultureel Amsterdam in het bijzonder. Vuijsje kent naar eigen zeggen België niet goed genoeg om te durven stellen of je het boek ook kunt projecteren op Vlaanderen, maar de boodschap van Alleen maar nette mensen is universeel, namelijk dat mensen die samen een land delen, ook daadwerkelijk samen moeten leven. Dat het afgelopen moet zijn met de wederzijdse discriminatie.

De nette mensen onderscheiden zich van de allochtonen, en andersom. Vuijsje is over beide groepen niet erg positief. “Dat klopt. En mij valt op dat lezers van allochtone kant zich opwinden over de manier waarop over hen wordt geschreven, en dat omgekeerd autochtone Nederlanders zich beklagen over de manier waarop zíj worden afgeschilderd.”

Verder moeten Nederlanders eens gaan inzien dat een beetje getinte huidskleur iemand niet meteen tot niet-Nederlander maakt. “Uit eigen ervaring weet ik hoe vervelend de vraag ‘waar kom je vandaan?’ kan zijn. Want als je vertelt dat je uit Nederland komt, is de reactie steevast ‘ja, maar écht?’ Als je die vraag vaak genoeg hoort, ga je je vanzelf afvragen of je hier wel thuishoort. En dat zal niet alleen hier zo zijn; het is een vraag waar jongeren met ouders van allochtone afkomst wereldwijd mee te maken krijgen.”

Robert Vuijsje ziet het winnen van de Gouden Uil als zijn kans om fulltime schrijver te worden. Hij werkt nu nog als journalist, een achtergrond waar hij wel voordeel van heeft gehad bij het overtuigend neerzetten van de tijdsgeest. De vorm is gekozen naar dat tijdsbeeld: de hoofdpersoon gebruikt MSN, sms en alle andere multimediale communicatiekanalen. De auteur stelt: “Daarin wijkt mijn boek af van de klassieke literatuur met ingewikkelde zinnen. Dit is directer denk ik, maar het is nu ook weer niet de videoclip, waar sommige recensenten Alleen maar nette mensen mee vergelijken. Mijn boek is toch écht een roman.”
 

Nergensman
P.F. Thomése - Contact

 

 

 

De titel is een duidelijke verwijzing naar Nowhere Man van de Beatles. Thomése heeft het boek de ondertitel meegegeven ‘autobiografieën’ en biedt de lezer een kijkje in zijn schrijvershoofd.

In een interview met de VRT stelt hij: “ Ook voor mijzelf is het een dierbaar en belangrijk boek, want het gaat over zaken waar ik veel over heb nagedacht. Misschien is het wel het boek dat je op mijn nachtkastje vindt als ik doodga.”

Nergensman is een boek om te lezen en te herlezen. Op elke pagina staat wel een zin om te onderstrepen en te onthouden (zoals:  taal is van iedereen, stijl is van jezelf). Het zijn dan ook zorgvuldig geformuleerde, uitgekristalliseerde gedachten van de schrijver door de jaren heen over diverse onderwerpen.

Over zijn schrijverschap stelde Thomése in hetzelfde gesprek: “Ik geniet van de verborgen betekenissen die pas naar buiten komen als je ze op een bepaalde manier formuleert. Voor mij is schrijven een leuke vorm van denken die bevredigt.” En: “Volgens Mulisch bén je schrijver, maar ik heb het heel anders ervaren en kwam het schrijverschap voort uit het leven. Ik ben niet als schrijver geboren, maar uit bewondering voor schrijvers zelf begonnen met schrijven.” Vorig jaar was Thomése al voor de Gouden Uil genomineerd met Vladiwostok.
  

Via Cappello 23
Cristiaan Weijts - Arbeiderpers

 

 

 

Julia (van Shakespeares Romeo en Julia) is een fictieve figuur, maar in Venetië is in de Via Cappello het balkon te zien waarop zij gestaan zou hebben. Het is een toeristische trekpleister geworden waar mensen briefjes achterlaten en hun namen in de muur kerven. Dit absurde gegeven fascineerde Christiaan Weijts die evenals Thomése voor de tweede keer de shortlist van de Gouden Uil haalde.

Via Cappello 23 speelt zich af in Venetië in vijf bedrijven, en heeft een dubbele verhaallijn. Pas na een kleine honderd bladzijden kom je erachter dat kunstdocent en promovendus Arthur Citroen de hoofdpersoon is in plaats van de journalist op wiens dagboek de eerste hoofdstukken zijn gebaseerd.

Weijts beknibbelt niet op woorden. “Ik houd er wel van als een zin vol is. Vaak wordt Nescio genoemd als lichtend voorbeeld van de economische schrijfstijl, wat ik overigens een afschuwelijke term vind. Het is een veelgeprezen stijl, maar het huis van de literatuur heeft vele kamers, zeggen ze toch?”

En zo kan de lezer genieten van uiteenzettingen over Titiaan en verschuivingen in de relatie tussen schilder en model door de eeuwen heen, waarbij Weijts als goed observator een parallel ontdekt met de hedendaagse porno.
 

De heining
Jan Van Loy - Nieuw Amsterdam

 

 

 

De enige Vlaming op de shortlist was Jan van Loy met zijn boek De Heining. Een koppel dertigers verhuist na vervelende gebeurtenissen in de vorige woonomgeving naar een ‘gated community’ (een met een compound vergelijkbare, omheinde woonwijk). Daar ervaren ze dat het altijd vervelender kan en veiligheid een illusie is, zowel in de woonwijk als binnen hun relatie.

De stijl van Van Loy is sober. “Als je moet kiezen tussen iets te veel zeggen of iets te weinig, dan kies ik voor te weinig. Meestal is dat mooier.” Hij erkent dat dan het gevaar bestaat dat mensen een boekje dat zo dun is als De heining gaan lezen als een krant. “Ach, een poëziebundel telt niet veel woorden, maar lees je ook niet als een krant. Mijn boek is niet ‘minder roman’ is dan een boek van driehonderd bladzijden.”

Van Loy studeerde filosofie, maar kwam erachter dat hij daarmee de menselijke psyche niet kan doorgronden. “Ik zeg niet dat me dat met schrijven altijd lukt, maar toch schrijf ik voornamelijk om te ontdekken hoe mensen zijn. De mens is zo complex, en mijn onbegrip controleer ik door te schrijven, om er niet in te verdrinken.” Hij hoopt dat zijn lezers door het lezen van zijn boeken zichzelf een beetje leren kennen.
 

Lange dagen
Pia de Jong - Prometheus

 

 

 

Een 14-jarig meisje wordt door een losgeslagen vader meegesleept op survivaltocht naar het ijzige, sinistere Lapland. Een heel gewoon gezin, waarin toch zoveel mis is, hoewel het aan liefde niet ontbreekt. Hoe goede bedoelingen vreselijk verkeerd kunnen uitpakken, lijkt de rode draad te zijn van Lange dagen. Want hoewel de hoofdpersoon Eva (niet geheel toevallig dezelfde naam als die van de een van de hoofdpersonen in Nooit meer slapen van W.F. Hermans) de sympathie van de lezer wekt, is vooral de vaderfiguur een heel herkenbaar persoon van vlees en bloed.

Als psychotherapeute weet De Jong alles van de gevolgen van slechte communicatie binnen het gezin. Haar ervaring heeft ze aangewend bij het schrijven van haar succesvolle debuut Lange dagen. De kaalheid van Lapland die door De Jong heel authentiek wordt beschreven, is een metafoor voor Eva’s eenzaamheid: ze heeft een virtueel vriendinnetje meegenomen op reis om in elk geval bij één persoon haar verhaal kwijt te kunnen en zichzelf te zijn. Die kaalheid, die overigens in schril contrast staat met de dynamiek van de gebeurtenissen binnen het gezin, is ook terug te vinden in De Jongs taalgebruik. “Een bewuste keuze.” stelt de auteur, “Korte zinnen, geen franje. In een volgend boek ga ik me meer laten meeslepen door de taal, en worden de zinnen wellicht wat lyrischer. In mijn hart neig ik zelfs soms tot het sentimentele.” 

 


Wil je reageren op dit artikel?

Op het Ezzulia Forum is een apart topic aangemaakt voor reacties op dit artikel en voor een discussie over de Gouden Uil 2009.

Kijk hier voor dit topic op het Ezzulia Forum

 

 

 

 

Terug naar boven